Ołów

Ołów to metal, jak podają niektóre źródła, organizm ludzki potrzebuje go w minimalnych ilościach. Powszechnie jednak znane są jedynie jego negatywne skutki oddziaływania na organizm człowieka. Obecnie ołów wykorzystuje się w produkcji akumulatorów, amunicji, farb, lakierów, tworzyw sztucznych, w przemyśle szklarskim oraz pirotechnicznym. Znajdziemy go wszędzie – w powietrzu, glebie, organizmach roślinnych i zwierzęcych. Do atmosfery dostaje się poprzez emisje przemysłowe pyłów z różnych hut, cementowni oraz stalowni. Palenie tytoniu jest również źródłem ołowiu. Po przedostaniu się do organizmu, ołów wykazuje silne działanie toksyczne.

A jeśli za mało, to…
Wykazano, że niedobory jonów żelaza u dzieci sprzyjają gromadzeniu się ołowiu w organizmie. Nie ma jednak dokładnych badań nad niedoborem ołowiu, ponieważ organizm potrzebuje go w niewielkich ilościach.

A jeśli nadmiar, to…
Ołów w organizmie człowieka powoduje: silne osłabienie, anemię, zapalenie mózgu, neuropatie, uszkodzenie nerek i wątroby, uszkodzenie kości i układu nerwowego, a także częściowe paraliże w szczególności stawów. Ma działanie rakotwórcze. U dzieci pierwiastek ten powoduje zaburzenia w rozwoju umysłowym, problemy z ruchliwością i słuchem. Jedną z głównych chorób, jakie wywołuje przedawkowanie ołowiu jest choroba zwana ołowicą. Powoduje ona złe samopoczucie, nudności, a następnie szarzenie skóry, anemie, niebieskoczarne zabarwienie dziąseł a nawet prowadzi do niepłodności, uszkodzenia nerwów i mózgu. Może również wywoływać uszkodzenia w psychice co objawia się agresywnością i zaburzeniem w odbieraniu wrażeń – jest to tzw. encefalopatia ołowicza. Mniejszą chłonność organizmu na ołów zapewniają pierwiastki: magnez, wapń, żelazo, cynk i miedź. Zażywanie witamin i biopierwiastków uchroni organizm przed toksycznym działaniem ołowiu.

Czy wiesz, że…
Zanieczyszczone ołowiem wody są przyczyną poważnych zatruć ryb i innych organizmów wodnych. Organizmy wodne z łatwością kumulują ołów i stanowią wskaźnik zanieczyszczenia tym metalem.

Miedź

Miedź jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym potrzebnym do oddychania – żelazo i miedź są potrzebne do syntezy hemoglobiny w czerwonych ciałkach krwi. Miedź pełni także ważną rolę przy wytwarzaniu kolagenu, który jest odpowiedzialny za zdrowie naszych kości, chrząstek i skóry. Miedź należy do przeciwutleniaczy, które chronią organizm przed zniszczeniami dokonywanymi przez wolne rodniki. Korzystne działanie między dla rozwoju żywych organizmów znane jest już od dawna, aczkolwiek najpierw zauważono je w stosunku do roślin. Na początku XIX wieku farmerzy w Brandenburgii odkryli, że dodatek soli miedzi do gleby znacząco podnosi plony upraw.

Działanie Miedzi:

  • pełni, obok żelaza, ważną rolę w syntezie i prawidłowym funkcjonowaniu hemoglobiny czerwonych ciałek krwi, białka transportującego tlen
  • bierze również udział w syntezie kolagenu
  • jest potrzebna do wytwarzania hormonów nadnercza
  • jest potrzebna do wytwarzania energii
  • jest niezbędna do przyswajania witaminy C
  • sprawia, że tyrozyna staje się przyswajalna, dzięki czemu skóra i włosy nabierają koloru
  • zapobiega chorobom serca i naczyń przez regulację gospodarki cholesterolowej
  • odgrywa ważną rolę w obronie przed toksycznością wolnych rodników

Zalecane normy dietetyczne na Miedź dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień
]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[µg/ dzień]
Dzieci 1-3 lat 340 1000
Dzieci 4-8 lat 440 3000
Chłopcy 9-13 lat 700 5000
Młodzież męska 14-18 lat 890 8000
Mężczyźni 19-30 lat 900 10000
Mężczyźni 31-50 lat 900 10000
Mężczyźni 50-70 lat 900 10000
Mężczyźni powyżej 70 lat 900 10000
Dziewczęta 9-13 lat 700 5000
Młodzież żeńska 14-18 lat 890 8000
Kobiety 19-30 lat 900 10000
Kobiety 31-50 lat 900 10000
Kobiety 50-70 lat 900 10000
Kobiety powyżej 70 lat 900 10000
Kobiety ciężarne do 18 lat 1000 8000
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1000 10000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1000 10000
Kobiety karmiące do 18 lat 1300 8000
Kobiety karmiące 19-30 lat 1300 10000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1300 10000

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Na ostre niedobory miedzi narażeni są przede wszystkim ludzie odżywiani pozajelitowo (przez kroplówkę). Absorpcję miedzi hamuje w znacznym stopniu dieta bogata w fruktozę i inne cukry zawierające fruktozę. Również wysoka zawartość witaminy C, cynku i fitynianów obniża przyswajalność miedzi.

Jeśli za mało, to…
Niedobór miedzi związany jest ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób serca. Badania wykazują, że deficyt miedzi ma wpływ na zwiększenie poziomu cholesterolu, zwłaszcza jego miażdżycogennej frakcji LDL – cholesterolu. Ponadto obniżony poziom miedzi powoduje zmniejszenie stężenie ważnych neurotransmiterów układu nerwowego, powodując zakłócenia w jego funkcjonowaniu. Niski poziom miedzi może powodować wystąpienie anemii – podobnej do anemii spowodowanej żelazem. Zwiększa również podatność kości na złamania. Niedobór miedzi może dodatkowo powodować wypadanie włosów, drażliwość, obniżoną odporność, depresję i nerwobóle. Umiarkowane niedobory występują dość często, jest to związane przede wszystkim ze stosunkowo małym rozpowszechnieniem miedzi w żywności. Trudno jest sprostować wymogom dziennego zapotrzebowania, gdy nie je się pokarmów dość szczególnych, takich jak małże, homary i ostrygi.

A kiedy nadmiar, to…
Miedź w nadmiarze jest pierwiastkiem toksycznym. Istnieje rzadka choroba dziedziczna związana z zaburzeniami gospodarki miedzią – choroba Wilsona. Najczęstszymi skutkami nadmiaru miedzi mogą być zburzenia psychiki, uszkodzenia nerek i wątroby, chroniczne zatrucia u dzieci a także nadciśnienie tętnicze. Wskazana jest analiza hormonów zwłaszcza u kobiet, ponieważ może wystąpić nadmiar estrogenów u kobiet.

Duże ilości Miedzi zawierają:

  • wątroba i nerki zwierzęce
  • owoce morza: krewetki, małże, ostrygi i homary
  • orzechy
  • warzywa: strączkowe, czerwone buraki, cebula, szpinak, por, pomidory, kalarepa
  • żeń-szeń i aloes
  • owoce: awokado, banany, maliny, jabłka i pomarańcze
  • rośliny: babka, głóg, krwawnik, kozieradka, siemię lniane, lubczyk, łopian, mniszek,

Czy wiesz, że…
Noszenie na przegubach rąk biżuterii (np. bransoletek) wykonanych z miedzi jest wciąż popularnym remedium na schorzenia reumatyczne i degeneracyjne stawów.

Suplementy zawierające miedź:
1. Vital 0 – 500 µg
2. Vital A – 5000 µg
3. Vital B – 500 µg
4. Vital AB – 500 µg
5. Full Spectrum – 1500 µg
6. Lion Kids D – 70 µg
7. Power Mins – 500 µg
8. Menopausal Formula – 200 µg
9. New Life – 1000 µg

Mikro i makroelementy

Mikroelementy  są to pierwiastki śladowe znajdujące w niewielkiej ilości w organizmach roślinnych i zwierzęcych. Podstawowe mikroelementy, które są bardzo ważne dla funkcjonowania organizmu to m.in. jod, cynk, miedź i mangan. Inne, np. złoto, które wchodzi w skład leków przeciwko reumatoidalnemu zapaleniu stawów, stosuje się ze względu na ich właściwości farmakologiczne. Makroelementy to pierwiastki chemiczne (m.in. fosfor, wapń, magnez), występujące w organizmach roślinnych i zwierzęcych w znacznej ilości, niezbędne do życia i rozwoju. Stanowią one 99,5% masy ciała człowieka.

Zalety mikroelementów i ich rola w fizjologii człowieka
Funkcja mikroelementów, przede wszystkim ze względu na ich działanie fizjologiczne, została określona na początku XX wieku przez francuskiego biologa i chemika Gabriela Bertranda. Obecnie zdecydowanie większy nacisk kładzie się na znaczenie mikroelementów dla spranego funkcjonowania organizmu, gdyż tylko odpowiednio zrównoważona ich ilość może zapobiec zaburzeniom pracy organizmu.

Rola mikroelementów w procesach fizjologicznych:

  • Mikroelementy wiążą się z enzymami i pobudzają je do działania. Każdy z mikroelementów łączy się z enzymami we właściwi sposób, jeden może łączyć się z wieloma, które działają w różnych procesach biologicznych. Miedź skutecznie działa w syntezie kolagenu czy melaniny, ma również duże znaczenie dla systemu odpornościowego.
  • Mikroelementy są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania hormonów, na przykład cynk jest składnikiem insuliny wytwarzanej przez trzustkę.
  • Mikroelementy wchodzą w skład niektórych witamin.

Wpływ oddziaływania mikroelementów na równowagę w organizmie:

  • umożliwiają komórką produkcję wielu substancji niezbędnych do życia,
  • chronią komórki przed przedwczesnym starzeniem się,
  • zapobiegają powstawaniu komórek nowotworowych

Mikroelementy uczestniczą w podstawowych procesach życiowych, tzn: odpornościowych, energetycznych, nerwowych, fizycznych oraz reprodukcyjnych. Mikroelementy są niezbędne w procesie wzrostu komórek, gojenia się ran oraz zapewniają dobrą jakość kolagenu tkanek.

Mikroelementy stosuje się w leczeniu dolegliwości ostrych i przewlekłych, takich jak:

  • długotrwałe infekcje oraz osłabienie systemu odpornościowego
  • schorzenia chroniczne
  • choroby kości
  • powikłania w wyniku chorób metabolicznych
  • stres
  • wahania się nastrojów, stany depresyjne czy bezsenność
  • przemęczenie

Niedobór mikroelementów w organizmie jest przyczyną wielu mniej lub bardziej poważnych zaburzeń. Terapia przy zastosowaniu mikroelementów polega na przywróceniu organizmowi równowagi.

W każdej populacji są grupy bardziej niż inne narażone na występowanie niedoboru pewnych pierwiastków. Należą do nich:

  • osoby w podeszłym wieku, mające kłopoty z przyswajaniem mikroelementów
  • kobiety w ciąży lub karmiące
  • wegetarianie lub weganie
  • osoby wyczynowo uprawiające sport, u których występuje zużycie energii
  • dzieci w okresie wzrostu
  • osoby cierpiące na przewlekłe choroby oraz pacjenci w czasie rekonwalescencji

Sytuacje stresujące mogą spowodować duże zużycie mikroelementów, ponieważ są to pierwiastki niezbędne do przystosowania się organizmu do nowej sytuacji. Zastosowanie mikroelementów, nawet jeśli ich niedobór jest niewielki, pozwala zapobiec niekorzystnym skutkom zdrowotnym.

Mikroelementy są dostępne w postaci nieorganicznej i organicznej. W obu postaciach są przyswajane przez organizm:
1. Postać nieorganiczna – to proste sole mineralne łatwo przyswajane przez organizm, ich zaleta jest bezpośrednie działanie katalityczne.
2. Postać organiczna – są to sole lub związki aminokwasów z mikroelementami, które dostarcza się do organizmu z produktami żywnościowymi. Postać organiczna nie jest tak szybko aktywna jak postać nieorganiczna, natomiast jest bardziej łatwa w magazynowaniu, dlatego zwykle tworzy zapasy w organizmie.