Aminokwasy

 

Aminokwasy są organicznymi składnikami zawierającymi „cegiełki” budujące białka. Są niezbędne do tworzenia niemal wszystkich składników ciała, od włosów i skóry aż po krew. Otrzymujemy je z białek zawartych w pożywieniu. Z wielu aminokwasów, które zostały zidentyfikowane, dobrze poznanych zostało ok 14.

Szereg aminokwasów odgrywa istotną rolę w naszym organizmie. Odkryto wiele tego rodzaju związków, a 20 stanowi główne składniki białek. Białka są niezbędnymi substancjami, które musimy spożywać, ze względu na tworzące je aminokwasy. Aminokwasy są niezbędne do budowy niemal wszystkich elementów organizmu, w tym włosów, skóry, kości, innych tkanek organizmu, przeciwciał, hormonów, enzymów i krwi.

L – ARGININA

1.Wspomaga układ odpornościowy.
2.Pomaga zwalczać raka, hamując rozwój wielu guzów.
3. Buduje mięśnie i spala tłuszcz.
4. stymulując przysadkę mózgową, co zwiększa wydzielanie hormonów wzrostu.
5. Wspomaga gojenie się oparzeń i innych ran.
6. Zwiększa ilość plemników, u mężczyzn z niedoborem.
7. Jest ważna dla płodności mężczyzn.
8. W połączeniu z lizyną zapobiega atakom opryszczki u nosiciela jej wirusa.

Najlepszymi źródłami są surowe zboża, czekolada i orzechy. Optymalny poziom spożycia jest nieznany, lecz wydaje się, że dodatkowe ilości są bezpieczne.

Kwas L – ASPARAGINOWY

1.Usuwa amoniak, chroniąc centralny układ nerwowy.
2. Pomaga w leczeniu zmęczenia.
3. Powiększa wytrzymałość.

Kwas L – asparaginowy został sklasyfikowany jako nienależący o niezbędnych aminokwasów i od wielu lat jest stosowany w leczeniu chronicznego zmęczenia, badania potwierdzają skuteczność tego aminokwasu w podnoszeniu poziomu energii i pokonywania skutków ubocznych odstawienia narkotyków.

L – CYSTEINA

1. Prawdopodobnie chroni przed zatruciem miedzią.
2. Chroni organizm przed wolnymi rodnikami.
3. Pomaga naprawić szkody wywołane paleniem i nadużywaniem alkoholu.
4. Daje ochronę przed promieniowaniem X.
5. Pomaga przy zapaleniu stawów.
6. Pomaga regenerować DNA i w ten sposób zapobiega skutkom starzenia się.

L – cysteina zawiera siarkę, o której mówi się, że działa jak przeciwutleniacz, chroniąc i utrzymując w dobrym stanie komórki. Najlepszymi źródłami są jajka, produkty mleczne, mięso i niektóre zboża. Dla utrzymania lepszych efektów przyjmuje się ją wraz z witaminą C.

L- GLUTAMINA

1.Pomaga przyspieszać gojenie się wrzodów trawiennych.
2. Pomaga przeciwdziałać się depresji.
3. Wzmaga energię umysłową.
4. Zmniejsza łaknienie alkoholu.

Badania nie dały jeszcze ostatecznych wyników co do korzyści wynikających z przyjmowania tego aminokwasu.

GLICYNA

1. prawdopodobnie pomaga leczyć niedoczynność przysadki mózgowej
2. może być stosowana w leczeniu spastycznych ruchów, szczególnie u pacjentów chorych na3. stwardnienie rozsiane
4. pomaga w terapii postępującej dystrofii mięśni
5. stosowana w leczeniu hipoglikemii

Glicyna jest najprostszym z aminokwasów, posiada szereg właściwości, które nadal są badane. Nie należy do niezbędnych aminokwasów. Glicyna znajduje się w żelatynie.

L – KARNITYNA

1. Reguluje przemiany metaboliczne tłuszczów.
2. Pomaga złamać łańcuch rozgałęziony aminokwasów.
3. Kontroluje poziom ciał  ketonowych we krwi .
4. Jest potrzebna do wielu funkcji w organizmie.

Najnowsze badania pokazują, że karnityna może być pożyteczna w leczeniu niektórych form form chorób serca i w dystrofii mięśni. Do naturalnych źródeł karnityny należą mięso i produkty mleczne.

L – HISTYDYNA

1.Jest wykorzystywana do leczenia stawów.
2. Jest niezbędna na niemowląt i potrzebna również dla dzieci i dorosłych.

L – histydyna jest jednym z mniej poznanych aminokwasów, który znajduje się w wielu białkach zwierzęcych, tofu i ziarnach.

L – LIZYNA

1. Zapobiega opryszczce.
2. Pomaga budować masę mięśniową.
3. Pomaga zapobiegać problemom z płodnością.
4. Poprawia zdolność koncentracji.

L – lizyna jest niezbędnym aminokwasem, jest potrzebna do prawidłowego rozwoju , regeneracji tkanek i wytwarzania przeciwciał, hormonów i enzymów. Najlepszymi źródłami są ryby, mleko, biała fasola, mięso, żółty ser, drożdże, jaja; wszystkie pokarmy białkowe.

L – METIONINA

1. Prawdopodobnie pomaga eliminować substancje tłuszcze z krwi.
2. Możliwe, że pomaga regulować układ nerwowy.
3. Razem z choliną i kwasem foliowym zapobiega niektórym guzom.
4. Jest potrzebna do biosyntezy tauryny i cysteiny.

L – metionina jest niezbędnym aminokwasem zawierającym siarkę, bardzo ważnym dla wielu procesów zachodzących w organizmie. Badania wykazują, że może zapobiegać zatykaniu naczyń krwionośnych poprzez eliminację substancji tłuszczowych. Najlepszymi źródłami są jajka, mleko, wątroba i ryby.

L – FENYLOALANINA

1. Pomaga łagodzić depresję.
2. Poprawia sprawność umysłową.
3. Pomaga kontrolować nałogi.
4. Sprzyja pobudzeniu seksualnemu.
5. Zmniejsza głód i łaknienie.

L- fenyloalanina jest niezbędnym aminokwasem, potrzebnym do wielu procesów biochemicznych, w tym do syntezy neuroprzekaźników w mózgu. Najlepszymi źródłami są soja, białka, żółty ser, migdały, orzeszki ziemne i ziarna sezamu.

DL – FENYLOALANINA

1. Naturalny środek przeciwbólowy, pożyteczny przy przewlekłych bólach i schorzeniach takich jak migrena, nerwobóle i kurcze nóg.
2. Środek antydepresyjny.
3. Pełni rolę wytwarzania w organizmie endorfin, które są naturalnymi środkami przeciwbólowymi.

TAURYNA

1. Łagodny przeciwutleniacz.
2. Współdziała z cynkiem chroniąc przed zaćmą.
3. Wpływa korzystnie na układ nerwowy i mięśniowy oraz aktywność elektryczną tych układów.

Badania wykazały, że dieta uboga w taurynę może spowodować degenerację siatkówki oka i upośledzenie wzroku. Natomiast nadmierne spożycie może spowodować depresję lub inne objawy. Tauryna znajduje się w mięsie, rybach i jajkach, lecz nie ma jej w produktach roślinnych.

L – TRYPTOFAN

1.Pomaga w zasypianiu.
2. Zapobiega dolegliwością związanym z długą podróżą samolotem.
3. Zmniejsza wrażliwość na ból.
4. Zmniejsza łaknienie alkoholu.
5. Naturalny środek antydepresyjny, pomaga zmniejszyć niepokój i ataki lęku.

Do najlepszych źródeł należą biały ser, mleko, mięso, ryba, indyk, banany; ogólnie dobrymi źródłami są białka.

L – TYROZYNA

1.Pomaga łagodzić stres, poprawia czujność.
2. Zmniejsza objawy napięcia fizycznego.
3. Działa jako środek antydepresyjny.
4. Zmniejsza objawy napięcia przedmiesiączkowego.
5. Jest prekursorem hormonów tarczycy.

L – tyrozyna nie jest niezbędnym aminokwasem, co oznacza, że jest syntetyzowana w organizmie.

1.Pomaga przyspieszać gojenie się wrzodów trawiennych.
2. Pomaga przeciwdziałać się depresji.
3. Wzmaga energię umysłową.
4. Zmniejsza łaknienie alkoholu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Badania nie dały jeszcze ostatecznych wyników co do korzyści wynikających z przyjmowania tego aminokwasu.

Chlor

Sód i chlor to są głównymi składnikami płynu pozakomórkowego. Sód chroni przed utratą płynów, ma właściwości zasadowe, równoważy w organizmie gospodarkę kwasowo-zasadową oraz wpływa na gospodarkę wodno – elektrolitową, utrzymywanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego, przewodnictwo nerwowe, wchodzi w skład osocza. Natomiast chlor zapewnia równowagę kwasowo – zasadową płynów ustrojowych, wspomaga procesy usuwania toksycznych produktów przemiany materii przez wątrobę, niszczy witaminę E oraz naturalną florę bakteryjną jelita. Bierze udział w procesie trawienia i jest pomocny we wchłanianiu witaminy B12. W pokarmach występuje prawie wyłącznie jako chlorek sodu i z tego względu wchłanianie i wydalanie chloru jest związane z sodem. Zaburzeniom w przemianach sodu towarzyszą zaburzenia w przemianach chloru.

Działanie Chloru:

  • jest pomocny w procesie trawienia
  • pomaga zachować gibkość
  • wyrównuje ciśnienie osmotyczne
  • usuwa zbędne produkty przemiany materii
  • reguluje gospodarkę elektrolitową

Zalecane normy dietetyczne na Chlor dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [g/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[g dzień]
Dzieci 1-3 lat 1,5 2,3  
Dzieci 4-8 lat 1,9 2,9  
Chłopcy 9-13 lat 2,3 3,4  
Młodzież męska 14-18 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 19-30 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 31-50 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 50-70 lat 2,0 3,6  
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,8 3,6  
Dziewczęta 9-13 lat 2,3 3,4  
Młodzież żeńska 14-18 lat 2,3 3,6  
Kobiety 19-30 lat 2,3 3,6  
Kobiety 31-50 lat 2,3 3,6  
Kobiety 50-70 lat 2,0 3,6  
Kobiety powyżej 70 lat 1,8 3,6  
Kobiety ciężarne do 18 lat 2,3 3,6  
Kobiety ciężarne 19-50 lat 2,3 3,6  
Kobiety karmiące do 18 lat 2,3 3,6  
Kobiety karmiące 19-50 lat 2,3 3,6  
     
     

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Jeśli za mało, to…
Jeśli w diecie zabraknie chloru może dojść do wypadania włosów oraz zębów. Deficyty chloru wiążą się również z układem pokarmowym, wobec czego pojawiają się biegunki, wymioty i mdłości. Działa także na mózg powodując jego obrzęk lub zaburzenia psychomotoryczne i zaniki pamięci. Zarówno niedobór jak i nadmiar chloru w ludzkim organizmie przynosi same szkody

 

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar sodu podwyższa ciśnienie tętnicze krwi, nadciśnienie tętnicze, choroby naczyniowe, cukrzycę, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, niedoczynność gruczołów żołądkowych, podwyższone stężenie cholesterolu, uczucie zmęczenia.

Duże ilości Chloru zawierają:

  • sól kuchenna
  • mleko
  • ser
  • pieczywo
  • wędliny
  • wodorosty
  • oliwki

Duże ilości Chlorku sodu zawierają:

  • ryby
  • surowe kozie mleko
  • owoce: banany, czarne jagody, maliny i melony
  • warzywa: czerwona kapusta, brukselka, marchew, cebula, groch, rzodkiewka, ziemniaki, pomidory i pietruszka
  • owies
  • drób

Wyżej wymienione produkty są stosunkowo często spożywane przez ludzi, tak więc niedobory zdarzają się rzadko. Optymalna ilość tego pierwiastka w organizmie powinna wynosić 70-90g.

Czy wiesz, że…
Każdy, kto pije chlorowaną wodę, powinien często jeść jogurt, który jest doskonałym, naturalnym sposobem utrzymania flory jelitowej, którą niszczy chlor.

Siarka

Siarka uznawana jest jako makroelement. Stanowi podstawowy składnik budulca tkanek, niezbędny do ich integralności oraz sprężystości. Siarka jest pierwiastkiem, który wchodzi w skład wielu wód ze źródeł termalnych. Liczni terapeuci stosują siarkę w celu poprawy tkanek. Siarka nie jest typową substancją odżywczą, i trudno określić jej dzienne zapotrzebowanie, lecz wiadomo, że minerał ten ma duży wpływ na stawy i odporność.

 

Działanie Siarki:

  • bierze udział w reakcjach oksydo-redukcyjnych
  • wchodzi w skład niektórych aminokwasów
  • bierze udział w wytwarzaniu żółci w wątrobie
  • niezbędna dla włosów, skóry i paznokci
  • jest antybakteryjna
  • reguluje poziom hormonów

Kiedy potrzebujesz więcej
U palaczy może dojść do obniżenia wchłaniania siarki, dlatego czasami zaleca się przyjmowanie preparatów zawierających pierwiastek.

Jeśli za mało, to…
Brak siarki objawia się różnymi negatywnymi zmianami, do których możemy zaliczyć: suche i matowe włosy, blada cera, łamliwe paznokcie, zwiotczała tkanka łączna, przygnębienie i ciągły niepokój, zaburzenia procesu ukrwienia, zaćma, zatrucia wątrobowe oraz dolegliwości stawów. Jak widać, minerał ma wpływ praktycznie na wszystkie części aspekty organizmu, poczynając od wyglądu zewnętrznego, poprzez stawy, aż po układ odpornościowy.

A kiedy nadmiar, to…
Nie obserwowano objawów zatrucia siarką.

Duże ilości Siarki zawierają:

  • warzywa: kapusta, fasola, cebula, dynie, brukselka, kalafior, chrzan, jarmuż, brokuły i kukurydza
  • czarne porzeczki
  • jajka
  • chuda wołowina
  • mięso ryb
  • mleko
  • majeranek

Czy wiesz, że…
Maści i kremy z siarką mają ustaloną pozycję w leczeniu schorzeń skóry.

Wapń

Wapń jest ważnym minerałem, a ostatnie badania wykazują, że na ogół otrzymujemy jedynie około jednej trzeciej ilości potrzebnej nam dla zdrowia. Wapń jest niezbędny do ludzkiego życia – jest surowcem dla kości i zębów oraz ma zasadnicze znaczenie dla przekazywania informacji przez nerwy. Prawie wszystek wapń w organizmie koncentruje się w kościach i zębach. Zapewnia on kurczenie się mięśni, bicie serca i jest niezmierny ważny m.in. dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Kobiety częściej od mężczyzn cierpią na niedobory wapnia, a u osób starszych, zwłaszcza u kobiet, brak wapnia powoduje szczególnie dotkliwe skutki. Niedobór wapnia wywołuje łamliwość kości, choroby dziąseł oraz kurcze mięśni.

Działanie Wapnia:

  • razem z fosforem stanowi budulec dla kości i zębów
  • uczestniczy w regulacji szeregu reakcji enzymatycznych
  • bierze udział w krzepnięciu krwi, w przemianach żelaza, w regulacji czynności serca, w regulacji hormonalnej
  • współuczestniczy w przekazywaniu impulsów w obrębie układu nerwowego
  • jest stosowany w leczeniu reakcji uczuleniowych
  • jest niezbędny do prawidłowego wzrastania i rozwoju
  • ma działanie przeciwobrzękowe i przeciwzapalne
  • od prawidłowej ilości wapnia w organizmie zależy rytm serca
  • wpływa na krzepnięcie krwi

Zalecane normy dietetyczne na Wapń dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg / dzień]
Dzieci 1-3 lat 500 2500
Dzieci 4-8 lat 800 2500
Chłopcy 9-13 lat 1300 2500
Młodzież męska 14-18 lat 1300 2500
Mężczyźni 19-30 lat 1000 2500
Mężczyźni 31-50 lat 1000 2500
Mężczyźni 50-70 lat 1200 2500
Mężczyźni powyżej 70 lat 1200 2500
Dziewczęta 9-13 lat 1300 2500
Młodzież żeńska 14-18 lat 1300 2500
Kobiety 19-30 lat 1000 2500
Kobiety 31-50 lat 1000 2500
Kobiety 50-70 lat 1200 2500
Kobiety powyżej 70 lat 1200 2500
Kobiety ciężarne do 18 lat 1300 2500
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1000 2500
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1000 2500
Kobiety karmiące do 18 lat 1300 2500
Kobiety karmiące 19-30 lat 1000 2500
Kobiety karmiące 31-50 lat 1000 2500

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowane na wapń zdecydowanie wzrasta w okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, kiedy to największa ilość wapnia jest zużywana na potrzeby rozwijającego się płodu. Jeszcze większe dawki tego składnika mineralnego zaleca się kobietom karmiącym piersią. Zaleca się również większe dawki ludziom starszym, szczególnie kobietom z zaburzeniami hormonalnymi związanymi z przekwitaniem. U tych osób wchłanianie wapnia jest znacznie obniżone na skutek zaburzeń w przemianach witaminy D, która odpowiada za prawidłowy przebieg tego procesu. Osoby ograniczające spożycie mleka i jego przetworów, m.in. z powodu alergii, powinny przyjmować dodatkowe ilości wapnia, ponieważ przeciętnie w naszej diecie 75% wapnia pochodzi właśnie z tych produktów. Zwykle większych dawek wapnia wymagają również ludzie pozostający na niskokalorycznej diecie odchudzającej, pijący w nadmiernych dawkach alkohol, duże ilości kawy i mocnej herbaty, nałogowo palący tytoń oraz zażywający leki alkalizujące, zobojętniające kwasotę soku żołądkowego. Witamina A (duże dawki) powoduje wypłukiwanie wapnia z kości.

Jeśli za mało, to…
Niedobór wapnia w diecie prowadzi do obniżenia wzrostu, osteomalacji, drgawek, częstych kurczy mięśni, nadciśnienia tętniczego. Późnym objawem deficytu wapnia jest osteoporoza, występująca głównie u kobiet, charakteryzująca się częstymi złamaniami kości, ich zniekształceniem oraz zmniejszeniem się wysokości ciała. Z badań wynika, że ryzyko zachorowania na osteoporozę jest znacznie większe u kobiet o jasnej cerze, po okresie przekwitania, z niedowagą, nadużywających alkoholu; kawy, palących tytoń, spożywających dużo białka, w rodzinach, w których uprzednio pojawiała się ta choroba. Przy deficycie wapnia mogą wystąpić takie choroby jak: próchnica, paradontoza, zwapnienia żył, bezsenność, stany lękowe.

A kiedy nadmiar, to…
Przedawkowanie wapnia – hiperkalcemia występuje przy dawkach powyżej 2500mg dziennie. Obserwuje się nadwrażliwość skóry i oczu na światło, wzrost ciśnienia krwi, spowolnienie pracy serca, wymioty, zmiany na skórze oraz dolegliwości bólowe kostne i mięśniowe. Wapń obniża wchłanianie żelaza. Doustne środki antykoncepcyjne, a także witamina D (duże dawki) nasilają wchłanianie wapnia.

Duże ilości Wapnia zawierają:

  • mleko i jego przetwory
  • sery
  • jajka
  • ryby: sardynki, łosoś
  • krewetki i kawior
  • warzywa: soja, jarmuż, brokuły, fasola, kapusta włoska, rzepa i kalarepa
  • owoce: sok pomarańczowy, suszone figi, poziomki, porzeczki, jeżyny, maliny, pomarańcze, truskawki
  • orzechy, migdały i nasiona słonecznika
  • majeranek, kozieradka, bazylia, hyzop, mięta, arnika, nagietek, goryczki, cząber i tymianek
  • tofu

Wapń jest trwały podczas obróbki żywności, lecz podobnie jak inne składniki mineralne, łatwo przechodzi do wody podczas gotowania. Zapobiegniemy tym stratom, gdy ograniczymy ilość wody podczas tego procesu. Dodatkowo starajmy się nie obierać warzyw przed gotowaniem, ponieważ wapń  koncentruje się blisko ich skórki.

Czy wiesz, że…
Die lub trzy szklanki mleka każdego dnia mogą zapobiec pojawieniu się nowotworu jelita grubego. Sugeruje się, że wapń zawarty w mleku neutralizuje kwasy żółciowe, odpowiedzialne za progresję tego nowotworu.

Suplementy zawierające Wapń:
1. Vital 0 -100 mg
2. Vital A – 100 mg
3. Vital B – 100 mg
4. Vital AB – 100 mg
5. Full Spectrum – 50 mg
6. Lion Kids D – 35 mg
7. Power Mins – 250 mg
8. Strong Bones – 300 mg
9. Protect 4 Life – 60 mg
10. Mega Protect 4 Life – 100 mg
11. Smokerade – 60 mg
12. Iron Plus – 30 mg
13. Menopausal Formula – 100 mg
14. New Life – 325 mg

Kobalt

Kobalt jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, składnikiem witaminy B12. Ilość kobaltu zawarta w organizmie zależy od ilości tego pierwiastka w glebie, co wiąże się z ilością zawartą w spożywanych produktach. Większość z nas nie cierpi z powodu niedoboru, chociaż niedobór występuje o wiele częściej u wegetarian. Organizm potrzebuje tylko bardzo niewielkich ilości kobaltu, a jego główną funkcją jest zapobieganie anemii.

Działanie Kobaltu:

  • jest składnikiem witaminy B12, niezbędnym do prawidłowego jej funkcjonowania
  • jest niezbędny do prawidłowego wytwarzania krwinek czerwonych
  • ma znaczenie dla ładnego wyglądu włosów
  • zapewnia zdrowie układu nerwowego

Kiedy potrzebujesz więcej
Większych dawek kobaltu potrzebują wegetarianie, którzy unikają mięsa i ryb, a także osoby z jadłowstrętem psychicznym lub bulimią.

Jeśli za mało, to…
Długotrwały niedobór kobaltu prowadzi do anemii złośliwej z powodu niedoboru witaminy B12, w której skład wchodzi kobalt. Anemii towarzyszy osłabienie, utrata apetytu, spadek masy ciała, bladość, drętwienie stóp i dłoni, demencja i depresja.

A kiedy nadmiar, to…
Duże dawki mogą spowodować powiększenie tarczycy, serca, w konsekwencji niewydolność krążenia. Ciężkie uszkodzenie serca pojawia się, gdy wysokim dawkom kobaltu towarzyszy duża ilość alkoholu, spożywanie małej ilości białka lub deficyt witaminy B1 (tiaminy).

Duże ilości Kobaltu zawierają:

  • owoce morza: ostrygi, kalmary i krewetki
  • wątroba i nerki
  • mleko
  • kakao
  • ziarna pszenicy i gryki
  • warzywa: szpinak, sałata, kapusta, buraki
  • owoce: figi, arbuz

Czy wiesz, że…
Wiele osób cierpi na niedobór kobaltu z powodu zatrucia gleby i wyjałowienia jej w następstwie skażenia środkami chemicznymi.

Krzem

Krzem jest pierwiastkiem szeroko rozpowszechnionym na kuli ziemskiej. Jego związki są wykorzystywane przez człowieka do produkcji wielu użytecznych artykułów, m.in. kryształków kwarcowych, półprzewodników szkła, a także wkładów silikonowych używanych w chirurgii plastycznej. Rolą biologiczną krzemu, jako niezbędnego pierwiastka śladowego organizmów ludzi i zwierząt, zaczęto doceniać dopiero w latach siedemdziesiątych. Krzem jest obecny przede wszystkim w tkance łącznej, w kościach, skórze i paznokciach.

 

Działanie Krzemu:

  • uczestniczy w budowie i przemianach metabolicznych zachodzących w tkance łącznej, skórze (niezbędny do budowy kolagenu) oraz kości
  • chroni przed miażdżycą tętnic
  • uczestniczy we wzroście i rozwoju
  • może działać skutecznie w zapobieganiu i leczeniu osteoporozy
  • działa przeciw trądzikowi
  • zapobiega nadmiernym krwawieniom miesiączkowym

Jeśli za mało, to…
Niedobór krzemu sprzyja powstawaniu takich objawów jak: obgryzanie paznokci, swędzenie w odbytnicy, zgrzytanie zębami podczas snu. Mogą pojawić się także pęknięcia skóry, opuchnięta tarczyca, powiększona wątroba, swędzenie skóry. Powstaje nadmiar wydzielin czy krwawienia w różnych częściach ciała. Mogą się rozwijać guzy w tkance łącznej (w chrząstkach). Trudno ustalić niedobór krzemu, ponieważ nie wiadomo jaki jest jego optymalny poziom w organizmie.

A kiedy nadmiar, to…
Duże dawki krzemu są toksyczne. W wyniku długotrwałej inhalacji może dojść do krzemowej pylicy płuc.

Duże ilości Krzemu zawierają:

  • warzywa
  • pełne ziarna zbóż
  • owoce morza
  • mleko i przetwory mleczne
  • poziomki

Czy wiesz, że…
Zawartość krzemu w ludzkiej skórze obniża się wraz z wiekiem.

Molibden

Molibden jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, chociaż jego właściwościowi są jeszcze słabo poznane, jest również ważnym składnikiem enzymu odpowiedzialnego za przyswajanie żelaza przez nasze organizmy. Molibden jest prawdopodobnie przeciwutleniaczem, a najnowsze badania dowodzą, że jest niezbędny do zachowania pełni zdrowia. Bierze udział w przemianach metabolicznych syntezujących białka i w reakcjach utleniania. Pomaga zapobiegać anemii, męskiej impotencji, i wiadomo, że wpływa na dobre samopoczucie. W organizmach żywych związki molibdenu występują w stosunkowo dużych ilościach.

Działanie Molibdenu:

  • jest niezbędny do działania wielu enzymów, co czyni go koniecznym do prawidłowej czynności komórek
  • ma znaczenie w osiągnięciu właściwego wzrostu organizmu
  • można go uważać za składnik biorący udział w obronie przeciw wolnym rodnikom
  • uczestniczy w procesach odtruwania organizmu
  • hamuje rozwój nowotworów
  • działa przeciwtrądzikowi, przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwłuszczycowo
  • hamuje rozwój ropni
  • pomaga zapobiec anemii
  • chroni przed próchnicą zęby

Zalecane normy dietetyczne na Molibden dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [µg / dzień]
Dzieci 1-3 lat 17 300
Dzieci 4-8 lat 22 600
Chłopcy 9-13 lat 34 1100
Młodzież męska 14-18 lat 43 1700
Mężczyźni 19-30 lat 45 2000
Mężczyźni 31-50 lat 45 2000
Mężczyźni 50-70 lat 45 2000
Mężczyźni powyżej 70 lat 45 2000
Dziewczęta 9-13 lat 34 1100
Młodzież żeńska 14-18 lat 43 1700
Kobiety 19-30 lat 45 2000
Kobiety 31-50 lat 45 2000
Kobiety 50-70 lat 45 2000
Kobiety powyżej 70 lat 45 2000
Kobiety ciężarne do 18 lat 50 1700
Kobiety ciężarne 19-30 lat 50 2000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 50 2000
Kobiety karmiące do 18 lat 50 1700
Kobiety karmiące 19-30 lat 50 2000
Kobiety karmiące 31-50 lat 50 2000

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Jeśli za mało, to…
Niewłaściwa dieta, np. stołówkowe jedzenie, gotowe dania do podgrzania, konserwy, prowadzi z upływem lat do niedoboru molibdenu w organizmie. Objawami niedoboru molibdenu są: przedwczesne starzenie, impotencja. Niedobór molibdenu powoduje również zaburzenia widzenia, ospałość, śpiączkę, zwiększoną częstość wdechu, wypadanie włosów, wypryski, szybkie męczenie się, a przewlekłe niedobory molibdenu wzbudzają rozwój raka przełyku i próchnicę zębów.

A kiedy nadmiar, to…
Duże dawki molibdenu, mogą powodować objawy dny moczanowej. Jest to spowodowane nadmierną aktywacją wywołaną zbyt wysokim poziomem molibdenu, oksydazy ksantynowej – enzymu, który syntetyzuje kwas moczowy. Nadmiar molibdenu powoduje również spadek poziomu miedzi w ustroju.

 

Dużą ilość Molibdenu zawierają:

  • wątroba i nerki zwierzęce
  • warzywa: warzywa liściaste, rośliny strączkowe
  • ziarna zbóż i zarodki pszenne
  • sery, mleko i jaja
  • gryka i ryż naturalny

Czy wiesz, że…
Molibden jest jednym z najmniej rozpowszechnionych pierwiastków na kuli ziemskiej.

Witamina A (retinol, beta – karoten)

witamina a

Witamina A występuje jako retinol (wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego) oraz w formie swego prekursora – B-karotenu, przede wszystkim w produktach roślinnych. W organizmie człowieka, w jelitach, obecne są enzymy, które przeprowadzają przemianę rozszczepienia cząsteczki B-karotenu na dwie cząsteczki witaminy A. Witaminę A odkryli w 1915 roku Mc Collum i Davis jako rozpuszczalny w tłuszczach czynnik A, stymulujący wzrost organizmu.

 

 

Działanie Witaminy A:

  • wpływa na syntezę białek, lipidów
  • odgrywa ważną funkcję w powstawaniu hormonów m.in. hormonów tarczycy
  • uczestniczy we wzroście i zróżnicowaniu nowych tkanek, odpowiada za harmonijny rozwój fizyczny, jest niezbędna dla rozwoju płodu
  • umożliwia prawidłowe funkcjonowanie siatkówki, wspomaga mechanizmy adaptacji wzrokowej, umożliwiającej widzenie w nocy
  • pełni funkcję przeciwutleniającą, neutralizując szkodliwe efekty wolnych rodników
  • obniża poziom cholesterolu

 

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B1 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności

Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]

Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[µg/dzień]

Dzieci 1-3 lat 300 600
Dzieci 4-8 lat 400 900
Chłopcy 9-13 lat 600 1700
Młodzież męska 14-18 lat 900 2800
Mężczyźni 19-30 lat 900 3000
Mężczyźni 31-50 lat 900 3000
Mężczyźni 50-70 lat 900 3000
Dziewczęta 9-13 lat 600 1700
Młodzież żeńska 14-18 lat 700 2800
Kobiety 19-30 lat 700 3000
Kobiety 31-50 lat 700 3000
Kobiety 50-70 lat 700 3000
Kobiety powyżej 70 lat 700 3000
Kobiety ciężarne do 18 lat 750 2800
Kobiety ciężarne 19-30 lat 770 3000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 770 3000
Kobiety karmiące do 18 lat 1200 2800
Kobiety karmiące 19-30 lat 1300 3000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1300 3000
     

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

 

Kiedy potrzebujesz więcej

Zapotrzebowanie na tą witaminę wzrasta u osób chorych na przewlekłe i wyniszczające choroby, a także w przypadku nadczynności i niedoczynności tarczycy. Potrzebujemy jej także więcej podczas długotrwałego stresu, intensywnego wysiłku oraz przebywając w zanieczyszczonym środowisku. Przyczyną niedoboru witaminy A mogą być również niekorzystne interferencje z innymi składnikami pokarmowymi lub lekami. Absorpcja i magazynowanie witaminy A znacznie obniża się przy niedoborze witaminy E. Spadek retinolu może być również związany z nadmiernym spożyciem błonnika. Niektóre leki powodują obniżone wchłanianie witaminy A, mogące być przyczyną jej niedoboru.

Jeśli za mało, to…

Deficyt witaminy A objawia się przede wszystkim szeregiem schorzeń oczu, jak ropienie gałki ocznej, zmniejszenie wydzielania łez i wysychanie rogówki oraz pogorszenie widzenia o zmroku (tzw. kurza ślepota). Niedostateczna podaż witaminy A powoduje zmęczenie, depresję, nerwobóle. Skóra staje się sucha i szorstka, pojawiają się zmiany na błonach śluzowych. Rany goją się dłużej. U dzieci i młodzieży następuje zahamowanie wzrostu. Na skutek nieprawidłowego funkcjonowania nabłonka mogą wystąpić stany zapalne, np. dróg oddechowych. Tworzą się również kamienie fosforowo – wapniowe w nerkach.

A kiedy nadmiar, to…

Nadmiar witaminy A może być toksyczny dla organizmu. Przedawkowanie beta-karotenu jest rzadziej spotykane niż przedawkowanie witaminą A, gdyż beta-karoten jest znacznie gorzej przyswajany z pożywienia niż czysty retinol. W przypadku przedawkowania najczęściej obserwuje się nudności, utratę apetytu, świąd skóry, schorzenia narządu wzroku (wytrzeszcz, oczopląs), powiększenie wątroby, obrzęki u nasady kości a także wysuszenie skóry. U dzieci stwierdza się uwypuklone ciemiączko, w rzadkich przypadkach wodogłowie. Podwyższonej zawartości tej witaminy towarzyszy żółty kolor skóry. Doustne środki antykoncepcyjne zwiększają prawdopodobieństwo zatrucia witaminą A.

Dużą ilość witaminy A zawierają:

  • wątroba, szczególnie ryb morskich (tran)
  • żółtka jaj
  • mleko
  • masło
  • oleje roślinne
  • sery

W beta-karoten są bogate:

  • warzywa liściaste (szpinak, brukselka, rzeżucha)
  • warzywa i owoce o żółtym i pomarańczowym zabarwieniu (marchew, dynia, melon, brzoskwinie, morele)
  • rzodkiew, cebula, czosnek

Witamina A jest wrażliwa na działanie promieni słonecznych, a więc przechowujemy tłuszcze będące jej źródłem w ciemnych opakowaniach. Szczególnie oleje łatwo tracą tę witaminę podczas niewłaściwego przechowywania. Zawartość witaminy A znacznie się obniża także podczas gotowania, pieczenia czy smażenia produktów spożywczych.

 

[box style=”1″]

Czy wiesz, że…

Objawy niedoboru witaminy A – zaburzenia widzenia w nocy jest najdawniejszą awitaminozą. Starożytni Egipcjanie nie zdawali sobie sprawy, co jest właściwą przyczyną „kurzej ślepoty”. Jednak wiedzieli, że czynnik przeciwdziałający tej chorobie znajduje się w wątrobie wołowej i zalecali przykładanie kawałków pokrajanej wątroby lub też ekstraktu z wątroby na oczy.[/box]

[toggle title=”Sprawdź suplementy zawierające witaminę A:”]

Suplementy zawierające witaminę A:

  • Beta Carotene – 900 µg
  • Lion Kids + witamina D – 150µg
  • Full Spectrum – 150 µg
  • Vital A – 200 µg
  • Vital B – 200 µg
  • Vital O – 200 µg
  • Vital AB – 200 ug
  • Menopausal Formula – 150µg
  • New life – 417 µg
  • Protect 4 Life – 300 µg
  • Mega Protect 4 Life – 833 µg
  • Coenzyme Q10 – 100 µg
  • Super Co Q10 Plus – 100 µg

[/toggle]


Witamina B2 (ryboflawina)

Witamina B2, ryboflawina, jest rozpuszczalna w wodzie, a więc organizm przyswaja ją łatwo. Jest znacznie bardziej trwała niż tiamina, chociaż niszczy ją nadmiar cynku, antybiotyki, estrogen, kofeina i alkohol. Także światło słoneczne niszczy ryboflawinę. Ciekawe jest to, że ryboflawina stanowi witaminę jedynie dla człowieka i zwierząt, natomiast bakterie i rośliny są zdolne do samodzielnej syntezy tego związku.

 

Ryboflawina jest konieczna do:

  • prawidłowego funkcjonowania enzymów związanych z procesem utleniania i oddychania
  • właściwego wykorzystywania przez organizm białek, lipidów i węglowodanów
  • osiągnięcia właściwego wzrostu
  • ochrony przed wolnymi rodnikami
  • prawidłowej rozrodczości
  • zachowania zdrowej skóry, paznokci oraz włosów
  • uaktywnienia witaminy B6
  • zwiększa absorpcję żelaza
  • razem z kwasem foliowym uczestniczy w tworzeniu krwinek czerwonych

Zalecane normy dietetyczne [mg / dzień]

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 0,5
Dzieci 4-8 lat 0,6
Chłopcy 9-13 lat 0,9
Młodzież męska 14-18 lat 1,3
Mężczyźni 19-30 lat 1,3
Mężczyźni 31-50 lat 1,3
Mężczyźni 50-70 lat 1,3
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,3
Dziewczęta 9-13 lat 0,9
Młodzież żeńska 14-18 lat 1,0
Kobiety 19-30 lat 1,1
Kobiety 31-50 lat 1,1
Kobiety 50-70 lat 1,1
Kobiety powyżej 70 lat 1,1
Kobiety ciężarne do 18 lat 1,4
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1,4
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1,4
Kobiety karmiące do 18 lat 1,6
Kobiety karmiące 19-30 lat 1,6
Kobiety karmiące 31-50 lat 1,6

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na ryboflawinę wzrasta przy wykonywaniu ciężkiej pracy oraz intensywnego wysiłku fizycznego. Również stres, zwłaszcza długotrwały powoduje brak ryboflawiny. Kobiety stosujące doustne środki antykoncepcyjne także wymagają dodatkowego podawania ryboflawiny.

ryboflawinaJeśli za mało, to…
W przypadku obniżonej zawartości witaminy B2 w organizmie zostaje zahamowana zdolność do wykorzystywania tłuszczów, mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Ponadto obserwuje się zaburzenia ze strony układu nerwowego (drżenie, zawroty głowy, bezsenność) na skutek obniżenia przewodnictwa nerwowego. Pojawiają się również nawracające uszkodzenia skóry i błon śluzowych, np. pękanie warg i kącików ust, zapalenia języka i warg, egzemy, zapalenia spojówek. Często występuje łojotokowe zapalenie skóry, zapalenia  w obrębie narządów płciowych. Deficytom witaminy B2 towarzyszy także zwiększona podatność na infekcje. U dzieci i młodzieży obserwuje się zahamowanie wzrostu.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina B2 nie jest magazynowana w organizmie, a nadmiar jej wydalany jest wraz z moczem. Stąd, jest witaminą bezpieczną i nie obserwowano objawów zatrucia tym związkiem. Jedynym nieszkodliwym objawem ubocznym wiążącym się ze zwiększoną podażą witaminy B2 jest intensywnie żółta barwa moczu.

Dużą ilość witaminy B2 zawierają:

  • mleko
  • sery
  • jogurt
  • jaja
  • wątroba
  • ryby (szczególnie makrela)
  • warzywa liściaste
  • niektóre owoce np. morele
  • drożdże
  • ziarna zbóż i kiełki pszenicy

Ryboflawina jest bardzo wrażliwa na światło słoneczne. Dlatego też produkty żywnościowe np. mleko nie powinny być transportowane w przeźroczystych opakowaniach, gdyż zaledwie w ciągu kilku godzin tracą zawartość tej witaminy. Ryboflawina ulega rozkładowi także w środowisku kwaśnym i zasadowym oraz w obecności czynników utleniających. Poważne straty ponosimy podczas długiego płukania produktów, gotowania ich bez przykrycia i w dużej ilości wody oraz podczas odlewania wywarów, chociaż warto wiedzieć, że sama wysoka temperatura nie przyczynia się dl obniżenia tej witaminy. Długotrwałe (14-15 godzin) rozmrażanie na świetle mięsa powoduje znaczne ubytki tej witaminy, dlatego, też, najlepiej jest zamrożone mięso wkładać od razu do wrzątku.

Czy wiesz, że…
Witamina B2 przeciwdziała powstawaniu katarakty (zaćmy).

 

Suplementy zawierające witaminę B2:
1. Stress Management – 1,8 mg
2. Vital 0 – 1,6 mg
3. Vital A – 1,6 mg
4. Vital B – 1,6 mg
5. Vital AB – 1,6 mg
6. Full Spectrum – 1,2 mg
7. Infant Formula – 0,6 mg
8. Lion Kids D – 0,6 mg
9. Senior Formula – 1,5 mg
10. Menopausal Formula – 2,5 mg
11. New Life – 1 mg
12. Culevit – 1,1 mg

Witamina H (biotyna, koenzym R)

witamina H

Ma formę białego, krystalicznego proszku rozpuszczalnego w wodzie i alkoholu, o charakterze kwasowym. Jest substancją bardzo niestabilną, wrażliwą na zmiany temperatury, podgrzewanie, promienie UV, długotrwały kontakt z wodą, tlenem i związkami zasadowymi. Aktywna jest forma D-biotyny. Uczestniczy w syntezie cukrów, białek i kwasów tłuszczowych, wpływa na właściwe funkcjonowanie skóry i włosów.

 

Działanie witaminy H:

  • uczestniczy w przemianach energetycznych kwasów tłuszczowych, syntezie kwasów nukleinowych oraz w metabolizmie aminokwasów
  • jest konieczna dla ładnego wyglądu skóry
  • wspomaga zapobieganie siwieniu włosów
  • łagodzi bóle mięśniowe
  • zwiększa wrażliwość na insulinę i podnosi poziom enzymów biorących udział w metabolizmie glukozy

Kiedy potrzebujesz więcej
Na niedobór narażeni są ludzie spożywający duże ilości białka kurzego. Zawiera ona awidynę, która łączy się z biotyną w nie wchłaniające się kompleksy. Więcej biotyny potrzebują ludzie przy długotrwałej kuracji antybiotykami, które niszczą bakterie jelitowe syntezujące biotynę. Także ludzie odchudzający się, pozostający na diecie niskokalorycznej, powinni suplementować się biotyną. W przeciwnym razie możliwe jest, że wraz z traconymi kilogramami, będą tracić również włosy. Zapotrzebowanie na biotynę wzrasta przy poważniejszych oparzeniach, wymaga jej bowiem proces gojenia i zabliźniania się ran.

Jeśli za mało, to…
Niedobór witaminy H odbija się przede wszystkim na wyglądzie skóry, która staje się blada, wiotka i wysuszona. Na brodzie i wokół nosa pojawiają się wykwity. Niedostateczna podaż witaminy H powoduje wypadanie włosów i fatalnie odbija się na wyglądzie.

A kiedy nadmiar, to…
Nie stwierdzono, by witamina H była toksyczna.

Duże ilości Witaminy H zawierają:

  • orzechy
  • pieczywo pełnoziarniste
  • mleko
  • masło orzechowe
  • warzywa
  • mięso
  • drożdże piekarskie
  • niepolerowany ryż

Czy wiesz, że..
W produktach spożywczych biotyna występuje w stanie wolnym jak i związanym z białkami.