Wapń

Wapń jest ważnym minerałem, a ostatnie badania wykazują, że na ogół otrzymujemy jedynie około jednej trzeciej ilości potrzebnej nam dla zdrowia. Wapń jest niezbędny do ludzkiego życia – jest surowcem dla kości i zębów oraz ma zasadnicze znaczenie dla przekazywania informacji przez nerwy. Prawie wszystek wapń w organizmie koncentruje się w kościach i zębach. Zapewnia on kurczenie się mięśni, bicie serca i jest niezmierny ważny m.in. dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Kobiety częściej od mężczyzn cierpią na niedobory wapnia, a u osób starszych, zwłaszcza u kobiet, brak wapnia powoduje szczególnie dotkliwe skutki. Niedobór wapnia wywołuje łamliwość kości, choroby dziąseł oraz kurcze mięśni.

Działanie Wapnia:

  • razem z fosforem stanowi budulec dla kości i zębów
  • uczestniczy w regulacji szeregu reakcji enzymatycznych
  • bierze udział w krzepnięciu krwi, w przemianach żelaza, w regulacji czynności serca, w regulacji hormonalnej
  • współuczestniczy w przekazywaniu impulsów w obrębie układu nerwowego
  • jest stosowany w leczeniu reakcji uczuleniowych
  • jest niezbędny do prawidłowego wzrastania i rozwoju
  • ma działanie przeciwobrzękowe i przeciwzapalne
  • od prawidłowej ilości wapnia w organizmie zależy rytm serca
  • wpływa na krzepnięcie krwi

Zalecane normy dietetyczne na Wapń dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg / dzień]
Dzieci 1-3 lat 500 2500
Dzieci 4-8 lat 800 2500
Chłopcy 9-13 lat 1300 2500
Młodzież męska 14-18 lat 1300 2500
Mężczyźni 19-30 lat 1000 2500
Mężczyźni 31-50 lat 1000 2500
Mężczyźni 50-70 lat 1200 2500
Mężczyźni powyżej 70 lat 1200 2500
Dziewczęta 9-13 lat 1300 2500
Młodzież żeńska 14-18 lat 1300 2500
Kobiety 19-30 lat 1000 2500
Kobiety 31-50 lat 1000 2500
Kobiety 50-70 lat 1200 2500
Kobiety powyżej 70 lat 1200 2500
Kobiety ciężarne do 18 lat 1300 2500
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1000 2500
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1000 2500
Kobiety karmiące do 18 lat 1300 2500
Kobiety karmiące 19-30 lat 1000 2500
Kobiety karmiące 31-50 lat 1000 2500

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowane na wapń zdecydowanie wzrasta w okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, kiedy to największa ilość wapnia jest zużywana na potrzeby rozwijającego się płodu. Jeszcze większe dawki tego składnika mineralnego zaleca się kobietom karmiącym piersią. Zaleca się również większe dawki ludziom starszym, szczególnie kobietom z zaburzeniami hormonalnymi związanymi z przekwitaniem. U tych osób wchłanianie wapnia jest znacznie obniżone na skutek zaburzeń w przemianach witaminy D, która odpowiada za prawidłowy przebieg tego procesu. Osoby ograniczające spożycie mleka i jego przetworów, m.in. z powodu alergii, powinny przyjmować dodatkowe ilości wapnia, ponieważ przeciętnie w naszej diecie 75% wapnia pochodzi właśnie z tych produktów. Zwykle większych dawek wapnia wymagają również ludzie pozostający na niskokalorycznej diecie odchudzającej, pijący w nadmiernych dawkach alkohol, duże ilości kawy i mocnej herbaty, nałogowo palący tytoń oraz zażywający leki alkalizujące, zobojętniające kwasotę soku żołądkowego. Witamina A (duże dawki) powoduje wypłukiwanie wapnia z kości.

Jeśli za mało, to…
Niedobór wapnia w diecie prowadzi do obniżenia wzrostu, osteomalacji, drgawek, częstych kurczy mięśni, nadciśnienia tętniczego. Późnym objawem deficytu wapnia jest osteoporoza, występująca głównie u kobiet, charakteryzująca się częstymi złamaniami kości, ich zniekształceniem oraz zmniejszeniem się wysokości ciała. Z badań wynika, że ryzyko zachorowania na osteoporozę jest znacznie większe u kobiet o jasnej cerze, po okresie przekwitania, z niedowagą, nadużywających alkoholu; kawy, palących tytoń, spożywających dużo białka, w rodzinach, w których uprzednio pojawiała się ta choroba. Przy deficycie wapnia mogą wystąpić takie choroby jak: próchnica, paradontoza, zwapnienia żył, bezsenność, stany lękowe.

A kiedy nadmiar, to…
Przedawkowanie wapnia – hiperkalcemia występuje przy dawkach powyżej 2500mg dziennie. Obserwuje się nadwrażliwość skóry i oczu na światło, wzrost ciśnienia krwi, spowolnienie pracy serca, wymioty, zmiany na skórze oraz dolegliwości bólowe kostne i mięśniowe. Wapń obniża wchłanianie żelaza. Doustne środki antykoncepcyjne, a także witamina D (duże dawki) nasilają wchłanianie wapnia.

Duże ilości Wapnia zawierają:

  • mleko i jego przetwory
  • sery
  • jajka
  • ryby: sardynki, łosoś
  • krewetki i kawior
  • warzywa: soja, jarmuż, brokuły, fasola, kapusta włoska, rzepa i kalarepa
  • owoce: sok pomarańczowy, suszone figi, poziomki, porzeczki, jeżyny, maliny, pomarańcze, truskawki
  • orzechy, migdały i nasiona słonecznika
  • majeranek, kozieradka, bazylia, hyzop, mięta, arnika, nagietek, goryczki, cząber i tymianek
  • tofu

Wapń jest trwały podczas obróbki żywności, lecz podobnie jak inne składniki mineralne, łatwo przechodzi do wody podczas gotowania. Zapobiegniemy tym stratom, gdy ograniczymy ilość wody podczas tego procesu. Dodatkowo starajmy się nie obierać warzyw przed gotowaniem, ponieważ wapń  koncentruje się blisko ich skórki.

Czy wiesz, że…
Die lub trzy szklanki mleka każdego dnia mogą zapobiec pojawieniu się nowotworu jelita grubego. Sugeruje się, że wapń zawarty w mleku neutralizuje kwasy żółciowe, odpowiedzialne za progresję tego nowotworu.

Suplementy zawierające Wapń:
1. Vital 0 -100 mg
2. Vital A – 100 mg
3. Vital B – 100 mg
4. Vital AB – 100 mg
5. Full Spectrum – 50 mg
6. Lion Kids D – 35 mg
7. Power Mins – 250 mg
8. Strong Bones – 300 mg
9. Protect 4 Life – 60 mg
10. Mega Protect 4 Life – 100 mg
11. Smokerade – 60 mg
12. Iron Plus – 30 mg
13. Menopausal Formula – 100 mg
14. New Life – 325 mg

Fluor

Fluor jest pierwiastkiem śladowym, który w stanie naturalnym występuje w glebie, wodzie, roślinach i tkankach zwierzęcych. Dla człowieka najważniejszym źródłem fluoru jest woda, a nie pokarmy. Wyróżnia to fluor spośród innych bioelementów. Chociaż nie został jeszcze uznany oficjalnie za niezbędny składnik odżywczy, badania wykazują, że odgrywa ważną rolę w wielu procesach i może być istotny dla zapobiegania licznym zabójczym chorobom XX wieku, takim jak choroby serca. Głównym źródłem fluoru jest woda pitna, która jest zwykle fluoryzowana lub z natury zawiera fluor, co sprawia, że fluoryzacja jest zbędna.

Działanie Fluoru:

  • zapobiega próchnicy zębów
  • chroni przed osteoporozą i leczy ją
  • zapobiega chorobom serca
  • chroni przed zwapnieniem narządów i struktur mięśniowo – kostnych
  • to jedyny niehormonalny czynnik zdolny do stymulowania rozwoju nowej tkanki kostnej

Zalecane normy dietetyczne na Fluor dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie  powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 0,7 1,3
Dzieci 4-8 lat 1 2,2
Chłopcy 9-13 lat 2 10
Młodzież męska 14-18 lat 3 10
Mężczyźni 19-30 lat 4 10
Mężczyźni 31-50 lat 4 10
Mężczyźni 50-70 lat 4 10
Mężczyźni powyżej 70 lat 4 10
Dziewczęta 9-13 lat 2 10
Młodzież żeńska 14-18 lat 3 10
Kobiety 19-30 lat 3 10
Kobiety 31-50 lat 3 10
Kobiety 50-70 lat 3 10
Kobiety powyżej 70 lat 3 10
Kobiety ciężarne do 18 lat 3 10
Kobiety ciężarne 19-30 lat 3 10
Kobiety ciężarne 31-50lat 3 10
Kobiety karmiące do 18lat 3 10
Kobiety karmiące 19-30 lat 3 10
Kobiety karmiące 31-50 lat 3 10

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Jeśli za mało, to…
Liczne badania wskazują, że wśród ludności zamieszkałej na obszarach z wodą o niskiej zawartości fluoru notuje się zwiększoną zapadalność na choroby, takie jak próchnica zębów i osteoporoza.

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar fluoru może spowodować poważne problemy z zębami i kośćmi, jak również nadmierne pobudzenie przytarczyc. Nieco mniejsze dawki mogą wywołać zaburzenia wytwarzania energii i prowadzić do zwapnienia ścięgien i wiązadeł. Fluoroza kości szkieletowych związana jest z nadmiernym stwardnieniem kości, wywołującym bóle reumatyczne, sztywność stawów oraz czasami także uszkodzenie nerwów lub paraliż. Schorzenie to powstaje jednak po długoletnim zażywaniu wysokich dawek fluoru.

Duże ilości Fluoru zawierają:

  • woda pitna
  • małże i ostrygi
  • ryby: sardynki, śledzie i makrele
  • żelatyna
  • mięso
  • czarna herbata
  • kasze

Czy wiesz, że…
Woda wodociągowa i czarna herbata z cytryną są doskonałymi źródłami fluoru.