Rtęć

Rtęć, w temperaturze pokojowej, jest płynnym metalem przejściowym o szarym, połyskliwym zabarwieniu. Znana była już w czasach starożytnych. Pierwiastek ten jest niebezpieczną substancją. Pary rtęci oraz niektóre jej sole (rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach) są bardzo szkodliwe, gdy dostają się do ustroju człowieka. Powodują one nieodwracalne zmiany w mózgu, wątrobie i nerkach. Najbardziej popularnym zastosowaniem rtęci jest użycie jej w termometrach. Nagromadzenie rtęci w żywności pochodzenia morskiego i lądowego stwarza ryzyko dla człowieka, przede wszystkim przez spożywanie ryb, a zwłaszcza tuńczyków, krabów i ślimaków, oraz ptactwa łownego z terenów gdzie stosowane są fungicydy. Zwierzęta o małej masie ciała wydalają rtęć szybciej niż większe i zimnokrwiste, np. ryby. Emisja przemysłowa związków rtęciowych do zatok Japonii w latach 50-tych spowodowała śmiertelne zatrucia u ludzi na skutek spożycia ryb zawierających metylortęć. Jak dotąd nie jest poznane żadne korzystne działanie rtęci na organizm człowieka.

A jeśli nadmiar, to…
Ogólnie uważa się, że błona komórkowa jest pierwszym miejscem atakowanym przez rtęć i inne metale ciężkie. Jedną z najwcześniejszych zmian biochemicznych przed wystąpieniem objawów fizjologicznych w zatruciach metylortęcią jest zaburzona biosynteza białka. Objawy zatrucia rtęcią: osłabienie, bóle głowy i kończyn, ślinotok, zapalenie jamy ustnej, rozchwianie i wypadanie zębów, uporczywe wysychanie jamy ustnej, niebieskofioletowy rąbek na dziąsłach, biegunki, uszkodzenie nerek i ośrodkowego układu nerwowego.

Czy wiesz, że…
Gdy stłucze się termometr, należy kupić w aptece siarkę w proszku i posypać nią uwolnioną z termometru rtęć. Po kilku godzinach, pod wpływem kontaktu z siarką, rtęć stanie się nietoksyczna i wówczas dopiero można ją spokojnie wyrzucić.

Chlor

Sód i chlor to są głównymi składnikami płynu pozakomórkowego. Sód chroni przed utratą płynów, ma właściwości zasadowe, równoważy w organizmie gospodarkę kwasowo-zasadową oraz wpływa na gospodarkę wodno – elektrolitową, utrzymywanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego, przewodnictwo nerwowe, wchodzi w skład osocza. Natomiast chlor zapewnia równowagę kwasowo – zasadową płynów ustrojowych, wspomaga procesy usuwania toksycznych produktów przemiany materii przez wątrobę, niszczy witaminę E oraz naturalną florę bakteryjną jelita. Bierze udział w procesie trawienia i jest pomocny we wchłanianiu witaminy B12. W pokarmach występuje prawie wyłącznie jako chlorek sodu i z tego względu wchłanianie i wydalanie chloru jest związane z sodem. Zaburzeniom w przemianach sodu towarzyszą zaburzenia w przemianach chloru.

Działanie Chloru:

  • jest pomocny w procesie trawienia
  • pomaga zachować gibkość
  • wyrównuje ciśnienie osmotyczne
  • usuwa zbędne produkty przemiany materii
  • reguluje gospodarkę elektrolitową

Zalecane normy dietetyczne na Chlor dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [g/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[g dzień]
Dzieci 1-3 lat 1,5 2,3  
Dzieci 4-8 lat 1,9 2,9  
Chłopcy 9-13 lat 2,3 3,4  
Młodzież męska 14-18 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 19-30 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 31-50 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 50-70 lat 2,0 3,6  
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,8 3,6  
Dziewczęta 9-13 lat 2,3 3,4  
Młodzież żeńska 14-18 lat 2,3 3,6  
Kobiety 19-30 lat 2,3 3,6  
Kobiety 31-50 lat 2,3 3,6  
Kobiety 50-70 lat 2,0 3,6  
Kobiety powyżej 70 lat 1,8 3,6  
Kobiety ciężarne do 18 lat 2,3 3,6  
Kobiety ciężarne 19-50 lat 2,3 3,6  
Kobiety karmiące do 18 lat 2,3 3,6  
Kobiety karmiące 19-50 lat 2,3 3,6  
     
     

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Jeśli za mało, to…
Jeśli w diecie zabraknie chloru może dojść do wypadania włosów oraz zębów. Deficyty chloru wiążą się również z układem pokarmowym, wobec czego pojawiają się biegunki, wymioty i mdłości. Działa także na mózg powodując jego obrzęk lub zaburzenia psychomotoryczne i zaniki pamięci. Zarówno niedobór jak i nadmiar chloru w ludzkim organizmie przynosi same szkody

 

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar sodu podwyższa ciśnienie tętnicze krwi, nadciśnienie tętnicze, choroby naczyniowe, cukrzycę, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, niedoczynność gruczołów żołądkowych, podwyższone stężenie cholesterolu, uczucie zmęczenia.

Duże ilości Chloru zawierają:

  • sól kuchenna
  • mleko
  • ser
  • pieczywo
  • wędliny
  • wodorosty
  • oliwki

Duże ilości Chlorku sodu zawierają:

  • ryby
  • surowe kozie mleko
  • owoce: banany, czarne jagody, maliny i melony
  • warzywa: czerwona kapusta, brukselka, marchew, cebula, groch, rzodkiewka, ziemniaki, pomidory i pietruszka
  • owies
  • drób

Wyżej wymienione produkty są stosunkowo często spożywane przez ludzi, tak więc niedobory zdarzają się rzadko. Optymalna ilość tego pierwiastka w organizmie powinna wynosić 70-90g.

Czy wiesz, że…
Każdy, kto pije chlorowaną wodę, powinien często jeść jogurt, który jest doskonałym, naturalnym sposobem utrzymania flory jelitowej, którą niszczy chlor.