Ołów

Ołów to metal, jak podają niektóre źródła, organizm ludzki potrzebuje go w minimalnych ilościach. Powszechnie jednak znane są jedynie jego negatywne skutki oddziaływania na organizm człowieka. Obecnie ołów wykorzystuje się w produkcji akumulatorów, amunicji, farb, lakierów, tworzyw sztucznych, w przemyśle szklarskim oraz pirotechnicznym. Znajdziemy go wszędzie – w powietrzu, glebie, organizmach roślinnych i zwierzęcych. Do atmosfery dostaje się poprzez emisje przemysłowe pyłów z różnych hut, cementowni oraz stalowni. Palenie tytoniu jest również źródłem ołowiu. Po przedostaniu się do organizmu, ołów wykazuje silne działanie toksyczne.

A jeśli za mało, to…
Wykazano, że niedobory jonów żelaza u dzieci sprzyjają gromadzeniu się ołowiu w organizmie. Nie ma jednak dokładnych badań nad niedoborem ołowiu, ponieważ organizm potrzebuje go w niewielkich ilościach.

A jeśli nadmiar, to…
Ołów w organizmie człowieka powoduje: silne osłabienie, anemię, zapalenie mózgu, neuropatie, uszkodzenie nerek i wątroby, uszkodzenie kości i układu nerwowego, a także częściowe paraliże w szczególności stawów. Ma działanie rakotwórcze. U dzieci pierwiastek ten powoduje zaburzenia w rozwoju umysłowym, problemy z ruchliwością i słuchem. Jedną z głównych chorób, jakie wywołuje przedawkowanie ołowiu jest choroba zwana ołowicą. Powoduje ona złe samopoczucie, nudności, a następnie szarzenie skóry, anemie, niebieskoczarne zabarwienie dziąseł a nawet prowadzi do niepłodności, uszkodzenia nerwów i mózgu. Może również wywoływać uszkodzenia w psychice co objawia się agresywnością i zaburzeniem w odbieraniu wrażeń – jest to tzw. encefalopatia ołowicza. Mniejszą chłonność organizmu na ołów zapewniają pierwiastki: magnez, wapń, żelazo, cynk i miedź. Zażywanie witamin i biopierwiastków uchroni organizm przed toksycznym działaniem ołowiu.

Czy wiesz, że…
Zanieczyszczone ołowiem wody są przyczyną poważnych zatruć ryb i innych organizmów wodnych. Organizmy wodne z łatwością kumulują ołów i stanowią wskaźnik zanieczyszczenia tym metalem.

Czym są witaminy i składniki mineralne

Nazwą witaminy obejmujemy wiele związków chemicznych o różnej budowie. Odgrywają one ogromną role dla zdrowia człowieka, są potrzebne  dla sprawnego przebiegu wielu przemian metabolicznych. W zasadzie związki te nie są syntetyzowane przez ustrój i muszą być dostarczone z pożywieniem. Brak lub względny deficyt witamin w pożywieniu jest przyczyną charakterystycznych stanów niedoborowych i chorób (awitaminoz). Witaminy zwykle dzielimy na dwie duże grupy rozpuszczalne w tłuszczach – A, D, E, K oraz rozpuszczalne w wodzie – C i grupa witamin B.

Są to metale oraz inne składniki nieorganiczne, które działają podobnie jak witaminy, wspierając procesy zachodzące w organizmie i dostarczając budulca dla zębów i kości. Zazwyczaj klasyfikujemy je na makroelementy i mikroelementy. Do makroelementów zaliczamy: wapń, fosfor, magnez, potas, sód, chlor i siarkę, do mikroelementów należą: żelazo, miedź, jod, cynk, mangan, molibden, selen, kobalt, fluor, chrom, cyna, wanad i krzem. Lista niezbędnych składników mineralnych wciąż jeszcze się rozszerza w miarę postępu badań naukowych. Nasz ustrój nie wytwarza potrzebnych nam składników odżywczych i musi je otrzymywać z pożywieniem lub w postaci suplementów.

Rośliny lecznicze mają nie tylko wartość odżywczą, ale także cały szereg właściwości terapeutycznych. Są stosowane do zwalczania infekcji i chorób oraz w celu zmniejszania szkód wyrządzonych przez wolne rodniki. Wpływają też korzystnie na funkcjonowanie różnych układów naszego organizmu, w tym układu odpornościowego, nerwowego, mózgu, krwiobiegu, układu oddechowego, płciowego, hormonów oraz układu moczowego i trawiennego.

Oznaki niedoboru witamin

Niedobory witamin lub minerałów nie zawsze przejawiają się jako poważne problemy zdrowotne, ponieważ większość z nas nie cierpi na poważny niedobór jakiegoś konkretnego składnika odżywczego. Niewielkie niedobory występują jednak bardzo często i prawdopodobnie są odpowiedzialne za wiele mniejszych, ignorowanych objawów, takich jak bóle głowy, kłopoty ze snem lub problemy skórne. Lekceważenie tych objawów może doprowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych, dlatego tak ważne jest wyrównywanie wszelkich niedoborów składników odżywczych w organizmie.

 

Bardzo niewiele osób wykazuje oznaki poważnych niedoborów witamin i minerałów, takie jak szkorbut czy pelagra, lecz obecnie uważa się powszechnie, że u wielu ludzi występują niewielkie niedobory związków mineralnych lub witamin, zwane „niedoborami subklinicznymi”, które objawiają się pogorszonym samopoczuciem, zmęczeniem, podatnością na infekcje oraz innymi dolegliwościami, takimi jak bóle głowy, bezsenność, drażliwość i problemy z trawieniem. Część osób prawdopodobnie odżywia się nieprawidłowo, w tym ludzie ubodzy, oraz ci którzy nie mają czasu, żeby kupować świeże warzywa i owoce, albo ci, którzy kupują produkty rafinowane lub gotowe dania. Kobiety są często zbyt zajęte, aby zaspokajać własne potrzeby, jeśli chodzi o składniki odżywcze, a badania wykazują, że 20 % kobiet w wieku rozrodczym wykazuje niedobory tych elementów. Kobiety, które niedawno urodziły dziecko lub karmią piersią, mogą wykazywać niewielki niedobór składników odżywczych, ponieważ ich organizmy wspomagają rozwój dziecka.

Pewne grupy ludności są szczególnie podatne na niedobory składników odżywczych, należą do nich:

  • kobiety w ciąży lub karmiące
  • osoby odchudzające się
  • dzieci
  • dorastająca młodzież
  • ludzie starsi

Mimo że początkowe objawy subklinicznych niedoborów składników odżywczych mogą być nieznaczne, zaburzenia funkcji metabolicznych są potencjalnie bardzo niebezpieczne. Np. brak przeciwutleniaczy może spowodować wzrost poziomu bardzo toksycznych produktów przemiany materii, takich jak aldehyd octowy, które wytwarza wątroba w procesie detoksykacji i które mogą zostać unieszkodliwione przez przeciwutleniacze. Z gromadzeniem się tych substancji łączą się takie schorzenia, jak choroba Parkinsona i choroby motoneuronu. Ponieważ jednak rozwój tak poważnych chorób trwa długo, konwencjonalna medycyna nie uznaje obecnie ich związku z niedoborem składników odżywczych.

Niedobry składników odżywczych mogą być spowodowane przez:

  • spożycie tych składników w niewystarczających ilościach
  • zła przemiana materii
  • niedostateczne wchłanianie
  • niedostateczne przyswajanie
  • wzrost zapotrzebowania

Twój organizm da znać nawet o najmniejszych niedoborach. Rezultatem niedostatecznego spożycia poszczególnych składników mogą być następujące objawy:

1. Problemy z włosami – Witaminy B12,B6 i selen
2. Problemy z oczami – Witamina A, C
3. Nerwowość – Witaminy B6, B12, B3, B5, magnez i witamina C
4. Infekcje – Witamina A, B-kompleks, C, biotyna, wapń, potas i cynk
5. Zmęczenie – Cynk, żelazo, witaminy A, B, C, D
6. Kurcze mięśni – Witaminy B1 i D, biotyna, sód, magnez i wapń
7. Problemy ze skórą – Witamina A, B-kompleks, biotyna, miedź

Jak przedstawia się Twoje ryzyko niedoboru witamin i bioelementów:

Niemowlęta – niemowlęta karmione piersią, czy też sztucznymi mieszankami dla niemowląt, w zasadzie nie mają znaczniejszych niedoborów mikroskładników żywnościowych. Najbardziej wartościowym pokarmem dla niemowląt jest jednak mleko kobiece. Z mleka kobiecego przyswajają się lepiej niż z innych pokarmów, właściwie wszystkie składniki odżywcze, zwłaszcza żelazo. Oczywiście, jest to prawdziwe tylko pod warunkiem prawidłowego odżywiania karmiącej matki. Kobieta karmiąca wymaga zwiększonego zapotrzebowania na właściwie wszystkie składniki pokarmowe.

Dzieci – dzieci, zarówno dziewczynki jak i chłopcy, w wieku 1 – 5 lat są podatne na występowanie deficytu żelaza. Ponadto u dzieci często występuje niedobór witaminy B6.

Młodzież – dorastające dziewczęta są szczególnie narażone na występowanie niedoboru żelaza. U obu płci często występuje niedostateczne zaopatrzenie w magnez, witaminę B6 i witaminę C.

Kobiety – dieta kobiet jest zazwyczaj mnie kaloryczna niż mężczyzn, dlatego wśród nich, częściej niż obu płci przeciwnej, występują niedobory mikroskładników. Kobiety są szczególnie narażone na niedobory takich składników, jak wapń i witamina B6, żelazo (kobiety miesiączkujące), magnez i miedź. Ponadto, wśród młodych, dorosłych kobiet, często spotyka się niedobory witamin A i C. Z kolei, kobiety zazwyczaj spożywają zbyt dużo sodu.

Kobiety ciężarne – w czasie ciąży zapotrzebowanie na właściwe wszystkie składniki pokarmowe drastycznie się zwiększa. Szczególnie wzrasta zapotrzebowanie na takie mikroskładniki jak kwas foliowy, witamina D, wapń, witamina C, A, E i cynk. Wśród kobiet ciężarnych często spotyka się niedobory witaminy B1, kwasu foliowego oraz cynku.

Mężczyźni – u mężczyzn niedobory mikroskładników występują generalnie rzadziej niż u kobiet. Najczęstsze niedobory u mężczyzn dotyczą witaminy B6, magnezu, miedzi, witaminy A.

Ludzie w podeszłym wieku – ludzie starsi narażeni są na niedobór składników z dwóch przyczyn – często po prostu mniej jedzą, a ponadto ich organizm nie jest w stanie gospodarować tymi składnikami tak oszczędnie jak u ludzi młodszych. Niedobory spotykane najczęściej w podeszłym wieku dotyczą witamin z grupy B oraz witaminy C, D, wapnia, cynku, magnezu i miedzi.

Ludzie nadużywający alkoholu – alkohol działa niszcząco na witaminy i składniki mineralne w organizmie. Nie tylko blokuje ich wchłanianie z przewodu pokarmowego, ale też narusza reakcje metaboliczne, w ten sposób, że witaminy bioelementy są szybciej zużywane. Przyczyną częstych niedoborów u alkoholików może być też po prostu fakt, że jedzą oni zbyt mało wartościowych produktów, zastępując jedzenie alkoholem. Szczególnie często spotyka się wśród nich ostre niedobry kwasu foliowego i witaminy B1 – prowadzące do poważnego uszkodzenia systemu nerwowego. Chroniczni alkoholicy nierzadko są też ofiarami niedoborów witamin A, C, D, B2, B12, wapnia, cynku, magnezu i miedzi.

Ludzie na diecie niskokalorycznej (odchudzający się) – wraz z ogólnie zmniejszoną ilością pokarmu, ludzie ci zazwyczaj spożywają niedostateczną ilość mikroskładników. Dotyczy to zwłaszcza witaminy B1, wapnia, żelaza, cynku i magnezu.

Wegetarianie – ludzie pozostający na diecie wegetariańskiej są szczególnie wrażliwi na niedobór żelaza (szczególnie dotyczy to wegetarian nie jedzących jajek i pokarmów mlecznych – tzw. weganów). Żelazo z pokarmów roślinnych jest bowiem słabiej przyswajalny niż z pokarmów mięsnych. Ponadto wegetarianie częściej narażeni są na niedobór witaminy B12.