Bor

Znaczenie tego pierwiastka śladowego zostało dopiero niedawno odkryte. Wiadomo jednak, że ludzie, którzy żyją na obszarach o wysokiej zawartości boru rzadko cierpią na zapalenie stawów.  Jest obecny w większości roślin i uważa się go za składnik odżywczy niezbędny dla zdrowia. Z najnowszych badań wynika, że bor dodany do diety kobiet po menopauzie zapobiega utracie wapnia i demineralizacji kości.

 

Działanie Boru:

  • pomaga w zachowaniu właściwego poziomu minerałów i hormonów dla zdrowia kości
  • pomaga zmniejszyć utratę wapnia u kobiet po klimakterium
  • jest pomocny w ochronie przed osteoporozą
  • zwiększa masę mięśni
  • wpływa na metabolizm wapnia, fosforu i fluoru
  • zmniejsza utratę magnezu
  • zapobiega utracie wapnia

Kiedy potrzebujesz więcej
Uważa się, że bor podnosi poziom testosteronu i pomaga budować muskulaturę u mężczyzn. Z tego powodu jest powszechnie stosowany przez początkujących sportowców i kulturystów. Bor nie jest kumulowany w organizmie człowieka i jest szybko wydalany. Najdłużej zatrzymywany jest w komórkach nerwowych. W wątrobie nerkach i mózgu stwierdzono zbliżone ilości.

Jeśli za mało, to…
Niedobór boru powoduje zaburzenia pamięci, ograniczoną sprawność umysłową, apatię, osteoporozę, obniżenie poziomu estrogenów. A także zahamowanie wzrostu, problemy z przyswajaniem wapnia, magnezu i fosforu i ciężkie odczuwanie stresu.

A kiedy nadmiar, to…
Zatrucia borem zdarzają się wskutek nadmiernego spożywania związków tego pierwiastka. Objawy  toksycznego zatrucia to: niezborność ruchów, uszkodzenia nerek, spadek hemoglobiny, zmiany skórne oraz zaburzenia przewodu pokarmowego, podrażnienie błon śluzowych, uszkodzenia układu nerwowego.

Duże ilości Boru zawierają:

  • owoce: gruszki, śliwki suszone, jabłka, brzoskwinie, winogrona i gruszki
  • warzywa: pomidory, brokuły, kapusta, szpinak, sałata, kalafior, seler, kalarepa i buraki
  • rodzynki i migdały
  • fasola, soja, groch i soczewica
  • miód
  • zioła: kozieradka i lucerna

Czy wiesz, że…
Wraz z wapniem, magnezem i witaminą D bor reguluje metabolizm, wzrost i rozwój tkanki kostnej.

 

Suplementy zawierające Bor:
1. Vital 0 – 50 µg
2. Vital A – 50 µg
3. Vital B – 50 µg
4. Vital AB – 50 µg
5. Menopausal Formula – 300 µg

Potas

Potas jest jednym z najważniejszych dla naszego organizmu minerałów, razem z sodem i chlorem tworząc elektrolity, czyli niezbędne sole do wytwarzania płynów ustrojowych. Potas pełni zasadniczą rolę w funkcjonowaniu organizmu, biorąc udział w przewodzeniu nerwowym, pracy serca, produkowaniu energii, syntezie kwasów nukleinowych i białek oraz kurczeniu się mięśni. Pocenie się powoduje straty potasu, podobnie jak przewlekła biegunka i stosowanie środków moczopędnych.

Działanie Potasu:

  • wraz z sodem ma zasadnicze znaczenie w procesach kurczliwości mięśni w tym mięśnia sercowego
  • wraz z sodem bierze udział w utrzymaniu równowagi wodnej komórek i tkanek
  • wraz z sodem reguluje ciśnienie krwi i wpływa na jego obniżenie
  • jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania systemu nerwowego, a także pokarmowego
  • zmniejsza ciśnienie tętnicze
  • dotlenia mózg

Zalecane normy dietetyczne na Potas dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [g/dzień]
Dzieci 1-3 lat 3,0
Dzieci 4-8 lat 3,8
Chłopcy 9-13 lat 4,5
Młodzież męska 14-18 lat 4,7
Mężczyźni 19-30 lat 4,7
Mężczyźni 31-50 lat 4,7
Mężczyźni 50-70 lat 4,7
Mężczyźni powyżej 70 lat 4,7
Dziewczęta 9-13 lat 4,5
Młodzież żeńska 14-18 lat 4,7
Kobiety 19-30 lat 4,7
Kobiety 31-50 lat 4,7
Kobiety 50-70 lat 4,7
Kobiety powyżej 70 lat 4,7
Kobiety ciężarne do 18 lat 4,7
Kobiety ciężarne 19-50 lat 4,7
Kobiety karmiące do 18 lat 5,1
Kobiety karmiące 19-50 lat 5,1

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Wyższe dawki powinny przyjmować kobiety w ciąży oraz kobiety karmiące piersią. Deficyt potasu, wymagający dodatkowej suplementacji, stwierdza się u osób nadużywających kawy, alkoholu i palących tytoń. Zaleca się przyjmowanie większych dawek potasu osobom wykonującym intensywne ćwiczenia fizyczne oraz osobom mającym powyżej 55 lat. Większe dawki potasu wskazane są również ludziom zażywającym leki, pacjentom po zabiegach chirurgicznych i tym, którzy chorują na przewlekłe, wyniszczające organizm choroby. Nadmierna ilość sodu w diecie (sól kuchenna) zubaża organizm w potas. Również nadmierne spożycie cukru może prowadzić do stanu niedoboru potasu, ponieważ zakłóca wchłanianie tego pierwiastka.

Jeśli za mało, to…
Przy deficycie potasu obserwuje się niskie ciśnienie krwi, osłabienie, bezsenność, szum w uszach, nieregularny rytm serca, bolesne kurcze mięśni kończyn dolnych, obrzęki, hipoglikemię. Niedobór potasu objawia się również bezsennością, zmęczeniem, wydłużonym czasem gojenia się ran, zaburzeniami koncentracji, utratą apetytu, zaparciami, trądzikiem u dorastające młodzieży, omdleniami i sennością.

A kiedy nadmiar, to…
Przy przedawkowaniu potasu obserwuje się objawy podobne do tych, które występują przy jego deficycie, tj. nieregularne bicie serca, senność, zaburzenia koncentracji. Toksyczny wzrost stężenia potasu w surowicy występuje w większości przypadków u chorych z niewydolnością nerek lub wstrząsem. Bardzo duże stężenie potasu w surowicy jest również charakterystyczne dla niewydolności nadnerczy.

Duże ilości Potasu zawierają:

  • owoce: cytrusy, awokado, banany, morele, daktyle, kantalupa, winogrona, pomarańcze i brzoskwinie
  • warzywa: pomidory, ziemniaki, szpinak, brokuły, marchew, rzeżucha, kabaczek, boćwina, cykoria i fasola
  • soki owocowe i warzywne
  • orzechy
  • mąka sojowa
  • melasa
  • zioła: liście mięty, lubczyk, kozieradka, kolendra, majeranek, nagietek, arnika i bazylia
  • nasiona słonecznika
  • jogurt

Obróbka żywności: gotowanie, puszkowanie i mrożenie znacznie obniża zawartość potasu i zaburza równowagę między sodem i potasem. Ponieważ potas w pożywieniu występuje w formie rozpuszczalnej, dlatego starajmy się gotować potrawy w małej ilości wody i nie obierajmy warzyw przed wrzuceniem do wrzątku. Polecane jest przede wszystkim pieczenie, gotowanie na parze lub krótkie smażenie.

Czy wiesz, że…
Porcja szpinaku pokrywa połowę przeciętnego dziennego zapotrzebowania na potas człowieka dorosłego.

 

Suplementy zawierające Potas:
1. Vital 0 -20 mg
2. Vital A – 20 mg
3. Vital B – 20 mg
4. Vital AB – 20 mg
5. Full Spectrum – 10 mg
6. Lion Kids D – 2 mg
7. Senior formula – 5 mg
8. Power Mins – 25 mg
9. Menopausal Formula – 10 mg
10. New Life – 5 mg

Lit

Lit występuje we wszystkich tkankach. Podlega koncentracji w emalii zębów i przypuszczalnie zapobiega próchnicy. Nagromadza się on w nerkach i trzustce oraz w innych organach miąższowych, a jego stężenie w surowicy jest wskaźnikiem niedoboru. W organizmie człowieka jest obecna zaledwie jedna tysięczna grama litu, a dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek nie przekracza jednej dziesięciotysięcznej grama. Twarda woda zawiera zawsze dużo litu. Przeciwdziała bezsenności, wpływa na stan emocjonalny i psychiczną równowagę. Był stosowany w leczeniu manii i depresji.

Działanie Litu:

  • sole litu są stosowane w leczeniu schorzeń afektywnych, zwłaszcza w depresji
  • zapobiega kolejnym nawrotom chorób i zmniejszają częstotliwość i nasilenie objawów

Jeśli za mało, to…
Zmniejszenie stężenia litu powodują: mocznik, pochodne ksantyny, środki alkalizujące. Brak litu w organizmach ssaków zakłóca metabolizm białek i osłabia reprodukcję. Niedobór litu objawia się bezsennością, stanami lękowymi, obsesją, melancholią, rozdrażnieniem i agresją. Jego brak wywołuje choroby psychiczne – przede wszystkim schizofrenię.

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar litu jest bardzo toksyczny! Objawy toksyczne mogą dotyczyć wielu narządów: układu nerwowego drżenie mięśni, obrzęk tarczy, nerwu wzrokowego,  zawroty głowy, układu sercowo-naczyniowego, układu pokarmowego, układu moczowego, skóry, układu endokrynnego, układu krwiotwórczego. W czasie leczenia litem często stwierdza się hiperglikemię. Niektóre leki mogą powodować zwiększenie stężenia litu.

Duże ilości Litu zawierają:

  • niektóre wody mineralne, szczególnie woda Zuber
  • warzywa: ziemniaki, pomidory, kapusta
  • owoce dzikiej róży i oberżyna
  • goździki
  • sól z Wieliczki
  • drożdże piwne

Czy wiesz, że…
Lit jest najlżejszym ze wszystkich pierwiastków występujących w stanie stałym.

Witamina K (filochinon, menachinon, menadion)

Witamina K jest niezbędna, aby wątroba mogła syntetyzować szereg białek potrzebnych do krzepnięcia krwi. Dziś rozróżniamy rożne formy witaminy K. Spośród nich naturalne to witamina K1 (fitomenadion) znajdująca się w zielonych liściach i olejach naturalnych i witamina K2 (menachinon). Istnieją także formy syntetyczne. Spośród których najbardziej znana to witamina K3 (menadion). Przy udziale witaminy K bakterie jelitowe syntetyzują grupę składników zwanymi menachinonami. Witamina K jest rozpuszczalna w tłuszczach i jest magazynowa w kościach i w wątrobie, lecz w rzeczywistości organizm gromadzi jej niewielkie ilości. Niedobry witaminy K zdarzają się rzadko. Głównym zadaniem witaminy K jest wspomaganie krzepliwości krwi.

Działanie Witaminy K:

  • jest niezbędna do utworzenia protrombiny, związku chemicznego powodującego krzepnięcie krwi
  • pomaga hamować zbyt obfite miesiączki
  • ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i przeciwbólowe
  • jest potrzebna do uwapnienia i mineralizacji kości

Kiedy potrzebujesz więcej
Niedobór witaminy K występuje stosunkowo rzadko dzięki jej szerokiemu rozpowszechnieniu w żywności oraz zdolności do syntezy tej witaminy przez bakterie jelitowe występujące w przewodzie pokarmowym człowieka. Na jej niedobór szczególnie narażeni są ludzie z zaburzeniami wchłaniania, ludzie odżywiani pozajelitowo (kroplówki), pacjencji po dłuższej kuracji antybiotykowej, a także tacy, którzy odchudzają się. Niektóre leki mogą pozbawić organizm zasobów witaminy K.

Jeśli za mało, to…
W wyniku niedoboru witaminy K może dojść do skazy krwotocznej na skutek zakłócenia syntezy wielu czynników biorących udział w procesie krzepnięcia krwi. Początkowym objawem jest duża podatność skóry na powstawanie siniaków.

A kiedy nadmiar, to…
Wysokie dawki powodują odczynowe reakcje skórne – wykwity skóry, swędzenie, zaczerwienienie. Rzadko mogą wystąpić dolegliwości ze strony wątroby.

Dużą ilość Witaminy K zawierają:

  • jogurt i kefir (z żywymi bakteriami z rodzaju Lactobacillus)
  • lucerna
  • żółtko jajka
  • brokuły i brukselka
  • zielone warzywa liściaste
  • zielona herbata
  • wodorosty
  • produkty pełnoziarniste
  • wątroba
  • pomidory
  • oleje z wątroby rybiej

Witamina K jest wrażliwa na światło i środowisko zasadowe (dodatek sody do przygotowywanej żywności, w znacznym stopniu niszczy wę witaminę). Nie rozkłada się natomiast pod wpływem temperatury dlatego podczas przygotowywania posiłków jej straty są zazwyczaj małe.

Czy wiesz, że…
Naukowcy japońscy zaobserwowali, że witamina K może pełnić rolę ochronną w osteoporozie. Chroni kobiety w wieku postmenopauzalnym przed utrata wapnia z kości.

Witamina P (kompleks C, bioflawonoidy cytrynianowe, rutyna, hesperydyna)

witamina PWitamina P jest to zespół flawonoidów, których brak lub niedobór w pożywieniu może powodować przedwczesną dezaktywację witaminy C, zmiany zwyrodnieniowe w obrębie tętnic i żył, nadmierną przepuszczalność i kruchość ścian naczyń krwionośnych oraz tendencję do miażdżycy, zawału i zatoru. Metabolizm bioflawonoidów w organizmie jest ściśle powiązany z witaminą C, lecz niebagatelna ilość witaminy P jest syntetyzowana, w jelitach. A więc flora bakteryjna wykorzystuje cukry zawarte w pożywieniu, przede wszystkim sacharozę, aby produkować antocyjany pod wpływem działania miedzi. Witamina P naturalnego pochodzenia (owoce, jarzyny, zioła) charakteryzuje się lepszą przyswajalnością i pewniejszym działaniem farmakologicznym. Witamina P ulega zniszczeniu wskutek gotowania i utlenia się na powietrzu.

Działanie Witaminy P:

  • ma korzystny wpływ na krwawiące dziąsła, powodując ich gojenie się
  • działa ochronnie na ścianki naczyń włosowatych
  • obniża ciśnienie
  • przeciwinfekcyjna
  • w przypadkach chronicznych zapaleń dziąseł usuwa opuchliznę
  • przedłuża i wzmaga działanie witaminy C
  • zapobiega zlepianiu się krwinek czerwonych i trombocytów
  • likwiduje wolne rodniki
  • chroni przed szkodliwym wpływem promieniowania radioaktywnego i UV

Kiedy potrzebujesz najwięcej
Zapotrzebowanie na witaminę P zależy od ilości witaminy C dostarczanej do organizmu, ponieważ nieustannie oddziałują one na siebie. Niektóre jednak produkty spożywcze, na przykład brukiew, zawierają substancje niszczące witaminę P. Ich regularne spożywanie w większych ilościach będzie więc wymagało zwiększonej dawki dziennej witaminy P. Aby stworzyć optymalne warunki współdziałania witaminy P i witaminy C, dzienna dawka tej ostatniej powinna być dziesięciokrotnie większa od dawki witaminy P. Niektóre dolegliwości w rodzaju zaburzeń równowagi i zawrotów głowy znikają po zjedzeniu dużej ilości czarnych borówek, jeżyn i owoców cytrusowych. Dowodzi to korzystnego wpływu witaminy P na krążenie mózgowe.

Jeśli za mało, to…
Awitaminoza witaminy P powoduje kruchość naczyń włosowatych. Najmniejsze uderzenie powoduje pojawianie się „siniaków” większych lub mniejszych zależnie od siły uderzenia i stopnia niedoboru witaminy. Nasilenie się niedoboru witaminy P powoduje ostre zapalenie dziąseł trwające do czasu dostarczenia do organizmu wystarczającej ilości tej witaminy. Następnie pojawiają się zaburzenia krążenia mózgowego.

A kiedy nadmiar, to…
Nie mogą wystąpić zaburzenia spowodowane przedawkowaniem witaminy P, ponieważ jej nadmiar jest wydalany przez nerki.

Duże ilości witaminy P zawierają:

  • owoce: borówki czarnej, dzikiej róży, głogu, czerwonej porzeczki, jeżyny,  śliwki węgierki ze skórką, wiśni
  • cytryna ze skórką, grejpfruty, pomarańcze, mandarynki, morele, jeżyny, truskawki, winogrona białe i czerwone i jabłka
  • papryka, sałata, pomidory, kapusta, ziemniaki i szpinak
  • zioła: ziele skrzypu, ziele fiołka trójbarwnego, kwiat bzu czarnego, kwiat głogu, kwiat kaliny, owoc kaliny, liść brzozy, ziele nawłoci, kwiat i owoc tarniny, kwiat i owoc czeremchy, liść miłorzębu, ziele wierzbówki i wierzbownicy, kwiat akacji, kwiat wrzosu, ziele dziurawca, ziele i korzeń wilżyny, ziele ruty, liść i pączki jesionu, ziele i kwiat wiązówki

Czy wiesz, że..
Witaminę P poleca się kobietom w okresie przekwitania, cierpiącym na dokuczliwe uderzenia gorąca.

Kwas alfa-liponowy

Kwas liponowy jest substancją witaminopodobną, która pobudza metabolizm. Kwas liponowy jako ALA jest doskonałym antyoksydantem nawet sto razy silniejszym niż witamina C czy E. W połączeniu z witaminami z grupy B wpływa na metabolizm w komórkach nerwowych, ma działanie neuroprotekcyjne. Zwiększa stężenie glikogenu w wątrobie co z kolei działa ochronnie na wątrobę. Stosuje się go do leczenia uszkodzeń nerwowych, pojawiających się w neuropatii cukrzycowej. Ma zastosowanie w neuropatii cukrzycowej, zatruciach grzybami i metalami ciężkimi oraz hepatopatii (schorzenia wątroby).

Działanie Kwasu liponowego:

  • działa na wszystkie komórki organizmu
  • jest silnym przeciwutleniaczem, który opóźnia starzenie się komórek
  • chroni wątrobę, przyspieszając utlenianie glukozy
  • pomaga osuwać szkodliwe substancje z organizmu, np. wolne rodniki
  • korzystnie wpływa na metabolizm węglowodanów i lipidów
  • pomaga w różnych odmianach trądziku

Kiedy potrzebujesz więcej
ALA pomaga nam magazynować energie i składniki odżywcze z jedzenia, które spożywamy. Ciało ludzkie potrzebuje zatem ALA, aby produkować energię, a dla sportowców jest to najbardziej pożądana funkcja. Kwas alfa liponowy potęguje metabolizm węglowodanów i lipidów – czym wspomaga leczenie cukrzycy i ułatwia odchudzanie.

Jeśli za mało, to…
Nie są znane przypadki niedoboru.

A kiedy nadmiar, to…
Stosując kwas liponowy należy też zwrócić uwagę na większe zapotrzebowanie organizmu na biotynę (kwas liponowy zmniejsza jej przyswajalność).

Duże ilości Kwasu liponowego zawierają:

  • brokuły
  • szpinak
  • podroby
  • pomidory
  • groszek
  • ryżowe otręby

Czy wiesz, że…
Kwas ALA unieszkodliwia wolne rodniki, chroni materiał genetyczny, spowalnia starzenie się organizmu.

 

Suplementy zawierające kwas liponowy:
1. Mega Protect 4 Life – 50 mg