Witamina E (tokoferol)

witamina ETerminem witamina E określamy wiele różnych związków z grupy tokoferoli i tokotrienoli, z których najważniejszy to alfa-tokoferol. Chociaż odkrycie witaminy E nastąpiło już na początku naszego stulecia, przez długie lata jej rola pozostawała nieznana. Obecnie wiemy, że witamina E jest niezbędna dla życia wszystkich organizmów oddychających tlenem. Witamina E rozpuszcza się w tłuszczach, lecz w odróżnieniu od innych witamin tego typu do 70% spożytej ilości jest codziennie wydalana z kałem. Jest magazynowana w wątrobie, tkankę tłuszczową, serce, jądra, macicę, mięśnie, krew oraz gruczoły wytwarzające adrenalinę, a także przysadkę mózgową. Ma wiele ona zastosowań leczniczych i jest używana w leczeniu wielu schorzeń, w tym choroby wieńcowej, dystrofii mięśni, chronicznych samoistnych poronień i schizofrenii. Jest także stosowana z powodzeniem w leczeniu i zapobieganiu niektórym rodzajom raka. Osoby palące oraz kobiety przyjmujące tabletki antykoncepcyjne potrzebują więcej witaminy E, ponieważ w ich przypadkach występuje niedobór tej substancji. Witamina E łatwo ulega zniszczeniu pod wpływem ciepła, tlenu, zamrażania, obórki żywności, a także chloru.

Działanie Witaminy E:

  • jest przeciwutleniaczem, chroni komórki organizmu przed wolnymi rodnikami
  • zapobiega nadmiernemu utlenianiu wielu związków, szczególnie nienasyconych kwasów tłuszczowych
  • reguluje gospodarkę tłuszczową ustroju, obniża poziom cholesterolu, przez co zabezpiecza przed rozwojem miażdżycy i jej powikłań
  • zapobiega powstawaniu skrzepów krwi (zatorów)
  • jest konieczna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego
  • ma znaczenie w utrzymaniu prawidłowych ruchów gałki ocznej
  • stymuluje układ odpornościowy
  • ma znaczenie dla ładnego wyglądu skóry, przeciwdziała egzemom, przyspiesza gojenie ran
  • przeciwdziała objawom napięcia przedmiesiączkowego, zaburzeniom okresu przekwitania – z tego powodu jest czasem nazywana „witamina płodności”
  • ułatwia metabolizm i wchłanianie witaminy A, zmniejszając jej toksyczność
  • zmniejsza zapotrzebowanie mięśni na tlen
  • chroni płuca przed zatruciem
  • spowalnia proces starzenia się

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę E dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 6 200
Dzieci 4-8 lat 7 300
Chłopcy 9-13 lat 11 600
Młodzież męska 14-18 lat 15 800
Mężczyźni 19-30 lat 15 1000
Mężczyźni 31-50 lat 15 1000
Mężczyźni 50-70 lat 15 1000
Mężczyźni powyżej 70 lat 15 1000
Dziewczęta 9-13 lat 11 600
Młodzież żeńska 14-18 lat 15 800
Kobiety 19-30 lat 15 1000
Kobiety 31-50 lat 15 1000
Kobiety 50-70 lat 15 1000
Kobiety powyżej 70 lat 15 1000
Kobiety ciężarne do 18 lat 15 800
Kobiety ciężarne 19-30 lat 15 1000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 15 1000
Kobiety karmiące do 18 lat 19 800
Kobiety karmiące 19-30 lat 19 1000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1  

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Ludzie nieprawidłowo przyswajający tłuszcze, cierpiący na chroniczną niewydolność wątroby (magazyn witaminy E w organizmie), a także chorzy na mukowiscydozę są szczególnie narażeni na niedobory witaminy E. Niektóre leki – leki alkalizujące, obniżające cholesterol, doustne środki antykoncepcyjne, a także preparaty żelaza obniżają przyswajalność witaminy E.

tokoferolJeśli za mało, to…
Dzięki dużemu rozpowszechnieniu witaminy E w pokarmach objawy ciężkiego niedoboru u ludzi nie zostały określone. Niskie poziomy witaminy E w diecie sprzyjają hemolizie krwinek czerwonych i niedokrwistości, chorobie wieńcowej, miażdżycy, zakrzepowi żylnemu i prawdopodobnie rozmaitym zaburzeniom układu płciowego (poronienia). Ostatnio wiele badań epidemiologicznych wiąże niedobór witamin E ze zwiększoną zapadalnością na choroby nowotworowe.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina E jest zwykle dobrze tolerowana i uważana a mało toksyczną, nawet w dużych dawkach dziennie. Natomiast za duże dawki witaminy E powodują zmniejszenie rezerw witaminy A.

Dużą ilość witaminy E zawierają:

  • oleje roślinne
  • kiełki zbóż
  • jajka (żółtka)
  • wątroba
  • soja
  • zielone warzywa: groszek zielony, sałata, brukselka
  • owoce:  porzeczki, morele
  • migdały

Witamina E jest wrażliwa na działanie promieni słonecznych, tlenu oraz chemicznych środków utleniających. Zaleca się, by oleje roślinne były z tego względu przechowywane w butelkach z ciemnego szkła w opakowaniach plastikowych. Zamrożenie produktu spożywczego lub jest konserwacja przez puszkowanie nie zabezpiecza, niestety, przed stratami witaminy E, które mogą dochodzić nawet do 90%. Natomiast stosunkowo bezpieczne jest gotowanie, które nawet w ciągu 1-2 godzin w nieznacznym stopniu niszczy tą witaminę.

Czy wiesz, że…
Oleje tłoczone na zimno zawierają więcej witaminy E niż produkowane przemysłowo.

Suplementy zawierające witaminę E:
1. Vitamin E – 100 bg
2. Vital A – 10 mg
3. Vital B – 10 mg
4. Vital AB – 10 mg
5. Full Spectrum – 7 mg
6. Infant Formula – 4 mg
7. Lion Kids D – 7 mg
8. Senior formula – 10 mg
9. Energy Memory – 10 mg
10. Coenzyme Q10 – 10 mg
11. Super Co Q10 Plus – 1o mg
12. Protect 4 Life – 10 mg
13. Mega Protect 4 Life – 50 mg
14. Smokerade – 10 mg
15. Menopausal Formula – 40 mg
16. Cholestone – 10 mg
17. New Life – 7,5 mg
18. Omega 3 – 10 mg