Mangan

Mangan jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, potrzebnym do prawidłowego funkcjonowania mózgu i stosuje się go w leczeniu wielu zaburzeń nerwowych, w tym choroby Alzheimera i schizofrenii. Roli manganu nie poznano jeszcze w pełni, lecz prawdopodobnie okaże się, że jest to jeden z najważniejszych składników odżywczych. Możliwe, że jest jednym z przeciwutleniaczy. W przypadku tego pierwiastka organizm jest niejako naturalnie zabezpieczony przed stanami jego niedoboru, bowiem w wielu reakcjach biochemicznych mangan może być zastąpiony przez magnez. To sprawia, że niedobory manganu są rzadkie i u ludzi dorosłych praktycznie nie występują.

Działanie Manganu:

  • współuczestniczy w prawidłowym wzrastaniu i rozwoju
  • jest niezbędny w reprodukcji
  • jest jednym ze składników kości, zapobiega osteoporozie, chroni przed zapaleniem kości i stawów
  • wchodzi w skład wielu enzymów o ważnym znaczeniu w obronie przed uszkodzeniem wolnych rodników
  • jest ważny dla prawidłowego funkcjonowania mózgu
  • bierze udział w procesach wytwarzania energii
  • pełni ważną rolę w wytwarzaniu tyroksyny przez tarczycę
  • poprawia wzrok
  • zmniejsza objawy trądziku
  • aktywuje metabolizm glukozy i innych węglowodanów
  • jego obecność konieczna jest dla metabolizmu witaminy B1 i witaminy E

Zalecane normy dietetyczne na Mangan dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 1,2 2
Dzieci 4-8 lat 1,5 3
Chłopcy 9-13 lat 1,9 6
Młodzież męska 14-18 lat 2,2 9
Mężczyźni 19-30 lat 2,3 11
Mężczyźni 31-50 lat 2,3 11
Mężczyźni 50-70 lat 2,3 11
Mężczyźni powyżej 70 lat 2,3 11
Dziewczęta 9-13 lat 1,6 6
Młodzież żeńska 14-18 lat 1,6 9
Kobiety 19-30 lat 1,8 11
Kobiety 31-50 lat 1,8 11
Kobiety 50-70 lat 1,8 11
Kobiety powyżej 70 lat 1,8 11
Kobiety ciężarne do 18 lat 2,0 9
Kobiety ciężarne 19-30 lat 2,0 11
Kobiety ciężarne 31-50 lat 2,0 11
Kobiety karmiące do 18 lat 2,6 9
Kobiety karmiące 19-30 lat 2,6 11
Kobiety karmiące 31-50 lat 2,6 1

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Dodatkowego podawania manganu wymagają osoby odżywiane dożylnie lub pozajelitowo. Większe dawki manganu mogą przyjmować osoby z częstymi zawrotami głowy lub zaburzeniami pamięci, jednak uprzednio należy skonsultować się z lekarzem. Spożywanie dużych dawek wapnia i fosforu, magnezu, a także doustnych środków antykoncepcyjnych powoduje zahamowanie wchłaniania manganu, co może sprzyjać jego niedoborom.

Jeśli za mało, to…
Deficyt manganu podczas ciąży może spowodować nieodwracalne uszkodzenia błędnika u dziecka, skutkiem czego brak u niego koordynacji ruchów. U dzieci niedobór manganu powoduje zaburzenia rozwojowe. Niedobór manganu może powodować anemię, zmiany na skórze, nieprawidłową strukturę kości, zaburzenia wzroku, osłabienie zdolności rozrodczych, zahamowanie wzrostu i rozwoju, nerwobóle, drgawki, drżenie, wypadanie włosów, plamicę paznokci, wypryski, niedokrwistość, zaburzenia w krzepnięciu krwi, nadmiar cholesterolu, osteoporozę.

A kiedy nadmiar, to…
Toksyczny efekt manganu objawia się bezsennością, depresją, halucynacjami, impotencją. U osób narażonych na długotrwały kontakt z manganem, np. u górników, może ujawnić się choroba Parkinsona lub inne schorzenia neurologiczne. Nadmiar wywołuje także obfite miesiączki, degenerację stawów, nerwowość, drażliwość, słabą pamięć, kruchość kości, letarg, ruchy mimowolne oraz kłopoty z utrzymaniem właściwej postawy.

Duże ilości Manganu zawierają:

  • ziarna zbóż
  • orzechy włoskie, ziemne i laskowe
  • warzywa: zielone warzywa liściaste, warzywa korzeniowe, szpinak, sałata, ziemniaki, groch i cykoria
  • owoce: żurawina, maliny, figi i banany
  • mleko
  • herbata czarna i zielona
  • mięso skorupiaków
  • wątroba

Czy wiesz, że…
Stężenie manganu w tkankach człowieka, szczególnie w kościach, spada z wiekiem.

 

Suplementy zawierające Mangan:
1. Vital 0 -2 mg
2. Vital A – 1 mg
3. Vital B – 1 mg
4. Vital AB – 1 mg
5. Senior formula –  0,8 mg
6. Mega Protect 4 Life – 1 mg
7. Power Mins – 4 mg
8. Menopausal Formula – 0,5 mg
9. New Life – 1 mg

Mikro i makroelementy

Mikroelementy  są to pierwiastki śladowe znajdujące w niewielkiej ilości w organizmach roślinnych i zwierzęcych. Podstawowe mikroelementy, które są bardzo ważne dla funkcjonowania organizmu to m.in. jod, cynk, miedź i mangan. Inne, np. złoto, które wchodzi w skład leków przeciwko reumatoidalnemu zapaleniu stawów, stosuje się ze względu na ich właściwości farmakologiczne. Makroelementy to pierwiastki chemiczne (m.in. fosfor, wapń, magnez), występujące w organizmach roślinnych i zwierzęcych w znacznej ilości, niezbędne do życia i rozwoju. Stanowią one 99,5% masy ciała człowieka.

Zalety mikroelementów i ich rola w fizjologii człowieka
Funkcja mikroelementów, przede wszystkim ze względu na ich działanie fizjologiczne, została określona na początku XX wieku przez francuskiego biologa i chemika Gabriela Bertranda. Obecnie zdecydowanie większy nacisk kładzie się na znaczenie mikroelementów dla spranego funkcjonowania organizmu, gdyż tylko odpowiednio zrównoważona ich ilość może zapobiec zaburzeniom pracy organizmu.

Rola mikroelementów w procesach fizjologicznych:

  • Mikroelementy wiążą się z enzymami i pobudzają je do działania. Każdy z mikroelementów łączy się z enzymami we właściwi sposób, jeden może łączyć się z wieloma, które działają w różnych procesach biologicznych. Miedź skutecznie działa w syntezie kolagenu czy melaniny, ma również duże znaczenie dla systemu odpornościowego.
  • Mikroelementy są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania hormonów, na przykład cynk jest składnikiem insuliny wytwarzanej przez trzustkę.
  • Mikroelementy wchodzą w skład niektórych witamin.

Wpływ oddziaływania mikroelementów na równowagę w organizmie:

  • umożliwiają komórką produkcję wielu substancji niezbędnych do życia,
  • chronią komórki przed przedwczesnym starzeniem się,
  • zapobiegają powstawaniu komórek nowotworowych

Mikroelementy uczestniczą w podstawowych procesach życiowych, tzn: odpornościowych, energetycznych, nerwowych, fizycznych oraz reprodukcyjnych. Mikroelementy są niezbędne w procesie wzrostu komórek, gojenia się ran oraz zapewniają dobrą jakość kolagenu tkanek.

Mikroelementy stosuje się w leczeniu dolegliwości ostrych i przewlekłych, takich jak:

  • długotrwałe infekcje oraz osłabienie systemu odpornościowego
  • schorzenia chroniczne
  • choroby kości
  • powikłania w wyniku chorób metabolicznych
  • stres
  • wahania się nastrojów, stany depresyjne czy bezsenność
  • przemęczenie

Niedobór mikroelementów w organizmie jest przyczyną wielu mniej lub bardziej poważnych zaburzeń. Terapia przy zastosowaniu mikroelementów polega na przywróceniu organizmowi równowagi.

W każdej populacji są grupy bardziej niż inne narażone na występowanie niedoboru pewnych pierwiastków. Należą do nich:

  • osoby w podeszłym wieku, mające kłopoty z przyswajaniem mikroelementów
  • kobiety w ciąży lub karmiące
  • wegetarianie lub weganie
  • osoby wyczynowo uprawiające sport, u których występuje zużycie energii
  • dzieci w okresie wzrostu
  • osoby cierpiące na przewlekłe choroby oraz pacjenci w czasie rekonwalescencji

Sytuacje stresujące mogą spowodować duże zużycie mikroelementów, ponieważ są to pierwiastki niezbędne do przystosowania się organizmu do nowej sytuacji. Zastosowanie mikroelementów, nawet jeśli ich niedobór jest niewielki, pozwala zapobiec niekorzystnym skutkom zdrowotnym.

Mikroelementy są dostępne w postaci nieorganicznej i organicznej. W obu postaciach są przyswajane przez organizm:
1. Postać nieorganiczna – to proste sole mineralne łatwo przyswajane przez organizm, ich zaleta jest bezpośrednie działanie katalityczne.
2. Postać organiczna – są to sole lub związki aminokwasów z mikroelementami, które dostarcza się do organizmu z produktami żywnościowymi. Postać organiczna nie jest tak szybko aktywna jak postać nieorganiczna, natomiast jest bardziej łatwa w magazynowaniu, dlatego zwykle tworzy zapasy w organizmie.