Mangan

Mangan jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, potrzebnym do prawidłowego funkcjonowania mózgu i stosuje się go w leczeniu wielu zaburzeń nerwowych, w tym choroby Alzheimera i schizofrenii. Roli manganu nie poznano jeszcze w pełni, lecz prawdopodobnie okaże się, że jest to jeden z najważniejszych składników odżywczych. Możliwe, że jest jednym z przeciwutleniaczy. W przypadku tego pierwiastka organizm jest niejako naturalnie zabezpieczony przed stanami jego niedoboru, bowiem w wielu reakcjach biochemicznych mangan może być zastąpiony przez magnez. To sprawia, że niedobory manganu są rzadkie i u ludzi dorosłych praktycznie nie występują.

Działanie Manganu:

  • współuczestniczy w prawidłowym wzrastaniu i rozwoju
  • jest niezbędny w reprodukcji
  • jest jednym ze składników kości, zapobiega osteoporozie, chroni przed zapaleniem kości i stawów
  • wchodzi w skład wielu enzymów o ważnym znaczeniu w obronie przed uszkodzeniem wolnych rodników
  • jest ważny dla prawidłowego funkcjonowania mózgu
  • bierze udział w procesach wytwarzania energii
  • pełni ważną rolę w wytwarzaniu tyroksyny przez tarczycę
  • poprawia wzrok
  • zmniejsza objawy trądziku
  • aktywuje metabolizm glukozy i innych węglowodanów
  • jego obecność konieczna jest dla metabolizmu witaminy B1 i witaminy E

Zalecane normy dietetyczne na Mangan dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 1,2 2
Dzieci 4-8 lat 1,5 3
Chłopcy 9-13 lat 1,9 6
Młodzież męska 14-18 lat 2,2 9
Mężczyźni 19-30 lat 2,3 11
Mężczyźni 31-50 lat 2,3 11
Mężczyźni 50-70 lat 2,3 11
Mężczyźni powyżej 70 lat 2,3 11
Dziewczęta 9-13 lat 1,6 6
Młodzież żeńska 14-18 lat 1,6 9
Kobiety 19-30 lat 1,8 11
Kobiety 31-50 lat 1,8 11
Kobiety 50-70 lat 1,8 11
Kobiety powyżej 70 lat 1,8 11
Kobiety ciężarne do 18 lat 2,0 9
Kobiety ciężarne 19-30 lat 2,0 11
Kobiety ciężarne 31-50 lat 2,0 11
Kobiety karmiące do 18 lat 2,6 9
Kobiety karmiące 19-30 lat 2,6 11
Kobiety karmiące 31-50 lat 2,6 1

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Dodatkowego podawania manganu wymagają osoby odżywiane dożylnie lub pozajelitowo. Większe dawki manganu mogą przyjmować osoby z częstymi zawrotami głowy lub zaburzeniami pamięci, jednak uprzednio należy skonsultować się z lekarzem. Spożywanie dużych dawek wapnia i fosforu, magnezu, a także doustnych środków antykoncepcyjnych powoduje zahamowanie wchłaniania manganu, co może sprzyjać jego niedoborom.

Jeśli za mało, to…
Deficyt manganu podczas ciąży może spowodować nieodwracalne uszkodzenia błędnika u dziecka, skutkiem czego brak u niego koordynacji ruchów. U dzieci niedobór manganu powoduje zaburzenia rozwojowe. Niedobór manganu może powodować anemię, zmiany na skórze, nieprawidłową strukturę kości, zaburzenia wzroku, osłabienie zdolności rozrodczych, zahamowanie wzrostu i rozwoju, nerwobóle, drgawki, drżenie, wypadanie włosów, plamicę paznokci, wypryski, niedokrwistość, zaburzenia w krzepnięciu krwi, nadmiar cholesterolu, osteoporozę.

A kiedy nadmiar, to…
Toksyczny efekt manganu objawia się bezsennością, depresją, halucynacjami, impotencją. U osób narażonych na długotrwały kontakt z manganem, np. u górników, może ujawnić się choroba Parkinsona lub inne schorzenia neurologiczne. Nadmiar wywołuje także obfite miesiączki, degenerację stawów, nerwowość, drażliwość, słabą pamięć, kruchość kości, letarg, ruchy mimowolne oraz kłopoty z utrzymaniem właściwej postawy.

Duże ilości Manganu zawierają:

  • ziarna zbóż
  • orzechy włoskie, ziemne i laskowe
  • warzywa: zielone warzywa liściaste, warzywa korzeniowe, szpinak, sałata, ziemniaki, groch i cykoria
  • owoce: żurawina, maliny, figi i banany
  • mleko
  • herbata czarna i zielona
  • mięso skorupiaków
  • wątroba

Czy wiesz, że…
Stężenie manganu w tkankach człowieka, szczególnie w kościach, spada z wiekiem.

 

Suplementy zawierające Mangan:
1. Vital 0 -2 mg
2. Vital A – 1 mg
3. Vital B – 1 mg
4. Vital AB – 1 mg
5. Senior formula –  0,8 mg
6. Mega Protect 4 Life – 1 mg
7. Power Mins – 4 mg
8. Menopausal Formula – 0,5 mg
9. New Life – 1 mg

Miedź

Miedź jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym potrzebnym do oddychania – żelazo i miedź są potrzebne do syntezy hemoglobiny w czerwonych ciałkach krwi. Miedź pełni także ważną rolę przy wytwarzaniu kolagenu, który jest odpowiedzialny za zdrowie naszych kości, chrząstek i skóry. Miedź należy do przeciwutleniaczy, które chronią organizm przed zniszczeniami dokonywanymi przez wolne rodniki. Korzystne działanie między dla rozwoju żywych organizmów znane jest już od dawna, aczkolwiek najpierw zauważono je w stosunku do roślin. Na początku XIX wieku farmerzy w Brandenburgii odkryli, że dodatek soli miedzi do gleby znacząco podnosi plony upraw.

Działanie Miedzi:

  • pełni, obok żelaza, ważną rolę w syntezie i prawidłowym funkcjonowaniu hemoglobiny czerwonych ciałek krwi, białka transportującego tlen
  • bierze również udział w syntezie kolagenu
  • jest potrzebna do wytwarzania hormonów nadnercza
  • jest potrzebna do wytwarzania energii
  • jest niezbędna do przyswajania witaminy C
  • sprawia, że tyrozyna staje się przyswajalna, dzięki czemu skóra i włosy nabierają koloru
  • zapobiega chorobom serca i naczyń przez regulację gospodarki cholesterolowej
  • odgrywa ważną rolę w obronie przed toksycznością wolnych rodników

Zalecane normy dietetyczne na Miedź dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień
]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[µg/ dzień]
Dzieci 1-3 lat 340 1000
Dzieci 4-8 lat 440 3000
Chłopcy 9-13 lat 700 5000
Młodzież męska 14-18 lat 890 8000
Mężczyźni 19-30 lat 900 10000
Mężczyźni 31-50 lat 900 10000
Mężczyźni 50-70 lat 900 10000
Mężczyźni powyżej 70 lat 900 10000
Dziewczęta 9-13 lat 700 5000
Młodzież żeńska 14-18 lat 890 8000
Kobiety 19-30 lat 900 10000
Kobiety 31-50 lat 900 10000
Kobiety 50-70 lat 900 10000
Kobiety powyżej 70 lat 900 10000
Kobiety ciężarne do 18 lat 1000 8000
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1000 10000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1000 10000
Kobiety karmiące do 18 lat 1300 8000
Kobiety karmiące 19-30 lat 1300 10000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1300 10000

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Na ostre niedobory miedzi narażeni są przede wszystkim ludzie odżywiani pozajelitowo (przez kroplówkę). Absorpcję miedzi hamuje w znacznym stopniu dieta bogata w fruktozę i inne cukry zawierające fruktozę. Również wysoka zawartość witaminy C, cynku i fitynianów obniża przyswajalność miedzi.

Jeśli za mało, to…
Niedobór miedzi związany jest ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób serca. Badania wykazują, że deficyt miedzi ma wpływ na zwiększenie poziomu cholesterolu, zwłaszcza jego miażdżycogennej frakcji LDL – cholesterolu. Ponadto obniżony poziom miedzi powoduje zmniejszenie stężenie ważnych neurotransmiterów układu nerwowego, powodując zakłócenia w jego funkcjonowaniu. Niski poziom miedzi może powodować wystąpienie anemii – podobnej do anemii spowodowanej żelazem. Zwiększa również podatność kości na złamania. Niedobór miedzi może dodatkowo powodować wypadanie włosów, drażliwość, obniżoną odporność, depresję i nerwobóle. Umiarkowane niedobory występują dość często, jest to związane przede wszystkim ze stosunkowo małym rozpowszechnieniem miedzi w żywności. Trudno jest sprostować wymogom dziennego zapotrzebowania, gdy nie je się pokarmów dość szczególnych, takich jak małże, homary i ostrygi.

A kiedy nadmiar, to…
Miedź w nadmiarze jest pierwiastkiem toksycznym. Istnieje rzadka choroba dziedziczna związana z zaburzeniami gospodarki miedzią – choroba Wilsona. Najczęstszymi skutkami nadmiaru miedzi mogą być zburzenia psychiki, uszkodzenia nerek i wątroby, chroniczne zatrucia u dzieci a także nadciśnienie tętnicze. Wskazana jest analiza hormonów zwłaszcza u kobiet, ponieważ może wystąpić nadmiar estrogenów u kobiet.

Duże ilości Miedzi zawierają:

  • wątroba i nerki zwierzęce
  • owoce morza: krewetki, małże, ostrygi i homary
  • orzechy
  • warzywa: strączkowe, czerwone buraki, cebula, szpinak, por, pomidory, kalarepa
  • żeń-szeń i aloes
  • owoce: awokado, banany, maliny, jabłka i pomarańcze
  • rośliny: babka, głóg, krwawnik, kozieradka, siemię lniane, lubczyk, łopian, mniszek,

Czy wiesz, że…
Noszenie na przegubach rąk biżuterii (np. bransoletek) wykonanych z miedzi jest wciąż popularnym remedium na schorzenia reumatyczne i degeneracyjne stawów.

Suplementy zawierające miedź:
1. Vital 0 – 500 µg
2. Vital A – 5000 µg
3. Vital B – 500 µg
4. Vital AB – 500 µg
5. Full Spectrum – 1500 µg
6. Lion Kids D – 70 µg
7. Power Mins – 500 µg
8. Menopausal Formula – 200 µg
9. New Life – 1000 µg

Molibden

Molibden jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, chociaż jego właściwościowi są jeszcze słabo poznane, jest również ważnym składnikiem enzymu odpowiedzialnego za przyswajanie żelaza przez nasze organizmy. Molibden jest prawdopodobnie przeciwutleniaczem, a najnowsze badania dowodzą, że jest niezbędny do zachowania pełni zdrowia. Bierze udział w przemianach metabolicznych syntezujących białka i w reakcjach utleniania. Pomaga zapobiegać anemii, męskiej impotencji, i wiadomo, że wpływa na dobre samopoczucie. W organizmach żywych związki molibdenu występują w stosunkowo dużych ilościach.

Działanie Molibdenu:

  • jest niezbędny do działania wielu enzymów, co czyni go koniecznym do prawidłowej czynności komórek
  • ma znaczenie w osiągnięciu właściwego wzrostu organizmu
  • można go uważać za składnik biorący udział w obronie przeciw wolnym rodnikom
  • uczestniczy w procesach odtruwania organizmu
  • hamuje rozwój nowotworów
  • działa przeciwtrądzikowi, przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwłuszczycowo
  • hamuje rozwój ropni
  • pomaga zapobiec anemii
  • chroni przed próchnicą zęby

Zalecane normy dietetyczne na Molibden dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [µg / dzień]
Dzieci 1-3 lat 17 300
Dzieci 4-8 lat 22 600
Chłopcy 9-13 lat 34 1100
Młodzież męska 14-18 lat 43 1700
Mężczyźni 19-30 lat 45 2000
Mężczyźni 31-50 lat 45 2000
Mężczyźni 50-70 lat 45 2000
Mężczyźni powyżej 70 lat 45 2000
Dziewczęta 9-13 lat 34 1100
Młodzież żeńska 14-18 lat 43 1700
Kobiety 19-30 lat 45 2000
Kobiety 31-50 lat 45 2000
Kobiety 50-70 lat 45 2000
Kobiety powyżej 70 lat 45 2000
Kobiety ciężarne do 18 lat 50 1700
Kobiety ciężarne 19-30 lat 50 2000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 50 2000
Kobiety karmiące do 18 lat 50 1700
Kobiety karmiące 19-30 lat 50 2000
Kobiety karmiące 31-50 lat 50 2000

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Jeśli za mało, to…
Niewłaściwa dieta, np. stołówkowe jedzenie, gotowe dania do podgrzania, konserwy, prowadzi z upływem lat do niedoboru molibdenu w organizmie. Objawami niedoboru molibdenu są: przedwczesne starzenie, impotencja. Niedobór molibdenu powoduje również zaburzenia widzenia, ospałość, śpiączkę, zwiększoną częstość wdechu, wypadanie włosów, wypryski, szybkie męczenie się, a przewlekłe niedobory molibdenu wzbudzają rozwój raka przełyku i próchnicę zębów.

A kiedy nadmiar, to…
Duże dawki molibdenu, mogą powodować objawy dny moczanowej. Jest to spowodowane nadmierną aktywacją wywołaną zbyt wysokim poziomem molibdenu, oksydazy ksantynowej – enzymu, który syntetyzuje kwas moczowy. Nadmiar molibdenu powoduje również spadek poziomu miedzi w ustroju.

 

Dużą ilość Molibdenu zawierają:

  • wątroba i nerki zwierzęce
  • warzywa: warzywa liściaste, rośliny strączkowe
  • ziarna zbóż i zarodki pszenne
  • sery, mleko i jaja
  • gryka i ryż naturalny

Czy wiesz, że…
Molibden jest jednym z najmniej rozpowszechnionych pierwiastków na kuli ziemskiej.

Witamina H (biotyna, koenzym R)

witamina H

Ma formę białego, krystalicznego proszku rozpuszczalnego w wodzie i alkoholu, o charakterze kwasowym. Jest substancją bardzo niestabilną, wrażliwą na zmiany temperatury, podgrzewanie, promienie UV, długotrwały kontakt z wodą, tlenem i związkami zasadowymi. Aktywna jest forma D-biotyny. Uczestniczy w syntezie cukrów, białek i kwasów tłuszczowych, wpływa na właściwe funkcjonowanie skóry i włosów.

 

Działanie witaminy H:

  • uczestniczy w przemianach energetycznych kwasów tłuszczowych, syntezie kwasów nukleinowych oraz w metabolizmie aminokwasów
  • jest konieczna dla ładnego wyglądu skóry
  • wspomaga zapobieganie siwieniu włosów
  • łagodzi bóle mięśniowe
  • zwiększa wrażliwość na insulinę i podnosi poziom enzymów biorących udział w metabolizmie glukozy

Kiedy potrzebujesz więcej
Na niedobór narażeni są ludzie spożywający duże ilości białka kurzego. Zawiera ona awidynę, która łączy się z biotyną w nie wchłaniające się kompleksy. Więcej biotyny potrzebują ludzie przy długotrwałej kuracji antybiotykami, które niszczą bakterie jelitowe syntezujące biotynę. Także ludzie odchudzający się, pozostający na diecie niskokalorycznej, powinni suplementować się biotyną. W przeciwnym razie możliwe jest, że wraz z traconymi kilogramami, będą tracić również włosy. Zapotrzebowanie na biotynę wzrasta przy poważniejszych oparzeniach, wymaga jej bowiem proces gojenia i zabliźniania się ran.

Jeśli za mało, to…
Niedobór witaminy H odbija się przede wszystkim na wyglądzie skóry, która staje się blada, wiotka i wysuszona. Na brodzie i wokół nosa pojawiają się wykwity. Niedostateczna podaż witaminy H powoduje wypadanie włosów i fatalnie odbija się na wyglądzie.

A kiedy nadmiar, to…
Nie stwierdzono, by witamina H była toksyczna.

Duże ilości Witaminy H zawierają:

  • orzechy
  • pieczywo pełnoziarniste
  • mleko
  • masło orzechowe
  • warzywa
  • mięso
  • drożdże piekarskie
  • niepolerowany ryż

Czy wiesz, że..
W produktach spożywczych biotyna występuje w stanie wolnym jak i związanym z białkami.

PABA

Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) jest organicznym związkiem chemicznym. Wchodząc w skład koenzymu uczestniczy w redukcji i wykorzystaniu białka, jak również w produkcji czerwonych ciałek krwi. Stymuluje florę bakteryjną do produkcji kwasu foliowego, który z kolei wpływa na wytwarzanie dużych ilości witaminy B5 (kwasu pantotenowego). Kwas para-aminobenzoesowy wzmacnia działanie hormonu kortyzonu i prawdopodobnie może wpływać na estrogen i inne hormony w podobny sposób. Istnieją przypuszczenia, że PABA może spowalniać rozkład metaboliczny w wątrobie różnych hormonów. Na kwas para-aminobenzoesowy nie ma ustalonego zapotrzebowania, przyjmuje się, że zażywanie odpowiedniej ilości witaminy B9 (kwasu foliowego) zapewnia pokrycie zapotrzebowania.

Działanie Kwasu para-aminobenzoesowego:

  • zapobiega zaburzeniom bezpłodności
  • zapewnia zdrowie skórze, kolor włosów
  • chroni przed szkodliwym promieniowaniem UV
  • zmniejsza ból związany z oparzeniami
  • przyspiesza gojenie skręceń i zwichnięć nadgarstków
  • podtrzymuje wzrost i laktację
  • pomaga w tworzeniu czerwonych ciałek krwi

Kiedy potrzebujesz więcej
Na kwas para-aminobenzoesowy nie ma ustalonego zapotrzebowania, przyjmuje się, że zażywanie odpowiedniej ilości witaminy B9 (kwasu foliowego) zapewnia pokrycie zapotrzebowania. Natomiast osoby cierpiące na bielactwo, nadmierna pigmentacja skóry, lub bez pigmentu w niektórych miejscach, wykazały poprawę na skórze po przyjęciu większej dawki PABA.

Jeśli za mało, to…
Niedobory kwasu para-aminobenzoesowego powodują: uczucie zmęczenia, poddenerwowanie, depresja, nerwowość, wypadanie włosów i przedwczesne siwienie.

A kiedy nadmiar, to…
Jeśli przyjmujemy zbyt wysokie dawki kwasu para-aminobenzoesowego mogą pojawić się: nudności i wymioty, wysypka, uszkodzenie wątroby, serca, nerek oraz różne reakcje alergiczne.

Dużą ilość Kwasu para-aminobenzoesowego zawierają:

  • wątroba
  • drożdże
  • kiełki pszenicy i otręby ryżowe
  • jaja
  • jogurt
  • melasa
  • ryż polerowany
  • mleko

Czy wiesz, że…
Kwas para-aminobenzoesowy jest podobny do substancji używanej do znieczulania – nowokainy, która również powstrzymuje proces starzenia się i zapobiega zmarszczkom i siwiźnie.