Tłuszcze

Tłuszcze (Lipidy) to główne źródło energii, które jest potrzebne do życia i prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ilość tłuszczu jaką nasz organizm może przyswoić jest zależna od ilości spożywanego białka i węglowodanów. Nadwyżka tłuszczu gromadzi się w organizmie jako tłuszcz własny człowieka. Tłuszcze składają się z węgla, wodoru i tlenu. Rozkładają się w jelicie cienkim na kwasy tłuszczowe i glicerynę. Są niezbędne w naszej diecie, należy jednak uważać na to co jemy, niż całkowicie z nich rezygnować.

Istnieją 3 rodzaje tłuszczów, które dzielone ze względu na to, jakie kwasy tłuszczowe posiadają, są dla nas bardziej lub mniej zdrowe. Najlepsze będą tłuszcze jednonienasycone i wielonienasycone. Chronią serce przed zawałem, obniżają poziom cholesterolu i jego frakcję LDL, czyli zły cholesterol. Znajdziemy je np. w oliwie, oleju rzepakowym, słonecznikowym lub kukurydzianym, ale też w tłustych rybach morskich: łososiu, śledziu, makreli.

Tłuszcze nasycone, głównie zwierzęce, nie są już tak zdrowe. Umożliwiają wchłanianie witamin np. A, D, E, ale jedzenie ich w nadmiarze wpływa na podwyższenie się cholesterolu. Grozi to  niebezpiecznymi chorobami układu krążenia np. miażdżycą. Niebezpieczne dla zdrowia są również tłuszcze trans, które powstają po przekształceniu kwasów nasyconych. Ich źródłem są m.in. twarde margaryny, tłuszcze piekarnicze np. w paczkowanych ciastach, pączkach, frytkach i fast foodach. Podobnie jak te zwierzęce podnoszą poziom złego cholesterolu. Ich spożywanie w codziennej diecie powinno wynosić maksymalnie 2g.

Działanie Lipidów:

  • to skoncentrowane źródło energii
  • nagromadzony w tkance tłuszcz chroni przed nadmiernym wydzieleniem ciepła
  • są źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E, K i Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych
  • główne źródło materiału zapasowego
  • hamują wydzielanie soku żołądkowego
  • podnoszą smak potraw
  • są składnikiem błon komórkowych oraz stanowią ważny element wchodzący w skład wielu hormonów

Kiedy potrzebujesz więcej
Tłuszcze powinny dostarczać 25-30% wartości energetycznej dziennej racji pokarmowej dorosłego człowieka. Powinny to być tłuszcze nienasycone, nie utwardzane chemicznie, pozbawione izomerów trans.

A jeśli za mało, to…
Niedobór tłuszczu może wywołać zmiany skórne (łuszcząca się skóra), uszkodzenie układu moczowego, brak energii oraz deficyt witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar tłuszczu w diecie, może spowodować: mdłości, wymioty, biegunkę a u osób otyłych spowolnienie procesu chudnięcia.

Duże ilości Tłuszczu zawierają:

  • żółtka jaj
  • szpik kostny
  • łój, słonina i smalec
  • oliwa z oliwek
  • masło
  • wysoko-tłuszczowe sery i śmietana
  • mięso

Chlor

Sód i chlor to są głównymi składnikami płynu pozakomórkowego. Sód chroni przed utratą płynów, ma właściwości zasadowe, równoważy w organizmie gospodarkę kwasowo-zasadową oraz wpływa na gospodarkę wodno – elektrolitową, utrzymywanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego, przewodnictwo nerwowe, wchodzi w skład osocza. Natomiast chlor zapewnia równowagę kwasowo – zasadową płynów ustrojowych, wspomaga procesy usuwania toksycznych produktów przemiany materii przez wątrobę, niszczy witaminę E oraz naturalną florę bakteryjną jelita. Bierze udział w procesie trawienia i jest pomocny we wchłanianiu witaminy B12. W pokarmach występuje prawie wyłącznie jako chlorek sodu i z tego względu wchłanianie i wydalanie chloru jest związane z sodem. Zaburzeniom w przemianach sodu towarzyszą zaburzenia w przemianach chloru.

Działanie Chloru:

  • jest pomocny w procesie trawienia
  • pomaga zachować gibkość
  • wyrównuje ciśnienie osmotyczne
  • usuwa zbędne produkty przemiany materii
  • reguluje gospodarkę elektrolitową

Zalecane normy dietetyczne na Chlor dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [g/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[g dzień]
Dzieci 1-3 lat 1,5 2,3  
Dzieci 4-8 lat 1,9 2,9  
Chłopcy 9-13 lat 2,3 3,4  
Młodzież męska 14-18 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 19-30 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 31-50 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 50-70 lat 2,0 3,6  
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,8 3,6  
Dziewczęta 9-13 lat 2,3 3,4  
Młodzież żeńska 14-18 lat 2,3 3,6  
Kobiety 19-30 lat 2,3 3,6  
Kobiety 31-50 lat 2,3 3,6  
Kobiety 50-70 lat 2,0 3,6  
Kobiety powyżej 70 lat 1,8 3,6  
Kobiety ciężarne do 18 lat 2,3 3,6  
Kobiety ciężarne 19-50 lat 2,3 3,6  
Kobiety karmiące do 18 lat 2,3 3,6  
Kobiety karmiące 19-50 lat 2,3 3,6  
     
     

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Jeśli za mało, to…
Jeśli w diecie zabraknie chloru może dojść do wypadania włosów oraz zębów. Deficyty chloru wiążą się również z układem pokarmowym, wobec czego pojawiają się biegunki, wymioty i mdłości. Działa także na mózg powodując jego obrzęk lub zaburzenia psychomotoryczne i zaniki pamięci. Zarówno niedobór jak i nadmiar chloru w ludzkim organizmie przynosi same szkody

 

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar sodu podwyższa ciśnienie tętnicze krwi, nadciśnienie tętnicze, choroby naczyniowe, cukrzycę, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, niedoczynność gruczołów żołądkowych, podwyższone stężenie cholesterolu, uczucie zmęczenia.

Duże ilości Chloru zawierają:

  • sól kuchenna
  • mleko
  • ser
  • pieczywo
  • wędliny
  • wodorosty
  • oliwki

Duże ilości Chlorku sodu zawierają:

  • ryby
  • surowe kozie mleko
  • owoce: banany, czarne jagody, maliny i melony
  • warzywa: czerwona kapusta, brukselka, marchew, cebula, groch, rzodkiewka, ziemniaki, pomidory i pietruszka
  • owies
  • drób

Wyżej wymienione produkty są stosunkowo często spożywane przez ludzi, tak więc niedobory zdarzają się rzadko. Optymalna ilość tego pierwiastka w organizmie powinna wynosić 70-90g.

Czy wiesz, że…
Każdy, kto pije chlorowaną wodę, powinien często jeść jogurt, który jest doskonałym, naturalnym sposobem utrzymania flory jelitowej, którą niszczy chlor.

Imbir lekarski

Imbir lekarski – (Zingiber officinale Rosc.), to tropikalna roślina z rodziny imbirowatych. Jest jedną z najstarszych roślin używanych jako przyprawa. Trudno ją spotkać rosnąco dziko, ale jest uprawiana w tropikalnych krajach Azji oraz Australii. Kłącze imbiru jest poziome, podzielone na bulwiaste człony. Po upływie 6 – 10 miesięcy przeprowadza się zbiory na plantacjach. W starożytności uważano imbir za środek zabezpieczający przed dżumą.

Imbir przeznaczone do handlu stanowi kawałki kłącza o zawartości od 2 do 3,5% olejku eterycznego. Substancje eteryczne, które nadają imbirowi charakterystyczny smak nazywa się oleożywice. Imbir wykorzystuje się jako przyprawę w piekarnictwie, cukiernictwie, do sosów korzennych, piwa oraz różnych likierów. Natomiast w perfumeriach jest zapachem o wschodnim typie. Jest wykorzystywany w celu uchronienia świeżych owców i różnych produktów spożywczych przed zepsuciem.

Właściwości imbiru:

  • stosowany przy zaburzeniach trawiennych: mdłości i wymioty
  • jest wykorzystywany przy braku apetytu, wzdęciach
  • doskonały środek wspomagający przewlekłe zapalenia jelit
  • pomaga przy obrzękach, gośćcu oraz anginie

W medycynie ludowej krajów Azji wschodniej rozdrobnione kłącze stosuje się przy bólach głowy i astmie. Są również inne gatunki imbiru wykorzystywane w celach zdrowotnych.

Witamina B17 (amigdalina)

Jest to najnowsze odkrycie w grupie witamin B. Stąd jej nazwa „witamina B17”, nazwą chemiczną jest amigdalina. Z chemicznego punktu widzenia witamina B17 składa się z dwóch cząsteczek glikozydowych, z których jedna zbudowana jest z aldehydu benzoesowego, a druga z cyjanidu, cząsteczki najaktywniejszej, lecz także najbardziej toksycznej. Substancja ta znika w czasie suszenia.  Zaliczenie jej do witamin budzi wiele kontrowersji. Trzeba powiedzieć, że dopiero w roku 1967 odkryto właściwości amigdaliny, mimo że substancja ta była bardzo dobrze znana już od lat trzydziestych, lecz nie zainteresowała naukowców. Były znane jej właściwości przeciwgorączkowe i ściągające. Była jednak rzadko używana, mimo że zawiera ją wiele roślin.

Działanie Witaminy B17:

  • zwiększona regeneracja tkanek
  • może przeciwdziałać onkogenezie

Kiedy potrzebujesz więcej
Działanie „pro-witaminowe” amigdaliny zostało udowodnione przez naukowców meksykańskich, którzy uzyskali amigdalinę z pestek moreli. Nie są do dziś znane żadne publikacje naukowe na temat amigdaliny podające zapotrzebowanie dzienne organizmu. Wydaje się jednak, że dawki te są nieskończenie małe i że żaden szczególny organ nie gromadzi jej, a jest ona raczej obecna w galaretowatej substancji komórek.

Jeśli za mało, to…
Niedobór amigdaliny zakłóca pracę pewnych czynników podziału komórkowego, a zwłaszcza centrosomu stanowiącego podstawę pośredniego podziału komórki. Awitaminoza B17 mogłaby więc powodować uszkodzenie niektórych związków azotowych obecnych w siatce chromatyny, powodując w ten sposób anomalię chromosomową w chwili podziału komórki. Jest to jeden z setek tysięcy czynników rakotwórczych.

A kiedy nadmiar, to…
Hiperwitaminoza wywołuje objawy charakterystyczne dla zatrucia związkami cyjanku, a więc: mdłości, zawroty głowy i ostry ból głowy, a następnie wymioty krwawe i kurcze żołądkowo-jelitowe. Jeśli zatrucie trwa, następują zaburzenia neurologiczne powodujące śmierć przez uduszenie z blokadą przepony i nerwowych ośrodków ruchowych.

Dużą ilość witaminy B15 zawierają:

  • pestki moreli, jabłek, wiśni, brzoskwiń i śliwek
  • migdały
  • czeremcha
  • bób, ciecierzyca i soczewica
  • wszystkie jagody
  • nasiona lnu i sezamu
  • trawy (akacje)

Czy wiesz, że…
Najpierw biotynę znaleziono ją w jądrach pestek moreli, potem stwierdzono, że występuje aż w 1200 gatunkach różnych roślin. Najwięcej jednak w pestkach popularnych owoców, takich jak morele, brzoskwinie, nektaryny, śliwki, jabłka, gruszki, wiśnie czy czereśnie.