Ołów

Ołów to metal, jak podają niektóre źródła, organizm ludzki potrzebuje go w minimalnych ilościach. Powszechnie jednak znane są jedynie jego negatywne skutki oddziaływania na organizm człowieka. Obecnie ołów wykorzystuje się w produkcji akumulatorów, amunicji, farb, lakierów, tworzyw sztucznych, w przemyśle szklarskim oraz pirotechnicznym. Znajdziemy go wszędzie – w powietrzu, glebie, organizmach roślinnych i zwierzęcych. Do atmosfery dostaje się poprzez emisje przemysłowe pyłów z różnych hut, cementowni oraz stalowni. Palenie tytoniu jest również źródłem ołowiu. Po przedostaniu się do organizmu, ołów wykazuje silne działanie toksyczne.

A jeśli za mało, to…
Wykazano, że niedobory jonów żelaza u dzieci sprzyjają gromadzeniu się ołowiu w organizmie. Nie ma jednak dokładnych badań nad niedoborem ołowiu, ponieważ organizm potrzebuje go w niewielkich ilościach.

A jeśli nadmiar, to…
Ołów w organizmie człowieka powoduje: silne osłabienie, anemię, zapalenie mózgu, neuropatie, uszkodzenie nerek i wątroby, uszkodzenie kości i układu nerwowego, a także częściowe paraliże w szczególności stawów. Ma działanie rakotwórcze. U dzieci pierwiastek ten powoduje zaburzenia w rozwoju umysłowym, problemy z ruchliwością i słuchem. Jedną z głównych chorób, jakie wywołuje przedawkowanie ołowiu jest choroba zwana ołowicą. Powoduje ona złe samopoczucie, nudności, a następnie szarzenie skóry, anemie, niebieskoczarne zabarwienie dziąseł a nawet prowadzi do niepłodności, uszkodzenia nerwów i mózgu. Może również wywoływać uszkodzenia w psychice co objawia się agresywnością i zaburzeniem w odbieraniu wrażeń – jest to tzw. encefalopatia ołowicza. Mniejszą chłonność organizmu na ołów zapewniają pierwiastki: magnez, wapń, żelazo, cynk i miedź. Zażywanie witamin i biopierwiastków uchroni organizm przed toksycznym działaniem ołowiu.

Czy wiesz, że…
Zanieczyszczone ołowiem wody są przyczyną poważnych zatruć ryb i innych organizmów wodnych. Organizmy wodne z łatwością kumulują ołów i stanowią wskaźnik zanieczyszczenia tym metalem.

Miedź

Miedź jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym potrzebnym do oddychania – żelazo i miedź są potrzebne do syntezy hemoglobiny w czerwonych ciałkach krwi. Miedź pełni także ważną rolę przy wytwarzaniu kolagenu, który jest odpowiedzialny za zdrowie naszych kości, chrząstek i skóry. Miedź należy do przeciwutleniaczy, które chronią organizm przed zniszczeniami dokonywanymi przez wolne rodniki. Korzystne działanie między dla rozwoju żywych organizmów znane jest już od dawna, aczkolwiek najpierw zauważono je w stosunku do roślin. Na początku XIX wieku farmerzy w Brandenburgii odkryli, że dodatek soli miedzi do gleby znacząco podnosi plony upraw.

Działanie Miedzi:

  • pełni, obok żelaza, ważną rolę w syntezie i prawidłowym funkcjonowaniu hemoglobiny czerwonych ciałek krwi, białka transportującego tlen
  • bierze również udział w syntezie kolagenu
  • jest potrzebna do wytwarzania hormonów nadnercza
  • jest potrzebna do wytwarzania energii
  • jest niezbędna do przyswajania witaminy C
  • sprawia, że tyrozyna staje się przyswajalna, dzięki czemu skóra i włosy nabierają koloru
  • zapobiega chorobom serca i naczyń przez regulację gospodarki cholesterolowej
  • odgrywa ważną rolę w obronie przed toksycznością wolnych rodników

Zalecane normy dietetyczne na Miedź dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień
]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[µg/ dzień]
Dzieci 1-3 lat 340 1000
Dzieci 4-8 lat 440 3000
Chłopcy 9-13 lat 700 5000
Młodzież męska 14-18 lat 890 8000
Mężczyźni 19-30 lat 900 10000
Mężczyźni 31-50 lat 900 10000
Mężczyźni 50-70 lat 900 10000
Mężczyźni powyżej 70 lat 900 10000
Dziewczęta 9-13 lat 700 5000
Młodzież żeńska 14-18 lat 890 8000
Kobiety 19-30 lat 900 10000
Kobiety 31-50 lat 900 10000
Kobiety 50-70 lat 900 10000
Kobiety powyżej 70 lat 900 10000
Kobiety ciężarne do 18 lat 1000 8000
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1000 10000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1000 10000
Kobiety karmiące do 18 lat 1300 8000
Kobiety karmiące 19-30 lat 1300 10000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1300 10000

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Na ostre niedobory miedzi narażeni są przede wszystkim ludzie odżywiani pozajelitowo (przez kroplówkę). Absorpcję miedzi hamuje w znacznym stopniu dieta bogata w fruktozę i inne cukry zawierające fruktozę. Również wysoka zawartość witaminy C, cynku i fitynianów obniża przyswajalność miedzi.

Jeśli za mało, to…
Niedobór miedzi związany jest ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób serca. Badania wykazują, że deficyt miedzi ma wpływ na zwiększenie poziomu cholesterolu, zwłaszcza jego miażdżycogennej frakcji LDL – cholesterolu. Ponadto obniżony poziom miedzi powoduje zmniejszenie stężenie ważnych neurotransmiterów układu nerwowego, powodując zakłócenia w jego funkcjonowaniu. Niski poziom miedzi może powodować wystąpienie anemii – podobnej do anemii spowodowanej żelazem. Zwiększa również podatność kości na złamania. Niedobór miedzi może dodatkowo powodować wypadanie włosów, drażliwość, obniżoną odporność, depresję i nerwobóle. Umiarkowane niedobory występują dość często, jest to związane przede wszystkim ze stosunkowo małym rozpowszechnieniem miedzi w żywności. Trudno jest sprostować wymogom dziennego zapotrzebowania, gdy nie je się pokarmów dość szczególnych, takich jak małże, homary i ostrygi.

A kiedy nadmiar, to…
Miedź w nadmiarze jest pierwiastkiem toksycznym. Istnieje rzadka choroba dziedziczna związana z zaburzeniami gospodarki miedzią – choroba Wilsona. Najczęstszymi skutkami nadmiaru miedzi mogą być zburzenia psychiki, uszkodzenia nerek i wątroby, chroniczne zatrucia u dzieci a także nadciśnienie tętnicze. Wskazana jest analiza hormonów zwłaszcza u kobiet, ponieważ może wystąpić nadmiar estrogenów u kobiet.

Duże ilości Miedzi zawierają:

  • wątroba i nerki zwierzęce
  • owoce morza: krewetki, małże, ostrygi i homary
  • orzechy
  • warzywa: strączkowe, czerwone buraki, cebula, szpinak, por, pomidory, kalarepa
  • żeń-szeń i aloes
  • owoce: awokado, banany, maliny, jabłka i pomarańcze
  • rośliny: babka, głóg, krwawnik, kozieradka, siemię lniane, lubczyk, łopian, mniszek,

Czy wiesz, że…
Noszenie na przegubach rąk biżuterii (np. bransoletek) wykonanych z miedzi jest wciąż popularnym remedium na schorzenia reumatyczne i degeneracyjne stawów.

Suplementy zawierające miedź:
1. Vital 0 – 500 µg
2. Vital A – 5000 µg
3. Vital B – 500 µg
4. Vital AB – 500 µg
5. Full Spectrum – 1500 µg
6. Lion Kids D – 70 µg
7. Power Mins – 500 µg
8. Menopausal Formula – 200 µg
9. New Life – 1000 µg

Żelazo

Żelazo jest niezbędnym minerałem odżywczym. Jest składnikiem cząsteczek hemoglobiny i mioglobiny – hemoglobina znajdująca się w czerwonych ciałkach krwi transportuje tlen z płuc do komórek organizmu i przywraca dwutlenek węgla z komórek do płuc. Mioglobina w czerwonych tkankach mięśni transportuje tlen do tkanek, gdzie gromadzi się energia. Żelazo jest także składnikiem niektórych metabolicznych enzymów. Znajdujące się w organizmie żelazo, które nie zostaje spożytkowane, jest gromadzone w śledzionie, szpiku kostnym i wątrobie.  Charakterystyczne objawy ostrego niedoboru żelaza – anemii zostały opisane już w Starożytnym Egipcie ok. 1500 lat temu. Egipcjanie nie znali jednak przyczyny tego schorzenia. Żelazo, jako pierwiastek, został doceniony dopiero w XVII w. Obecnie ponad 500 milionów ludzi na całym świecie cierpi na to chorzenie. Kobiety tracą przeciętnie dwa razy więcej żelaza niż mężczyźni i dlatego też częściej cierpią z powodu jego niedoboru.

Działanie Żelaza:

  • jest niezbędnym składników enzymów oddechowych
  • odgrywa ważną rolę w przenoszeniu tlenu
  • bierze udział w syntezie karnityny, niezbędnej w procesie spalania kwasów tłuszczowych
  • ma znaczenie w syntezie kolagenu i elastyny, z których zbudowane są włókna tkanki łącznej
  • odgrywa rolę w utrzymaniu odporności ogólnoustrojowej przeciwko chorobotwórczym mikroorganizmom
  • niezbędna do zachowania zdrowej wątroby
  • chroni przed niektórymi wolnymi rodnikami

Zalecane normy dietetyczne na Żelazo dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 7 40
Dzieci 4-8 lat 10 40
Chłopcy 9-13 lat 8 4
Młodzież męska 14-18 lat 11 45
Mężczyźni 19-30 lat 8 45
Mężczyźni 31-50 lat 8 45
Mężczyźni 50-70 lat 8 45
Mężczyźni powyżej 70 lat 8 45
Dziewczęta 9-13 lat 8 40
Młodzież żeńska 14-18 lat 15 45
Kobiety 19-30 lat 18 45
Kobiety 31-50 lat 18 45
Kobiety 50-70 lat 8 45
Kobiety powyżej 70 lat 8 45
Kobiety ciężarne do 18 lat 27 45
Kobiety ciężarne 19-30 lat 27 45
Kobiety ciężarne 31-50 lat 27 45
Kobiety karmiące do 18 lat 10 45
Kobiety karmiące 19-30 lat 9 45
Kobiety karmiące 31-50 lat 9 45

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na żelazo jest szczególnie duże u kobiet w wieku reprodukcyjnym, u dzieci do 2 lat oraz u ludzi starszych – te grupy są też narażone na niedobór żelaza. Właściwy poziom żelaza szczególnie trudno utrzymać kobietom w wieku reprodukcyjnym, pozostającym na niskokalorycznej diecie. Na niedobór żelaza narażeni są także wegetarianie nie jedzący pokarmów mięsnych, z których żelazo jest najbardziej przyswajalne. Pewne leki pozbawiają organizm zasobów żelaza. Duże dawki witaminy E i cynku obniżają wchłanianie żelaza, co może prowadzić do jego niedoboru.

Jeśli za mało, to…
Objawem ostrego niedoboru żelaza jest anemia, objawiająca się niskim poziomem hemoglobiny w krwinkach czerwonych. Hemoglobina krwinek jest białkiem odpowiedzialnym za przenoszenie tlenu z płuc do wszystkich innych tkanek i narządów ustroju. Jeśli jest jej mało, do tkanek i narządów nie jest doprowadzana dostateczna ilość tlenu, co odbija się niekorzystnie na ich funkcjonowaniu. Wydolność organizmu znacznie spada, dochodzi do dużego osłabienia mięśni, rozwija się uczucie obojętności i ciężkiego zmęczenia. Umiarkowany niedobór żelaza, kiedy jeszcze nie dochodzi do spadku stężenia hemoglobiny i anemii, również daje wiele uciążliwych, choć niespecyficznych objawów. Są to: wzmożona podatność na infekcje, słaba wydajność pracy, słaba wydolność fizyczna, łatwe męczenie się, zawroty głowy, krótki oddech, przyspieszone tętno, drżenie palców. Niedobór żelaza może prowadzić także do pewnego rodzaju obstrukcji przełyku tzw. syndrom Plummera-Vinsona. Skutki niedoboru żelaza można już zaobserwować w wieku niemowlęcym jako spowolnienie rozwoju umysłowego i nieprawidłowości w zachowaniu. Dzieci z niedoborem żelaza w wieku szkolnym mają zwykle problemy z nauką na skutek słabszej sprawności intelektualnej, niemożność skupienia uwagi, zwiększonej drażliwości. Dzieci takie są niespokojne, niegrzeczne, nie potrafią w sobie odnaleźć motywacji do nauki i wykazują niższy współczynnik inteligencji IQ. Objawami, które będą sygnalizować niedobór będą również: blada cera, bóle głowy, łysienie i przedwczesne siwienie, łamanie i rozdwajanie się paznokci, zimne dłonie i stopy, częste omdlenia, zmiany na języku i dziąsłach, ból gardła przy przełykaniu śliny, ból żołądka i utrata smaku i węchu. Umiarkowany niedobór żelaza występuje wyjątkowo często.

A kiedy nadmiar, to…
Długotrwała konsumpcja dużych ilości żelaza powoduje przeładowanie magazynu żelaza w wątrobie, prowadzące do poważnych problemów zdrowotnych w późniejszym życiu. Rzadko wśród ludzi występuje dziedziczna choroba metaboliczna – hemochromatoza, związana z nieprawidłową regulację absorpcji żelaza i gromadzeniem się zasobów żelaza w organizmie. Choroba ta niesie ze sobą zagrożenie dla życia. Ludzie chorzy na hemochromatozę muszą niezmiernie uważać, by ilość żelaza w ich diecie była ekstremalnie niska.

Duże ilości Żelaza zawierają:

  • produkty mięsne, szczególnie wątroba zwierzęca, drobiowe i rybne
  • surowe małże i skorupiaki
  • warzywa: fasola, strąkowce, brokuły, brukselka i pomidory
  • owoce: rodzynki, daktyle, maliny, porzeczki, banany, jabłka, wiśnie, agrest, żurawina i śliwki suszone
  • ciemna czekolada
  • orzechy
  • żółtko jaja
  • melasa
  • żyto i owies
  • zioła: mięta, kozieradka, tymianek, majeranek i lubczyk

Czy wiesz, że…
Chociaż nie powinno się jej jeść zbyt często, gorzka czekolada ma tą zaletę, że dostarcza żelaza.

 

Suplementy zawierające żelazo:
1. Vital 0 -3 mg
2. Vital A – 8 mg
3. Vital B – 3 mg
4. Vital AB – 5 mg
5. Full Spectrum – 4 mg
6. Lion Kids D – 5 mg
7. Senior formula – 3 mg
8. Power Mins – 4 mg
9. Iron Plus – 10 mg
10. Menopausal Formula – 1 mg
11. New Life – 4 mg

Zwiększ poziom energii

Zwiększone użycie środków pobudzających, takich jak kofeina, nikotyna, stanowi wielkie obciążenie dla organizmu. Chociaż większość z nas stosuje te substancje dla uzyskania chwilowego pobudzenia, w rezultacie zwiększają one zmęczenie, często będąc nawet źródłem objawów, które właśnie próbujemy złagodzić, takich jak senność, krótszy okres koncentracji uwagi oraz ogólny brak energii. Istnieje szereg naturalnych substancji, które przyczyniają się do podniesienia poziomu energii, poprawiając całościowe funkcjonowania organizmu. Jeśli twój styl życia powoduje, że jesteś narażony na działanie dużej ilości toksyn, w formie skażenia środowiska, palenia, diety z niewielką ilością wartościowych produktów lub picia alkoholu, należy podjąć próbę wyeliminowania tych substancji, ponieważ mogą one być czynnikiem przyczyniającym się do twojego stanu. Spróbuj wypijać duże, świeżej, filtrowanej wody, co pomoże usunąć toksyny z organizmu i zasili tkanki, które zostały odwodnione wskutek nadużycia środków pobudzających.

Składniki odżywcze zwiększające poziom energii:

1. Żeń-szeń wzmacnia organizm i normalizuje jego funkcjonowanie. Badania wykazują, że podnosi poziom energii oraz poprawia sprawność intelektualną.
2. Uważa się, że miłorząb japoński wspomaga funkcjonowanie mózgu i poprawia pamięć i czujność.
3. Imbir wywiera na organizm działanie pobudzające – szczególnie na krążenie i układ trawienny oraz pomaga zwiększyć poziom energii.
4. Płatki owsiane są odżywczym, uzdrawiającym zbożem, sprzyjającym układowi nerwowemu zarówno w pobudzeniu go, ja i regeneracji.
5. Żelazo jest niezbędne do wytwarzania energii i funkcjonowania układu odpornościowego, jest składnikiem cząstek hemoglobiny i przenosi tlen w krwiobiegu. Jest często stosowane terapeutycznie jako środek przeciw zmęczeniu.
6. Witaminy B-kompleks są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i pomagają podnieść poziom energii.
7. Magnez wytwarza energię, zużywając zapasy cukru w wątrobie i jest także niezbędny dla silnych, zdrowych kości.
8. Koenzym Q10 jest niezbędny do wytwarzania energii, pomaga też komórkom efektywnie wykorzystywać energię. Stymuluje również łagodnie metabolizm.
9. Mleczko pszczele jest niezwykle odżywczym produktem, podnosi energię. Wspomaga także gruczoł nadnerczy, któremu poważnie szkodzi stres.

Co możesz zrobić, żeby sobie pomóc:

  • spróbuj zapewnić sobie dużo snu i unikaj picia alkoholu przed udaniem się na spoczynek, gdyż może to zaburzać sen
  • unikaj kofeiny i innych sztucznych środków pobudzających, które dają chwilowe efekty, lecz kiedy ich działanie ustaje, powodują większe zmęczenie
  • przyjmuj dobre suplementy wielowitaminowe, aby zapewnić sobie spożycie potrzebnych składników odżywczych
  • stosuj dietę bogatą w świeże pełnowartościowe produkty i z małą ilością tłuszczów
  • codziennie wykonuj ćwiczenia fizyczne, co pobudza krążenie i wszystkie układy organizmu do wydajniejszego działania
  • zapewnij sobie czas na relaks, może to być medytacja lub joga

Ciąża

Ciąża jest okresem, w którym wiele kobiet zdobywa większą wiedzę na temat zdrowia, gdyż dbałość o zdrowie i bezpieczeństwo mającego się urodzić dziecka jest bardzo ważna. Badania wykazały, że podczas ciąży, a w większości przypadków także w okresie poprzedzającym zapłodnienie, kobieta potrzebuje dodatkowych ilości kwasu foliowego i żelaza. Nadużycie suplementów podczas ciąży może mieć szkodliwy wpływ na płód, lecz rozsądne jest zażywanie ich w przypadku, jeśli twoje odżywianie jest ubogie, albo jeśli masz powód, by sądzić, że nie otrzymujesz witamin i składników mineralnych w ilościach potrzebnych dla zapewnienia zdrowia dziecku. Nie podlega dyskusji, fakt, że szanse na poczęcie i urodzenia zdrowego dziecka zwiększają się w przypadku stosowania dobrej diety przez oboje rodziców.

Składniki odżywcze odpowiednie w okresie prekoncepcyjnym i podczas ciąży:

1. Kwas foliowy zapobiega wadom wrodzonym, takim jak rozszczep kręgosłupa
2. Partnerzy w okresie prekoncepcyjnym powinni przyjmować witaminę C, E oraz cynk.
3. Wapń jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju mięśni, serca i nerwów.
4. Żelazo to nieodzowny składnik hemoglobiny krwinek czerwonych

Co możesz zrobić, żeby sobie pomóc:

  • unikaj toksyn ze środowiska i pożywienia, które mogą uszkodzić płód, uniemożliwiając prawidłowy podział komórek. Niekorzystnie na poczęcie i urodzenia dziecka wpływają: alkohol, tytoń, ołów, promieniowanie radioaktywne, narkotyki, wirusy, infekcje i spaliny silników
  • włącz do odżywiania produkty pełnowartościowe i przeciwutleniacze
  • unikaj używania leków, chyba że przepisze je lekarz
  • unikaj kawy i napojów zawierających kofeinę
  • zjadaj codziennie warzywa i owoce
  • jedz pieczywo i zboża oraz brązowy, niepolerowany ryż