Witamina A (retinol, beta – karoten)

witamina a

Witamina A występuje jako retinol (wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego) oraz w formie swego prekursora – B-karotenu, przede wszystkim w produktach roślinnych. W organizmie człowieka, w jelitach, obecne są enzymy, które przeprowadzają przemianę rozszczepienia cząsteczki B-karotenu na dwie cząsteczki witaminy A. Witaminę A odkryli w 1915 roku Mc Collum i Davis jako rozpuszczalny w tłuszczach czynnik A, stymulujący wzrost organizmu.

 

 

Działanie Witaminy A:

  • wpływa na syntezę białek, lipidów
  • odgrywa ważną funkcję w powstawaniu hormonów m.in. hormonów tarczycy
  • uczestniczy we wzroście i zróżnicowaniu nowych tkanek, odpowiada za harmonijny rozwój fizyczny, jest niezbędna dla rozwoju płodu
  • umożliwia prawidłowe funkcjonowanie siatkówki, wspomaga mechanizmy adaptacji wzrokowej, umożliwiającej widzenie w nocy
  • pełni funkcję przeciwutleniającą, neutralizując szkodliwe efekty wolnych rodników
  • obniża poziom cholesterolu

 

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B1 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności

Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]

Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[µg/dzień]

Dzieci 1-3 lat 300 600
Dzieci 4-8 lat 400 900
Chłopcy 9-13 lat 600 1700
Młodzież męska 14-18 lat 900 2800
Mężczyźni 19-30 lat 900 3000
Mężczyźni 31-50 lat 900 3000
Mężczyźni 50-70 lat 900 3000
Dziewczęta 9-13 lat 600 1700
Młodzież żeńska 14-18 lat 700 2800
Kobiety 19-30 lat 700 3000
Kobiety 31-50 lat 700 3000
Kobiety 50-70 lat 700 3000
Kobiety powyżej 70 lat 700 3000
Kobiety ciężarne do 18 lat 750 2800
Kobiety ciężarne 19-30 lat 770 3000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 770 3000
Kobiety karmiące do 18 lat 1200 2800
Kobiety karmiące 19-30 lat 1300 3000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1300 3000
     

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

 

Kiedy potrzebujesz więcej

Zapotrzebowanie na tą witaminę wzrasta u osób chorych na przewlekłe i wyniszczające choroby, a także w przypadku nadczynności i niedoczynności tarczycy. Potrzebujemy jej także więcej podczas długotrwałego stresu, intensywnego wysiłku oraz przebywając w zanieczyszczonym środowisku. Przyczyną niedoboru witaminy A mogą być również niekorzystne interferencje z innymi składnikami pokarmowymi lub lekami. Absorpcja i magazynowanie witaminy A znacznie obniża się przy niedoborze witaminy E. Spadek retinolu może być również związany z nadmiernym spożyciem błonnika. Niektóre leki powodują obniżone wchłanianie witaminy A, mogące być przyczyną jej niedoboru.

Jeśli za mało, to…

Deficyt witaminy A objawia się przede wszystkim szeregiem schorzeń oczu, jak ropienie gałki ocznej, zmniejszenie wydzielania łez i wysychanie rogówki oraz pogorszenie widzenia o zmroku (tzw. kurza ślepota). Niedostateczna podaż witaminy A powoduje zmęczenie, depresję, nerwobóle. Skóra staje się sucha i szorstka, pojawiają się zmiany na błonach śluzowych. Rany goją się dłużej. U dzieci i młodzieży następuje zahamowanie wzrostu. Na skutek nieprawidłowego funkcjonowania nabłonka mogą wystąpić stany zapalne, np. dróg oddechowych. Tworzą się również kamienie fosforowo – wapniowe w nerkach.

A kiedy nadmiar, to…

Nadmiar witaminy A może być toksyczny dla organizmu. Przedawkowanie beta-karotenu jest rzadziej spotykane niż przedawkowanie witaminą A, gdyż beta-karoten jest znacznie gorzej przyswajany z pożywienia niż czysty retinol. W przypadku przedawkowania najczęściej obserwuje się nudności, utratę apetytu, świąd skóry, schorzenia narządu wzroku (wytrzeszcz, oczopląs), powiększenie wątroby, obrzęki u nasady kości a także wysuszenie skóry. U dzieci stwierdza się uwypuklone ciemiączko, w rzadkich przypadkach wodogłowie. Podwyższonej zawartości tej witaminy towarzyszy żółty kolor skóry. Doustne środki antykoncepcyjne zwiększają prawdopodobieństwo zatrucia witaminą A.

Dużą ilość witaminy A zawierają:

  • wątroba, szczególnie ryb morskich (tran)
  • żółtka jaj
  • mleko
  • masło
  • oleje roślinne
  • sery

W beta-karoten są bogate:

  • warzywa liściaste (szpinak, brukselka, rzeżucha)
  • warzywa i owoce o żółtym i pomarańczowym zabarwieniu (marchew, dynia, melon, brzoskwinie, morele)
  • rzodkiew, cebula, czosnek

Witamina A jest wrażliwa na działanie promieni słonecznych, a więc przechowujemy tłuszcze będące jej źródłem w ciemnych opakowaniach. Szczególnie oleje łatwo tracą tę witaminę podczas niewłaściwego przechowywania. Zawartość witaminy A znacznie się obniża także podczas gotowania, pieczenia czy smażenia produktów spożywczych.

 

[box style=”1″]

Czy wiesz, że…

Objawy niedoboru witaminy A – zaburzenia widzenia w nocy jest najdawniejszą awitaminozą. Starożytni Egipcjanie nie zdawali sobie sprawy, co jest właściwą przyczyną „kurzej ślepoty”. Jednak wiedzieli, że czynnik przeciwdziałający tej chorobie znajduje się w wątrobie wołowej i zalecali przykładanie kawałków pokrajanej wątroby lub też ekstraktu z wątroby na oczy.[/box]

[toggle title=”Sprawdź suplementy zawierające witaminę A:”]

Suplementy zawierające witaminę A:

  • Beta Carotene – 900 µg
  • Lion Kids + witamina D – 150µg
  • Full Spectrum – 150 µg
  • Vital A – 200 µg
  • Vital B – 200 µg
  • Vital O – 200 µg
  • Vital AB – 200 ug
  • Menopausal Formula – 150µg
  • New life – 417 µg
  • Protect 4 Life – 300 µg
  • Mega Protect 4 Life – 833 µg
  • Coenzyme Q10 – 100 µg
  • Super Co Q10 Plus – 100 µg

[/toggle]


Witamina B1 (tiamina)

witamina B1Witamina B1 zwana inaczej tiaminą, należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Należy do grupy witamin B-kompleks i jest niezbędna do funkcjonowania systemu nerwowego. Tiamina łatwo ulega zniszczeniu pod wpływem powietrza, wody, kofeiny, alkoholu, estrogenu i dodatków do żywności, tak więc, aby otrzymać odpowiednie dawki tej ważnej witaminy, należy spożywać świeże, pełnowartościowe produkty. Najlepiej jest przyjmować wszystkie witaminy z grupy B-kompleks łącznie.

Działanie Witaminy B1:

  • jest niezbędna dla działania wielu enzymów biorących udział w energetycznych przemianach utleniania tkankowego, przemianach węglowodanów (cukrów), tłuszczów i aminokwasów
  • jest bardzo istotna dla funkcjonowania układu nerwowego, który czerpie energię prawie wyłącznie z rozkładu cukrów
  • poprawia nastrój
  • wywiera korzystny wpływ na rozwój organizmu
  • działa moczopędnie
  • pomaga zwalczać chorobę morską i lokomocyjną

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B1 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 0,5
Dzieci 4-8 lat 0,6
Chłopcy 9-13 lat 0,9
Młodzież męska 14-18 lat 1,2
Mężczyźni 19-30 lat 1,2
Mężczyźni 31-50 lat 1,2
Mężczyźni 50-70 lat 1,2
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,2
Dziewczęta 9-13 lat 0,9
Młodzież żeńska 14-18 lat 1,0
Kobiety 19-30 lat 1,1
Kobiety 31-50 lat 1,1
Kobiety powyżej 70 lat 1,1
Kobiety ciężarne do 18 lat 1,4
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1,4
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1,4
Kobiety karmiące do 18 lat 1,4
Kobiety karmiące 19-30 lat 1,4
Kobiety karmiące 31-50 lat 1,4
   

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Na niedobór witaminy B1 szczególnie narażeni są alkoholicy (alkohol niszczy tą witaminę), a także ludzie pijący duże ilości kawy (nawet bezkofeinowej) oraz herbaty. Również dieta wysoko węglowodanowa prowadzi do niedoborów tej witaminy. Zapotrzebowanie na witaminę B1 wzrasta w okresie rekonwalescencji, stanów gorączkowych, podczas ciąży i karmienia piersią.

tiaminaJeśli za mało, to…
Niedobór tiaminy powoduje zakłócenia w spalaniu glukozy i nagromadzenia w organizmie kwasu pirogronowego, związku toksycznego dla komórek nerwowych. Przy zbyt małej podaży witaminy B1 występują takie objawy, jak zmęczenie, obwodowa neuropatia, brak apetytu, apatia, nudności, zaburzenia ze strony układu trawiennego. Dłuższy, duży niedobór witaminy B1 prowadzi do choroby beri-beri, będącej efektem zmian zwyrodnieniowych w układzie nerwowym, sercowo-naczyniowym oraz w mięśniach. Objawy tej choroby to silny ból mięśni, paraliż, zahamowanie wzrostu, spadek masy ciała.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina B1 przyjmowana doustnie jest uważana za wyjątkowo bezpieczną. Minimalna dawka toksyczna jest oceniania na ok. 300mg, a więc około 200 razy więcej niż przeciętne dzienne zapotrzebowanie.

Duże ilości witaminy B1 zawierają:

  • drożdże piekarskie
  • kiełki pszenicy
  • pieczywo pełnoziarniste
  • nasiona słonecznika
  • płatki owsiane
  • orzechy
  • mięso wołowe i wieprzowe, szynka, salami
  • marchew
  • groszek zielony, groch, fasola, soja

Witamina B1 jest wrażliwa na ciepło. Aby maksymalnie uniknąć strat podczas gotowania tej rozpuszczalnej w wodzie witaminy, należy gotować pokarmy w jak najmniejszej ilości wody i możliwie jak najkrócej. Dodatek sody do potraw w znacznym stopniu niszczy tą witaminę.

[box style=”1″]

Czy wiesz, że…

Witamina B1 w dawce około 100mg dziennie zabezpiecza przed ukąszeniami much, komarów i innych owadów. Wiąże się to ze specyficznym zapachem witaminy B1 wydzielanej z potem przez skórę. Ochrona ta nie jest jednak skuteczna u wszystkich.[/box]


Suplementy zawierająca witaminę B1:
1. Vital O – 1,4 mg
2. Vital A – 1,4 mg
3. Vital B – 1,4 mg
4. Vital AB – 1,4 mg
5. Full Spectrum – 1mg
6. Infant Formula – 0,5 mg
7. Lion Kids + D – 0,5 mg
8. Senior Formula – 1,2 mg
9. Menopausal Formula – 2,5 mg
10. New Life – o,8 mg

Witamina B3 (witamina PP, niacyna)

Trzecią witaminą z grupy B jest niacyna, witamina B3, zwana także witaminą PP. Terminem witamina PP określamy łącznie dwa związki: kwas nikotynowy i jego pochodną – nikotynamid. Związki te mogą być syntetyzowane w organizmie człowieka przez drobnoustroje żyjące w jelitach pod warunkiem dostatecznego dostarczenia z pożywieniem jednego z aminokwasów oraz obecności innych witamin z grupy B. Pierwszych odkryć dotyczących tej witaminy dokonali naukowcy Harden i Young na początku naszego stulecia. W 1914 roku amerykański uczony polskiego pochodzenia Kazimierz Funk wysunął hipotezę, że ciężka choroba – pelagra jest skutkiem niedoboru jednej z witamin. Jednakże dopiero w latach trzydziestych naszego stulecia odkryto strukturę i funkcje związku, którego brak powoduje objawy pelagry – witaminy PP.

Działanie witaminy PP:

  • jest składnikiem enzymów biorących udział w procesie oddychania tkankowego
  • odgrywa istotną rolę w metabolizmie tłuszczów (obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi) oraz w metabolizmie cukrów
  • obniża ciśnienie krwiobiegu
  • pobudza wydzielanie soku żołądkowego
  • jest nieodzowna dla zdrowia skóry, a także prawidłowej pracy mięśni i układu nerwowego
  • konieczna do syntezy DNA
  • niezbędna do syntezy hormonów płciowych i kortyzonu, tyrozyny oraz insuliny

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B3 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna
dawka nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 6 10
Dzieci 4-8 lat 8 15
Chłopcy 9-13 lat 12 20
Młodzież męska 14-18 lat 16 30
Mężczyźni 19-30 lat 16 35
Mężczyźni 31-50 lat 16 35
Mężczyźni 50-70 lat 16 35
Mężczyźni powyżej 70 lat 16 35
Dziewczęta 9-13 lat 12 20
Młodzież żeńska 14-18 lat 14 30
Kobiety 19-30 lat 14 35
Kobiety 31-50 lat 14 35
Kobiety 50-70 lat 14 35
Kobiety powyżej 70 lat 14 35
Kobiety ciężarne do 18 lat 18 30
Kobiety ciężarne 19-30 lat 18 35
Kobiety ciężarne 31-50 lat 18 35
Kobiety karmiące do 18 lat 17 30
Kobiety karmiące 19-30 lat 17 35
Kobiety karmiące 31-50 lat 17 35

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na niacynę zależy od intensywności wykonywanego wysiłku fizycznego. Im cięższa praca (również sport), tym większa ilość niacyny powinna być przyjmowana. Dodatkowa suplementacja tą witaminą jest wskazana w przypadku osób ze skłonnością do podwyższonego poziomu cholesterolu i trójglicerydów we krwi oraz z cukrzycą. Również ludzie w długotrwałych i częstych sytuacjach stresowych oraz osoby chorujące na nadczynność tarczycy, choroby wyniszczające organizm (np. choroba nowotworowa, marskość wątroby) wymagają zwiększonej dawki niacyny.

niacynaJeśli za mało, to…
Jednym z pierwszych objawów niedoboru niacyny może być wrażliwość skóry na promienie słoneczne, zmęczenie, bóle głowy. Ostry niedobór niacyny prowadzi do pelagry. Choroba ta objawia się zmianami na skórze (charakterystyczne zgrubienia, łuszczenie i stany zapalne), wymioty, biegunki, zaburzenia pracy wątroby i systemu nerwowego. Nie leczona pelagra może prowadzić do śmierci. Pelagra występuje głównie wśród niektórych populacji zamieszkałych na terenach Meksyku i Ameryki Łacińskiej, odżywiających się głównie ryżem i kukurydzą, a więc pokarmami z bardzo małą zawartością niacyny. W krajach cywilizowanych symptomy pelagry spotyka się jedynie w połączeniu z chronicznym alkoholizmem, marskością wątroby i ciężkimi biegunkami.

A kiedy nadmiar, to…
Przy przedawkowaniu obserwuje się zaczerwienienie i pieczenie skóry, nudności, wymioty, biegunkę, utratę przytomności. Duże dawki mogą również spowodować atak dny moczanowej u osób ze skłonnością do podwyższonego poziomu kwasu moczowego, także pogorszyć stan zdrowia osób z cukrzycą. Przyjmowanie przez dłuższy czas wysokich dawek niacyny może powodować zaostrzenie choroby wrzodowej żołądka lub zaburzyć funkcje wątroby.

Dużą ilość Witaminy PP zawierają:

  • wątroba wołowa
  • ryby: makrela, halibut, łosoś, tuńczyk
  • cielęcina i indyk
  • owoce: awokado, figi, daktyle, śliwki
  • orzeszki ziemne
  • nasiona słonecznika
  • kiełki pszenicy

Niacyna należy do nielicznych trwałych witamin, odpornych na działanie takich czynników, jak tlen, temperatura czy światło. Do pewnych strat tej witaminy dochodzi podczas długotrwałego gotowania, gdyż jest ona dobrze rozpuszczalna w wodzie.

Czy wiesz, że…
Objawy uboczne związane z przedawkowaniem występują głównie za sprawą kwasu nikotynowego. Druga postać niacyny – nikotynamid – jest bezpieczniejsza, dlatego też to nikotynamid, a nie kwas nikotynowy, jest powszechnie stosowany w preparatach farmaceutycznych.

Suplementy zawierające witaminę B3:
1. Stress Management – 15 mg
2. Vital o – 18 mg
3. Vital A – 18 mg
4. Vital B – 18 mg
5. Vital AB – 18 mg
6. Full Spectrum – 10 mg
7. Infant Formula – 8 mg
8. Lion Kids D – 7 mg
9. Senior Formula – 10 mg
10. Menopausal Formula – 7,5 mg
11. New Life – 9 mg

Witamina B5 (kwas pantotenowy)

witamina B5Kwas pantotenowy, czyli witamina B5, także należy do grupy witamin B-kompleks. Jest jedną z najbezpieczniejszych witamin i podobnie jak ryboflawina jest pomocna w okresie stresu. Ponieważ jest niezbędna do przemiany w energię spożywanych przez nas węglowodanów, nawet niewielki jej niedobór prowadzi do zmęczenia. Kwas pantotenowy jest witaminą rozpuszczalną w wodzie, jest znany jako „witamina antystresowa”, ponieważ wpływa na gruczoł produkujący adrenalinę. Puszkowanie, przetwarzanie żywności, kofeina, leki zawierające siarkę, tabletki nasenne, estrogen i alkohol zmniejszają zawartość witaminy B5 przyjmowanej z żywnością.

Działanie kwasu pantotenowego:

  • uczestniczy w syntezie wielu hormonów nadnercza, wśród nich kortyzonu, odgrywającego m.in. rolę w przystosowaniu się organizmu do stresu
  • ma znaczenie w procesie syntezy przeciwciał przeciwko drobnoustrojom i przeciwdziała w ten sposób infekcjom
  • niezbędny w przemianach energetycznych, zwłaszcza węglowodanów
  • ma znaczenie dla ładnego wyglądu skóry i włosów
  • wspomaga gojenie się ran
  • pomaga w budowaniu komórek

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B5 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 2
Dzieci 4-8 lat 3
Chłopcy 9-13 lat 4
Młodzież męska 14-18 lat 5
Mężczyźni 19-30 lat 5
Mężczyźni 31-50 lat 5
Mężczyźni 50-70 lat 5
Mężczyźni powyżej 70 lat 5
Dziewczęta 9-13 lat 4
Młodzież żeńska 14-18 lat 5
Kobiety 19-30 lat 5
Kobiety 31-50 lat 5
Kobiety 50-70 lat 5
Kobiety powyżej 70 lat 5
Kobiety ciężarne do 18 lat 6
Kobiety ciężarne 19-30 lat 6
Kobiety ciężarne 31-50 lat 6
Kobiety karmiące do 18 lat 7
Kobiety karmiące 19-30 lat 7
Kobiety karmiące 31-50 lat 7

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na kwas pantotenowy zwiększa się w chorobach przewodu pokarmowego, po operacjach, urazach, oparzeniach, ciężkich chorobach zakaźnych, sytuacjach stresowych oraz w niektórych rodzajach anemii i problemach z odpornością.

Jeśli za mało, to…
Niedobór kwasu pantotenowego może wyrażać się poprzez takie objawy, jak zaburzenia trawienia, nudności, skurcze mięśni, piekący ból w kolanach, zmęczenie, bezsenność, zwiększona podatność na infekcje.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina B5 jest jedną z najbezpieczniejszych witamin, nie są znane skutki uboczne jej działania ani dawki toksyczne.

Dużą ilość witaminy B5 zawierają:

  • drożdże winne i piekarskie
  • wątroba
  • ciemne mięso indyka i kurcząt
  • jaja
  • otręby i płatki owsiane
  • produkty pełnoziarniste
  • orzechy
  • zielone warzywa

Kwas pantotenowy jest wrażliwy na mrożenie, konserwowanie i inne procesy technologiczne stosowane przy przemysłowej produkcji żywności. Dlatego, aby zapobiec niedoborom, najlepiej jeść surówki.

Czy wiesz, że…
Z pierwszych prób klinicznych prowadzonych w ostatnich latach w USA wynika, że leczenie kwasem pantotenowym może przynosić bardzo korzystne efekty w leczeniu zmian artretycznych stawów.

Suplementy zawierające witaminę B5:
1. Stress Management – 5 mg
2. Vital 0 – 5m g
3. Vital A – 5 mg
4. Vital B – 5 mg
5. Vital AB – 5 mg
6. Full Spectrum – 5 mg
7. Infant Formula – 3 mg
8. Lion Kids D – 3 mg
9. Senior Formula – 3 mg
10. Menopausal Formula – 5 mg
11. New Life – 4 mg

Zwiększ poziom energii

Zwiększone użycie środków pobudzających, takich jak kofeina, nikotyna, stanowi wielkie obciążenie dla organizmu. Chociaż większość z nas stosuje te substancje dla uzyskania chwilowego pobudzenia, w rezultacie zwiększają one zmęczenie, często będąc nawet źródłem objawów, które właśnie próbujemy złagodzić, takich jak senność, krótszy okres koncentracji uwagi oraz ogólny brak energii. Istnieje szereg naturalnych substancji, które przyczyniają się do podniesienia poziomu energii, poprawiając całościowe funkcjonowania organizmu. Jeśli twój styl życia powoduje, że jesteś narażony na działanie dużej ilości toksyn, w formie skażenia środowiska, palenia, diety z niewielką ilością wartościowych produktów lub picia alkoholu, należy podjąć próbę wyeliminowania tych substancji, ponieważ mogą one być czynnikiem przyczyniającym się do twojego stanu. Spróbuj wypijać duże, świeżej, filtrowanej wody, co pomoże usunąć toksyny z organizmu i zasili tkanki, które zostały odwodnione wskutek nadużycia środków pobudzających.

Składniki odżywcze zwiększające poziom energii:

1. Żeń-szeń wzmacnia organizm i normalizuje jego funkcjonowanie. Badania wykazują, że podnosi poziom energii oraz poprawia sprawność intelektualną.
2. Uważa się, że miłorząb japoński wspomaga funkcjonowanie mózgu i poprawia pamięć i czujność.
3. Imbir wywiera na organizm działanie pobudzające – szczególnie na krążenie i układ trawienny oraz pomaga zwiększyć poziom energii.
4. Płatki owsiane są odżywczym, uzdrawiającym zbożem, sprzyjającym układowi nerwowemu zarówno w pobudzeniu go, ja i regeneracji.
5. Żelazo jest niezbędne do wytwarzania energii i funkcjonowania układu odpornościowego, jest składnikiem cząstek hemoglobiny i przenosi tlen w krwiobiegu. Jest często stosowane terapeutycznie jako środek przeciw zmęczeniu.
6. Witaminy B-kompleks są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i pomagają podnieść poziom energii.
7. Magnez wytwarza energię, zużywając zapasy cukru w wątrobie i jest także niezbędny dla silnych, zdrowych kości.
8. Koenzym Q10 jest niezbędny do wytwarzania energii, pomaga też komórkom efektywnie wykorzystywać energię. Stymuluje również łagodnie metabolizm.
9. Mleczko pszczele jest niezwykle odżywczym produktem, podnosi energię. Wspomaga także gruczoł nadnerczy, któremu poważnie szkodzi stres.

Co możesz zrobić, żeby sobie pomóc:

  • spróbuj zapewnić sobie dużo snu i unikaj picia alkoholu przed udaniem się na spoczynek, gdyż może to zaburzać sen
  • unikaj kofeiny i innych sztucznych środków pobudzających, które dają chwilowe efekty, lecz kiedy ich działanie ustaje, powodują większe zmęczenie
  • przyjmuj dobre suplementy wielowitaminowe, aby zapewnić sobie spożycie potrzebnych składników odżywczych
  • stosuj dietę bogatą w świeże pełnowartościowe produkty i z małą ilością tłuszczów
  • codziennie wykonuj ćwiczenia fizyczne, co pobudza krążenie i wszystkie układy organizmu do wydajniejszego działania
  • zapewnij sobie czas na relaks, może to być medytacja lub joga