Wapń

Wapń jest ważnym minerałem, a ostatnie badania wykazują, że na ogół otrzymujemy jedynie około jednej trzeciej ilości potrzebnej nam dla zdrowia. Wapń jest niezbędny do ludzkiego życia – jest surowcem dla kości i zębów oraz ma zasadnicze znaczenie dla przekazywania informacji przez nerwy. Prawie wszystek wapń w organizmie koncentruje się w kościach i zębach. Zapewnia on kurczenie się mięśni, bicie serca i jest niezmierny ważny m.in. dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Kobiety częściej od mężczyzn cierpią na niedobory wapnia, a u osób starszych, zwłaszcza u kobiet, brak wapnia powoduje szczególnie dotkliwe skutki. Niedobór wapnia wywołuje łamliwość kości, choroby dziąseł oraz kurcze mięśni.

Działanie Wapnia:

  • razem z fosforem stanowi budulec dla kości i zębów
  • uczestniczy w regulacji szeregu reakcji enzymatycznych
  • bierze udział w krzepnięciu krwi, w przemianach żelaza, w regulacji czynności serca, w regulacji hormonalnej
  • współuczestniczy w przekazywaniu impulsów w obrębie układu nerwowego
  • jest stosowany w leczeniu reakcji uczuleniowych
  • jest niezbędny do prawidłowego wzrastania i rozwoju
  • ma działanie przeciwobrzękowe i przeciwzapalne
  • od prawidłowej ilości wapnia w organizmie zależy rytm serca
  • wpływa na krzepnięcie krwi

Zalecane normy dietetyczne na Wapń dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg / dzień]
Dzieci 1-3 lat 500 2500
Dzieci 4-8 lat 800 2500
Chłopcy 9-13 lat 1300 2500
Młodzież męska 14-18 lat 1300 2500
Mężczyźni 19-30 lat 1000 2500
Mężczyźni 31-50 lat 1000 2500
Mężczyźni 50-70 lat 1200 2500
Mężczyźni powyżej 70 lat 1200 2500
Dziewczęta 9-13 lat 1300 2500
Młodzież żeńska 14-18 lat 1300 2500
Kobiety 19-30 lat 1000 2500
Kobiety 31-50 lat 1000 2500
Kobiety 50-70 lat 1200 2500
Kobiety powyżej 70 lat 1200 2500
Kobiety ciężarne do 18 lat 1300 2500
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1000 2500
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1000 2500
Kobiety karmiące do 18 lat 1300 2500
Kobiety karmiące 19-30 lat 1000 2500
Kobiety karmiące 31-50 lat 1000 2500

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowane na wapń zdecydowanie wzrasta w okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, kiedy to największa ilość wapnia jest zużywana na potrzeby rozwijającego się płodu. Jeszcze większe dawki tego składnika mineralnego zaleca się kobietom karmiącym piersią. Zaleca się również większe dawki ludziom starszym, szczególnie kobietom z zaburzeniami hormonalnymi związanymi z przekwitaniem. U tych osób wchłanianie wapnia jest znacznie obniżone na skutek zaburzeń w przemianach witaminy D, która odpowiada za prawidłowy przebieg tego procesu. Osoby ograniczające spożycie mleka i jego przetworów, m.in. z powodu alergii, powinny przyjmować dodatkowe ilości wapnia, ponieważ przeciętnie w naszej diecie 75% wapnia pochodzi właśnie z tych produktów. Zwykle większych dawek wapnia wymagają również ludzie pozostający na niskokalorycznej diecie odchudzającej, pijący w nadmiernych dawkach alkohol, duże ilości kawy i mocnej herbaty, nałogowo palący tytoń oraz zażywający leki alkalizujące, zobojętniające kwasotę soku żołądkowego. Witamina A (duże dawki) powoduje wypłukiwanie wapnia z kości.

Jeśli za mało, to…
Niedobór wapnia w diecie prowadzi do obniżenia wzrostu, osteomalacji, drgawek, częstych kurczy mięśni, nadciśnienia tętniczego. Późnym objawem deficytu wapnia jest osteoporoza, występująca głównie u kobiet, charakteryzująca się częstymi złamaniami kości, ich zniekształceniem oraz zmniejszeniem się wysokości ciała. Z badań wynika, że ryzyko zachorowania na osteoporozę jest znacznie większe u kobiet o jasnej cerze, po okresie przekwitania, z niedowagą, nadużywających alkoholu; kawy, palących tytoń, spożywających dużo białka, w rodzinach, w których uprzednio pojawiała się ta choroba. Przy deficycie wapnia mogą wystąpić takie choroby jak: próchnica, paradontoza, zwapnienia żył, bezsenność, stany lękowe.

A kiedy nadmiar, to…
Przedawkowanie wapnia – hiperkalcemia występuje przy dawkach powyżej 2500mg dziennie. Obserwuje się nadwrażliwość skóry i oczu na światło, wzrost ciśnienia krwi, spowolnienie pracy serca, wymioty, zmiany na skórze oraz dolegliwości bólowe kostne i mięśniowe. Wapń obniża wchłanianie żelaza. Doustne środki antykoncepcyjne, a także witamina D (duże dawki) nasilają wchłanianie wapnia.

Duże ilości Wapnia zawierają:

  • mleko i jego przetwory
  • sery
  • jajka
  • ryby: sardynki, łosoś
  • krewetki i kawior
  • warzywa: soja, jarmuż, brokuły, fasola, kapusta włoska, rzepa i kalarepa
  • owoce: sok pomarańczowy, suszone figi, poziomki, porzeczki, jeżyny, maliny, pomarańcze, truskawki
  • orzechy, migdały i nasiona słonecznika
  • majeranek, kozieradka, bazylia, hyzop, mięta, arnika, nagietek, goryczki, cząber i tymianek
  • tofu

Wapń jest trwały podczas obróbki żywności, lecz podobnie jak inne składniki mineralne, łatwo przechodzi do wody podczas gotowania. Zapobiegniemy tym stratom, gdy ograniczymy ilość wody podczas tego procesu. Dodatkowo starajmy się nie obierać warzyw przed gotowaniem, ponieważ wapń  koncentruje się blisko ich skórki.

Czy wiesz, że…
Die lub trzy szklanki mleka każdego dnia mogą zapobiec pojawieniu się nowotworu jelita grubego. Sugeruje się, że wapń zawarty w mleku neutralizuje kwasy żółciowe, odpowiedzialne za progresję tego nowotworu.

Suplementy zawierające Wapń:
1. Vital 0 -100 mg
2. Vital A – 100 mg
3. Vital B – 100 mg
4. Vital AB – 100 mg
5. Full Spectrum – 50 mg
6. Lion Kids D – 35 mg
7. Power Mins – 250 mg
8. Strong Bones – 300 mg
9. Protect 4 Life – 60 mg
10. Mega Protect 4 Life – 100 mg
11. Smokerade – 60 mg
12. Iron Plus – 30 mg
13. Menopausal Formula – 100 mg
14. New Life – 325 mg

Chrom

Chrom jest pierwiastkiem śladowym, a fakt, że jest on istotny dla zdrowia odkryto w latach 50-tych, przy okazji badań nad cukrzycą. Jest ważnym regulatorem poziomu cukru we krwi i stosuje się go z powodzeniem w zapobieganiu i leczeniu cukrzycy.  Organizm potrzebuje chromu, magnezu i witamin B do przemian metabolicznych cukru, a jeśli w odżywianiu występuje nadmiar cukru, organizm zostaje szybko pozbawiony tych niezbędnych składników odżywczych. Istnieją dowody, że zachodnia dieta, bogata w cukier i produkty rafinowane zawiera zdecydowanie za mało chromu, co może być powodem szeregu występujących powszechnie problemów zdrowotnych.

 

Działanie Chromu:

  • wpływa na tolerancję glukozy
  • zwiększa aktywność insuliny
  • kontroluje poziom glukozy we krwi poprzez zwiększenie jej poboru przez mięśnie i narządy
  • pobudza przemiany metaboliczne glukozy
  • kontroluje poziom cholesterolu we krwi
  • zmniejsza miażdżycę naczyń krwionośnych
  • pobudza syntezę białek
  • zwiększa odporność na infekcje
  • tłumi ataki głodu

Zalecane normy dietetyczne na Chrom dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [µg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 11
Dzieci 4-8 lat 15
Chłopcy 9-13 lat 25
Młodzież męska 14-18 lat 35
Mężczyźni 19-30 lat 35
Mężczyźni 31-50 lat 35
Mężczyźni 50-70 lat 30
Mężczyźni powyżej 70 lat 30
Dziewczęta 9-13 lat 21
Młodzież żeńska 14-18 lat 24
Kobiety 19-30 lat 25
Kobiety 31-50 lat 25
Kobiety 50-70 lat 20
Kobiety powyżej 70 lat 20
Kobiety ciężarne do 18 lat 29
Kobiety ciężarne 19-30 lat 30
Kobiety ciężarne 31-50 lat 30
Kobiety karmiące do 18 lat 44
Kobiety karmiące 19-30 lat 45
Kobiety karmiące 31-50 lat 45

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Na niedobór chromu narażeni są zwłaszcza ludzie w podeszłym wieku. Obok wieku także wiele czynników sprzyja wystąpieniu niedoboru chromu. Należą do nich ciąża, wzmożony wysiłek fizyczny, nadużywanie alkoholu, różne stany chorobowe. Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych wykazały, że niedobór chromu występuje wśród sporej części społeczeństwa, a prawdopodobną przyczyną jest spożywanie zbyt wysoko oczyszczonej żywności.

Jeśli za mało, to…
Objawem niedoboru jest, podobnie jak w cukrzycy, zmniejszona zdolność przyswajania glukozy przez tkanki, nadwaga, zmęczenie, nadmierne pragnienie, wzmożony apetyt, częste oddawanie moczu, zmniejszona odporność na infekcje. Niedobór chromu wiąże się też z większym ryzykiem zapadalności na miażdżycę.

 

A kiedy nadmiar, to…
Chrom w postaci doustnej jest mało toksyczny. Długotrwałe zażywanie bardzo dużych dawek może jednak prowadzić do chorób skóry i uszkodzeń jamy nosowej.

Dużą ilość Chromu zawierają:

  • drożdże piwne
  • pełnoziarniste produkty zbożowe
  • niektóre przyprawy: pieprz i tymianek
  • mięso i wątroba
  • sery
  • żółtka jaj
  • grzyby
  • ostrygi
  • ziemniaki ze skórką
  • piwo i wino

Związki chromu są wrażliwe na światło, wilgoć i temperaturę. Pokarmy powinny być przechowywane w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu

Czy wiesz, że…
Precyzyjna struktura chemiczna naturalnej postaci, w jakiej chrom występuje w organizmie, tzw. czynnika tolerancji glukozy, nie została jeszcze poznana, mimo prawie pięćdziesięciu lat od jego odkrycia.

Suplementy zawierające Chrom:
1. Vital 0 – 20 µg
2. Vital A –  50 µg
3. Vital B – 20 µg
4. Vital AB – 30 µg
5. Full Spectrum – 25 µg
6. Lion Kids D – 5 µg
7. Senior formula – 50 µg
8. Power Mins – 50 µg
9. Chromium Max 500 – 500 µg
10. Citrimax & Chromium – 250 µg
11. Slim formula – 50 µg
12. Cholestone – 50 µg
13. Natural HGH Support – 4 µg
14. Menopausal Formula – 20 µg
15. New Life – 25 µg
16. Liver Aid – 25 µg

Witamina A (retinol, beta – karoten)

witamina a

Witamina A występuje jako retinol (wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego) oraz w formie swego prekursora – B-karotenu, przede wszystkim w produktach roślinnych. W organizmie człowieka, w jelitach, obecne są enzymy, które przeprowadzają przemianę rozszczepienia cząsteczki B-karotenu na dwie cząsteczki witaminy A. Witaminę A odkryli w 1915 roku Mc Collum i Davis jako rozpuszczalny w tłuszczach czynnik A, stymulujący wzrost organizmu.

 

 

Działanie Witaminy A:

  • wpływa na syntezę białek, lipidów
  • odgrywa ważną funkcję w powstawaniu hormonów m.in. hormonów tarczycy
  • uczestniczy we wzroście i zróżnicowaniu nowych tkanek, odpowiada za harmonijny rozwój fizyczny, jest niezbędna dla rozwoju płodu
  • umożliwia prawidłowe funkcjonowanie siatkówki, wspomaga mechanizmy adaptacji wzrokowej, umożliwiającej widzenie w nocy
  • pełni funkcję przeciwutleniającą, neutralizując szkodliwe efekty wolnych rodników
  • obniża poziom cholesterolu

 

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B1 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności

Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]

Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[µg/dzień]

Dzieci 1-3 lat 300 600
Dzieci 4-8 lat 400 900
Chłopcy 9-13 lat 600 1700
Młodzież męska 14-18 lat 900 2800
Mężczyźni 19-30 lat 900 3000
Mężczyźni 31-50 lat 900 3000
Mężczyźni 50-70 lat 900 3000
Dziewczęta 9-13 lat 600 1700
Młodzież żeńska 14-18 lat 700 2800
Kobiety 19-30 lat 700 3000
Kobiety 31-50 lat 700 3000
Kobiety 50-70 lat 700 3000
Kobiety powyżej 70 lat 700 3000
Kobiety ciężarne do 18 lat 750 2800
Kobiety ciężarne 19-30 lat 770 3000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 770 3000
Kobiety karmiące do 18 lat 1200 2800
Kobiety karmiące 19-30 lat 1300 3000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1300 3000
     

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

 

Kiedy potrzebujesz więcej

Zapotrzebowanie na tą witaminę wzrasta u osób chorych na przewlekłe i wyniszczające choroby, a także w przypadku nadczynności i niedoczynności tarczycy. Potrzebujemy jej także więcej podczas długotrwałego stresu, intensywnego wysiłku oraz przebywając w zanieczyszczonym środowisku. Przyczyną niedoboru witaminy A mogą być również niekorzystne interferencje z innymi składnikami pokarmowymi lub lekami. Absorpcja i magazynowanie witaminy A znacznie obniża się przy niedoborze witaminy E. Spadek retinolu może być również związany z nadmiernym spożyciem błonnika. Niektóre leki powodują obniżone wchłanianie witaminy A, mogące być przyczyną jej niedoboru.

Jeśli za mało, to…

Deficyt witaminy A objawia się przede wszystkim szeregiem schorzeń oczu, jak ropienie gałki ocznej, zmniejszenie wydzielania łez i wysychanie rogówki oraz pogorszenie widzenia o zmroku (tzw. kurza ślepota). Niedostateczna podaż witaminy A powoduje zmęczenie, depresję, nerwobóle. Skóra staje się sucha i szorstka, pojawiają się zmiany na błonach śluzowych. Rany goją się dłużej. U dzieci i młodzieży następuje zahamowanie wzrostu. Na skutek nieprawidłowego funkcjonowania nabłonka mogą wystąpić stany zapalne, np. dróg oddechowych. Tworzą się również kamienie fosforowo – wapniowe w nerkach.

A kiedy nadmiar, to…

Nadmiar witaminy A może być toksyczny dla organizmu. Przedawkowanie beta-karotenu jest rzadziej spotykane niż przedawkowanie witaminą A, gdyż beta-karoten jest znacznie gorzej przyswajany z pożywienia niż czysty retinol. W przypadku przedawkowania najczęściej obserwuje się nudności, utratę apetytu, świąd skóry, schorzenia narządu wzroku (wytrzeszcz, oczopląs), powiększenie wątroby, obrzęki u nasady kości a także wysuszenie skóry. U dzieci stwierdza się uwypuklone ciemiączko, w rzadkich przypadkach wodogłowie. Podwyższonej zawartości tej witaminy towarzyszy żółty kolor skóry. Doustne środki antykoncepcyjne zwiększają prawdopodobieństwo zatrucia witaminą A.

Dużą ilość witaminy A zawierają:

  • wątroba, szczególnie ryb morskich (tran)
  • żółtka jaj
  • mleko
  • masło
  • oleje roślinne
  • sery

W beta-karoten są bogate:

  • warzywa liściaste (szpinak, brukselka, rzeżucha)
  • warzywa i owoce o żółtym i pomarańczowym zabarwieniu (marchew, dynia, melon, brzoskwinie, morele)
  • rzodkiew, cebula, czosnek

Witamina A jest wrażliwa na działanie promieni słonecznych, a więc przechowujemy tłuszcze będące jej źródłem w ciemnych opakowaniach. Szczególnie oleje łatwo tracą tę witaminę podczas niewłaściwego przechowywania. Zawartość witaminy A znacznie się obniża także podczas gotowania, pieczenia czy smażenia produktów spożywczych.

 

[box style=”1″]

Czy wiesz, że…

Objawy niedoboru witaminy A – zaburzenia widzenia w nocy jest najdawniejszą awitaminozą. Starożytni Egipcjanie nie zdawali sobie sprawy, co jest właściwą przyczyną „kurzej ślepoty”. Jednak wiedzieli, że czynnik przeciwdziałający tej chorobie znajduje się w wątrobie wołowej i zalecali przykładanie kawałków pokrajanej wątroby lub też ekstraktu z wątroby na oczy.[/box]

[toggle title=”Sprawdź suplementy zawierające witaminę A:”]

Suplementy zawierające witaminę A:

  • Beta Carotene – 900 µg
  • Lion Kids + witamina D – 150µg
  • Full Spectrum – 150 µg
  • Vital A – 200 µg
  • Vital B – 200 µg
  • Vital O – 200 µg
  • Vital AB – 200 ug
  • Menopausal Formula – 150µg
  • New life – 417 µg
  • Protect 4 Life – 300 µg
  • Mega Protect 4 Life – 833 µg
  • Coenzyme Q10 – 100 µg
  • Super Co Q10 Plus – 100 µg

[/toggle]


Witamina B2 (ryboflawina)

Witamina B2, ryboflawina, jest rozpuszczalna w wodzie, a więc organizm przyswaja ją łatwo. Jest znacznie bardziej trwała niż tiamina, chociaż niszczy ją nadmiar cynku, antybiotyki, estrogen, kofeina i alkohol. Także światło słoneczne niszczy ryboflawinę. Ciekawe jest to, że ryboflawina stanowi witaminę jedynie dla człowieka i zwierząt, natomiast bakterie i rośliny są zdolne do samodzielnej syntezy tego związku.

 

Ryboflawina jest konieczna do:

  • prawidłowego funkcjonowania enzymów związanych z procesem utleniania i oddychania
  • właściwego wykorzystywania przez organizm białek, lipidów i węglowodanów
  • osiągnięcia właściwego wzrostu
  • ochrony przed wolnymi rodnikami
  • prawidłowej rozrodczości
  • zachowania zdrowej skóry, paznokci oraz włosów
  • uaktywnienia witaminy B6
  • zwiększa absorpcję żelaza
  • razem z kwasem foliowym uczestniczy w tworzeniu krwinek czerwonych

Zalecane normy dietetyczne [mg / dzień]

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 0,5
Dzieci 4-8 lat 0,6
Chłopcy 9-13 lat 0,9
Młodzież męska 14-18 lat 1,3
Mężczyźni 19-30 lat 1,3
Mężczyźni 31-50 lat 1,3
Mężczyźni 50-70 lat 1,3
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,3
Dziewczęta 9-13 lat 0,9
Młodzież żeńska 14-18 lat 1,0
Kobiety 19-30 lat 1,1
Kobiety 31-50 lat 1,1
Kobiety 50-70 lat 1,1
Kobiety powyżej 70 lat 1,1
Kobiety ciężarne do 18 lat 1,4
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1,4
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1,4
Kobiety karmiące do 18 lat 1,6
Kobiety karmiące 19-30 lat 1,6
Kobiety karmiące 31-50 lat 1,6

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na ryboflawinę wzrasta przy wykonywaniu ciężkiej pracy oraz intensywnego wysiłku fizycznego. Również stres, zwłaszcza długotrwały powoduje brak ryboflawiny. Kobiety stosujące doustne środki antykoncepcyjne także wymagają dodatkowego podawania ryboflawiny.

ryboflawinaJeśli za mało, to…
W przypadku obniżonej zawartości witaminy B2 w organizmie zostaje zahamowana zdolność do wykorzystywania tłuszczów, mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Ponadto obserwuje się zaburzenia ze strony układu nerwowego (drżenie, zawroty głowy, bezsenność) na skutek obniżenia przewodnictwa nerwowego. Pojawiają się również nawracające uszkodzenia skóry i błon śluzowych, np. pękanie warg i kącików ust, zapalenia języka i warg, egzemy, zapalenia spojówek. Często występuje łojotokowe zapalenie skóry, zapalenia  w obrębie narządów płciowych. Deficytom witaminy B2 towarzyszy także zwiększona podatność na infekcje. U dzieci i młodzieży obserwuje się zahamowanie wzrostu.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina B2 nie jest magazynowana w organizmie, a nadmiar jej wydalany jest wraz z moczem. Stąd, jest witaminą bezpieczną i nie obserwowano objawów zatrucia tym związkiem. Jedynym nieszkodliwym objawem ubocznym wiążącym się ze zwiększoną podażą witaminy B2 jest intensywnie żółta barwa moczu.

Dużą ilość witaminy B2 zawierają:

  • mleko
  • sery
  • jogurt
  • jaja
  • wątroba
  • ryby (szczególnie makrela)
  • warzywa liściaste
  • niektóre owoce np. morele
  • drożdże
  • ziarna zbóż i kiełki pszenicy

Ryboflawina jest bardzo wrażliwa na światło słoneczne. Dlatego też produkty żywnościowe np. mleko nie powinny być transportowane w przeźroczystych opakowaniach, gdyż zaledwie w ciągu kilku godzin tracą zawartość tej witaminy. Ryboflawina ulega rozkładowi także w środowisku kwaśnym i zasadowym oraz w obecności czynników utleniających. Poważne straty ponosimy podczas długiego płukania produktów, gotowania ich bez przykrycia i w dużej ilości wody oraz podczas odlewania wywarów, chociaż warto wiedzieć, że sama wysoka temperatura nie przyczynia się dl obniżenia tej witaminy. Długotrwałe (14-15 godzin) rozmrażanie na świetle mięsa powoduje znaczne ubytki tej witaminy, dlatego, też, najlepiej jest zamrożone mięso wkładać od razu do wrzątku.

Czy wiesz, że…
Witamina B2 przeciwdziała powstawaniu katarakty (zaćmy).

 

Suplementy zawierające witaminę B2:
1. Stress Management – 1,8 mg
2. Vital 0 – 1,6 mg
3. Vital A – 1,6 mg
4. Vital B – 1,6 mg
5. Vital AB – 1,6 mg
6. Full Spectrum – 1,2 mg
7. Infant Formula – 0,6 mg
8. Lion Kids D – 0,6 mg
9. Senior Formula – 1,5 mg
10. Menopausal Formula – 2,5 mg
11. New Life – 1 mg
12. Culevit – 1,1 mg