Bor

Znaczenie tego pierwiastka śladowego zostało dopiero niedawno odkryte. Wiadomo jednak, że ludzie, którzy żyją na obszarach o wysokiej zawartości boru rzadko cierpią na zapalenie stawów.  Jest obecny w większości roślin i uważa się go za składnik odżywczy niezbędny dla zdrowia. Z najnowszych badań wynika, że bor dodany do diety kobiet po menopauzie zapobiega utracie wapnia i demineralizacji kości.

 

Działanie Boru:

  • pomaga w zachowaniu właściwego poziomu minerałów i hormonów dla zdrowia kości
  • pomaga zmniejszyć utratę wapnia u kobiet po klimakterium
  • jest pomocny w ochronie przed osteoporozą
  • zwiększa masę mięśni
  • wpływa na metabolizm wapnia, fosforu i fluoru
  • zmniejsza utratę magnezu
  • zapobiega utracie wapnia

Kiedy potrzebujesz więcej
Uważa się, że bor podnosi poziom testosteronu i pomaga budować muskulaturę u mężczyzn. Z tego powodu jest powszechnie stosowany przez początkujących sportowców i kulturystów. Bor nie jest kumulowany w organizmie człowieka i jest szybko wydalany. Najdłużej zatrzymywany jest w komórkach nerwowych. W wątrobie nerkach i mózgu stwierdzono zbliżone ilości.

Jeśli za mało, to…
Niedobór boru powoduje zaburzenia pamięci, ograniczoną sprawność umysłową, apatię, osteoporozę, obniżenie poziomu estrogenów. A także zahamowanie wzrostu, problemy z przyswajaniem wapnia, magnezu i fosforu i ciężkie odczuwanie stresu.

A kiedy nadmiar, to…
Zatrucia borem zdarzają się wskutek nadmiernego spożywania związków tego pierwiastka. Objawy  toksycznego zatrucia to: niezborność ruchów, uszkodzenia nerek, spadek hemoglobiny, zmiany skórne oraz zaburzenia przewodu pokarmowego, podrażnienie błon śluzowych, uszkodzenia układu nerwowego.

Duże ilości Boru zawierają:

  • owoce: gruszki, śliwki suszone, jabłka, brzoskwinie, winogrona i gruszki
  • warzywa: pomidory, brokuły, kapusta, szpinak, sałata, kalafior, seler, kalarepa i buraki
  • rodzynki i migdały
  • fasola, soja, groch i soczewica
  • miód
  • zioła: kozieradka i lucerna

Czy wiesz, że…
Wraz z wapniem, magnezem i witaminą D bor reguluje metabolizm, wzrost i rozwój tkanki kostnej.

 

Suplementy zawierające Bor:
1. Vital 0 – 50 µg
2. Vital A – 50 µg
3. Vital B – 50 µg
4. Vital AB – 50 µg
5. Menopausal Formula – 300 µg

Lit

Lit występuje we wszystkich tkankach. Podlega koncentracji w emalii zębów i przypuszczalnie zapobiega próchnicy. Nagromadza się on w nerkach i trzustce oraz w innych organach miąższowych, a jego stężenie w surowicy jest wskaźnikiem niedoboru. W organizmie człowieka jest obecna zaledwie jedna tysięczna grama litu, a dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek nie przekracza jednej dziesięciotysięcznej grama. Twarda woda zawiera zawsze dużo litu. Przeciwdziała bezsenności, wpływa na stan emocjonalny i psychiczną równowagę. Był stosowany w leczeniu manii i depresji.

Działanie Litu:

  • sole litu są stosowane w leczeniu schorzeń afektywnych, zwłaszcza w depresji
  • zapobiega kolejnym nawrotom chorób i zmniejszają częstotliwość i nasilenie objawów

Jeśli za mało, to…
Zmniejszenie stężenia litu powodują: mocznik, pochodne ksantyny, środki alkalizujące. Brak litu w organizmach ssaków zakłóca metabolizm białek i osłabia reprodukcję. Niedobór litu objawia się bezsennością, stanami lękowymi, obsesją, melancholią, rozdrażnieniem i agresją. Jego brak wywołuje choroby psychiczne – przede wszystkim schizofrenię.

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar litu jest bardzo toksyczny! Objawy toksyczne mogą dotyczyć wielu narządów: układu nerwowego drżenie mięśni, obrzęk tarczy, nerwu wzrokowego,  zawroty głowy, układu sercowo-naczyniowego, układu pokarmowego, układu moczowego, skóry, układu endokrynnego, układu krwiotwórczego. W czasie leczenia litem często stwierdza się hiperglikemię. Niektóre leki mogą powodować zwiększenie stężenia litu.

Duże ilości Litu zawierają:

  • niektóre wody mineralne, szczególnie woda Zuber
  • warzywa: ziemniaki, pomidory, kapusta
  • owoce dzikiej róży i oberżyna
  • goździki
  • sól z Wieliczki
  • drożdże piwne

Czy wiesz, że…
Lit jest najlżejszym ze wszystkich pierwiastków występujących w stanie stałym.

Selen

Przez długie lata selen był postrzegany jako pierwiastek toksyczny dla organizmu. Szczególnie objawiano się jego właściwości kancerogennych. Dopiero stosunkowo niedawno odkryto, że selen choć obecny jest w organizmie jedynie w śladowych ilościach, pełni niezwykłą rolę ochronną w odniesieniu do wielu procesów chorobowych, w tym także chorób nowotworowych. Selen jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym oraz przeciwutleniaczem. Badania wykazały, że chroni przed takimi związanymi z wiekiem schorzeniami, jak choroby serca, zapalenia stawów i może przyczyniać się do leczenia i zapobiegania schorzeniom związanym z brakiem odporności, takimi jak AIDS. Organizm potrzebuje jedynie znikomych ilości selenu dziennie, lecz są one niezbędne, szczególnie ze względu na rolę selenu w ochranianiu błon komórkowych i wspomaganiu ich wszelkich funkcji.

Działanie Selenu:

  • jest składnikiem enzymu chroniącego organizm przed toksycznymi efektami wolnych rodników
  • ma znaczenie dla prawidłowego działania układu immunologicznego
  • pełni rolę odtruwającą w zatruciach metalami ciężkimi, takimi jak kadm i rtęć
  • ma znaczenie płodności męskiej
  • opóźnia proces starzenia
  • neutralizuje alkohol, dym i niektóre tłuszcze
  • chroni przed chorobami serca i krążenia
  • pomocny w leczeniu łupieżu
  • przedłuża młodość, dając młody wygląd

Zalecane normy dietetyczne na Selen dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych[µg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 20 90
Dzieci 4-8 lat 30 150
Chłopcy 9-13 lat 40 280
Młodzież męska 14-18 lat 55 400
Mężczyźni 19-30 lat 55 400
Mężczyźni 31-50 lat 55 400
Mężczyźni 50-70 lat 55 400
Mężczyźni powyżej 70 lat 55 400
Dziewczęta 9-13 lat 40 280
Młodzież żeńska 14-18 lat 55 400
Kobiety 19-30 lat 55 400
Kobiety 31-50 lat 55 400
Kobiety 50-70 lat 55 400
Kobiety powyżej 70 lat 55 400
Kobiety ciężarne do 18 lat 60 400
Kobiety ciężarne 19-30 lat 60 400
Kobiety ciężarne 31-50 lat 60 400
Kobiety karmiące do 18 lat 70 400
Kobiety karmiące 19-30 lat 70 400
Kobiety karmiące 31-50 lat 70 400

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Najbardziej narażeni na niedobór selenu są ludzie odżywiani długotrwale przez kroplówkę. Ponadto na niedobór selenu narażeni są przede wszystkim ludzie zamieszkali na terenach ubogich w selen (niektóre ziemie Chin, Syberii, Nowej Zelandii oraz niektóre rejony USA).

Jeśli za mało, to…
Objawem ostrego niedoboru selenu są choroby Keshana i Kashina Becka występujące wśród niektórych populacji Chin i Syberii, żyjących na ziemiach wyjątkowo ubogich w ten pierwiastek.  Choroba Keshana jest rodzajem kardiomiopatii, prowadzącej do charakterystycznego powiększenia serca. Zmiany są nieodwracalne, kiedy się rozwiną, nie pomaga nawet zwiększona podaż selenu. Choroba Kashina – Becka atakuje z kolei stawy, prowadzi do ich powiększania, deformacji kostnych oraz opóźnienia wzrostu. Niski poziom selenu prowadzi również do zwiększonego ryzyka zapadalności na choroby krążeniowe – miażdżycę, dusznicę bolesną, udary mózgu. Niedobory selenu mają wpływ na bezpłodność i na rozwój chorób nowotworowych, wczesne starzenie się organizmu, małą odporność organizmu, podatność na infekcje, podatność na chandrę i depresję, zmienność nastrojów, ciągłe odczucie zmęczenia, ból mięśni i otępienie.

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar selenu powoduje łysienie, uszkodzenia skóry, sczernienie paznokci, nadwrażliwość, nudności i wymioty. Po wpływem zatrucia selenem, zwiększa się prawdopodobieństwo powstawania nowotworów.

Dużą ilość Selenu zawierają:

  • warzywa: brokuły, kapusta, ogórki, cebula, seler, kukurydza i pomidory
  • czosnek
  • grzyby
  • wątroba i nerki zwierzęce
  • owoce morza i ryby
  • płatki kukurydziane, nasiona słonecznika, zarodki pszenne i otręby pszenne
  • orzechy brazylijskie

Czy wiesz, że…
Szczególnie bogatym, a nie docenianym dotąd źródłem selenu są wody siarczane ze Swoszowic i Buska. Przyjmuje się, że ich lecznicze właściwości, które dawniej wiązano z siarką, należy przypisać właśnie selenowi.

Suplementy zawierające selen:
1. Vital 0 – 15 µg
2. Vital A – 40 µg
3. Vital B – 15 µg
4. Vital AB – 40 µg
5. Full Spectrum – 20 µg
6. Infant Formula – 60 mg
7. Lion Kids D – 10 µg
8. Senior formula – 20 µg
9. Super CoQ 10 Plus – 10 µg
10. Protect 4 Life – 2o µg
11. Mega Protect 4 Life – 25 µg
12. Smokerade – 20 µg
13. Power Mins – 20 µg
14. Menopausal Formula – 10,5 µg
15. Pro-State Power – 80 µg

Witamina U

witamina UPodobnie jak witamina B11, witamina U nie interesowała naukowców i nie istnieją żadne prace na jej temat. Została odkryta w latach pięćdziesiątych i jej działanie witaminowe jest podawane w wątpliwość. Jej budowa chemiczna wydaje się zbliżona do myrosyny, enzymu, którego rola chemiczna miałaby polegać na hydrolizowaniu niektórych glikozydów, przekształcając je w glukozę i olejki siarkowe. Witamina U ulega zniszczeniu pod wpływem działania wysokiej temperatury. Niegdyś witamina U była produkowana przez francuską firmę Beytout. W dniu dzisiejszym jej niedobór należy uzupełniać własną dietą.

Działanie Witaminy U:

  • przyspiesza zabliźnianie przypadku oparzeń czy otwartych ran
  • działa przeciwzapalnie
  • zabezpiecza błonę śluzową żołądka i jelit
  • zapobiega powstawaniu kamicy żółciowej

Kto potrzebuje więcej
Nieznane jest zapotrzebowanie organizmu na witaminę U. Nie wiadomo również nic na temat jej przemian metabolicznych po przejściu przez ścianki jelit. Wydaje się, że witamina U działa przede wszystkim zabezpieczająco na błonę śluzową i ułatwia zabliźnianie się skóry. Od najdawniejszej starożytności znano działanie soku z surowej kapusty jako środka uśmierzającego ból i sprzyjającego zabliźnianiu się wrzodów żołądkowo-dwunastniczych.

Jeśli za mało, to…
Nie istnieje żadna publikacja na temat konsekwencji awitaminozy witaminy U, lecz można przypuszczać, że może być ona przyczyną osłabienia śluzówki żołądka, stwarzającego podatny grunt dla owrzodzenia ścianek żołądka.

Jeśli nadmiar, to…
Nie są znane przypadki hiperwitaminozy witaminą U.

Dużą ilość witaminy U zawierają:

  • kapusta, zwłaszcza w części zielonej i czerwone

Czy wiesz, że..
W kosmetyce witamina U stosowana jest ze względu na właściwości przyspieszające gojenie się skóry.

Witamina P (kompleks C, bioflawonoidy cytrynianowe, rutyna, hesperydyna)

witamina PWitamina P jest to zespół flawonoidów, których brak lub niedobór w pożywieniu może powodować przedwczesną dezaktywację witaminy C, zmiany zwyrodnieniowe w obrębie tętnic i żył, nadmierną przepuszczalność i kruchość ścian naczyń krwionośnych oraz tendencję do miażdżycy, zawału i zatoru. Metabolizm bioflawonoidów w organizmie jest ściśle powiązany z witaminą C, lecz niebagatelna ilość witaminy P jest syntetyzowana, w jelitach. A więc flora bakteryjna wykorzystuje cukry zawarte w pożywieniu, przede wszystkim sacharozę, aby produkować antocyjany pod wpływem działania miedzi. Witamina P naturalnego pochodzenia (owoce, jarzyny, zioła) charakteryzuje się lepszą przyswajalnością i pewniejszym działaniem farmakologicznym. Witamina P ulega zniszczeniu wskutek gotowania i utlenia się na powietrzu.

Działanie Witaminy P:

  • ma korzystny wpływ na krwawiące dziąsła, powodując ich gojenie się
  • działa ochronnie na ścianki naczyń włosowatych
  • obniża ciśnienie
  • przeciwinfekcyjna
  • w przypadkach chronicznych zapaleń dziąseł usuwa opuchliznę
  • przedłuża i wzmaga działanie witaminy C
  • zapobiega zlepianiu się krwinek czerwonych i trombocytów
  • likwiduje wolne rodniki
  • chroni przed szkodliwym wpływem promieniowania radioaktywnego i UV

Kiedy potrzebujesz najwięcej
Zapotrzebowanie na witaminę P zależy od ilości witaminy C dostarczanej do organizmu, ponieważ nieustannie oddziałują one na siebie. Niektóre jednak produkty spożywcze, na przykład brukiew, zawierają substancje niszczące witaminę P. Ich regularne spożywanie w większych ilościach będzie więc wymagało zwiększonej dawki dziennej witaminy P. Aby stworzyć optymalne warunki współdziałania witaminy P i witaminy C, dzienna dawka tej ostatniej powinna być dziesięciokrotnie większa od dawki witaminy P. Niektóre dolegliwości w rodzaju zaburzeń równowagi i zawrotów głowy znikają po zjedzeniu dużej ilości czarnych borówek, jeżyn i owoców cytrusowych. Dowodzi to korzystnego wpływu witaminy P na krążenie mózgowe.

Jeśli za mało, to…
Awitaminoza witaminy P powoduje kruchość naczyń włosowatych. Najmniejsze uderzenie powoduje pojawianie się „siniaków” większych lub mniejszych zależnie od siły uderzenia i stopnia niedoboru witaminy. Nasilenie się niedoboru witaminy P powoduje ostre zapalenie dziąseł trwające do czasu dostarczenia do organizmu wystarczającej ilości tej witaminy. Następnie pojawiają się zaburzenia krążenia mózgowego.

A kiedy nadmiar, to…
Nie mogą wystąpić zaburzenia spowodowane przedawkowaniem witaminy P, ponieważ jej nadmiar jest wydalany przez nerki.

Duże ilości witaminy P zawierają:

  • owoce: borówki czarnej, dzikiej róży, głogu, czerwonej porzeczki, jeżyny,  śliwki węgierki ze skórką, wiśni
  • cytryna ze skórką, grejpfruty, pomarańcze, mandarynki, morele, jeżyny, truskawki, winogrona białe i czerwone i jabłka
  • papryka, sałata, pomidory, kapusta, ziemniaki i szpinak
  • zioła: ziele skrzypu, ziele fiołka trójbarwnego, kwiat bzu czarnego, kwiat głogu, kwiat kaliny, owoc kaliny, liść brzozy, ziele nawłoci, kwiat i owoc tarniny, kwiat i owoc czeremchy, liść miłorzębu, ziele wierzbówki i wierzbownicy, kwiat akacji, kwiat wrzosu, ziele dziurawca, ziele i korzeń wilżyny, ziele ruty, liść i pączki jesionu, ziele i kwiat wiązówki

Czy wiesz, że..
Witaminę P poleca się kobietom w okresie przekwitania, cierpiącym na dokuczliwe uderzenia gorąca.

Błonnik

Błonnik jest niestrawną częścią pokarmów roślinnych, „szkieletem” podtrzymującym roślinę. Nie posiada żadnej wartości odżywczej, niemniej pełni istotną rolę w odżywianiu. Pomaga wypełnić żołądek i przemieszać zawartość jelit, jednocześnie wspierając wchłanianie składników odżywczych. Składa się z celulozy roślinnej oraz innych niestrawnych elementów pożywienia, takich jak pektyna i guma. Żucie go pobudza wytwarzanie śliny, a jego objętość w żołądku i jelitach spowalnia trawienie, co powoduje, że składniki odżywcze mogą się wchłaniać przez dłuższy czas. W wyniku diety z dostateczną zawartością błonnika stolce są bardziej miękkie, obfitsze.

Działanie Błonnika:

  • zmniejsza wytwarzanie cholesterolu
  • chroni przed niektórymi formami choroby naczyń wieńcowych serca
  • pomaga kontrolować cukrzycę
  • można stosować do leczenia zaburzeń jelitowych, takich jak zapalenie uchyłków
  • chroni przed nowotworami okrężnicy
  • likwiduje z organizmu toksyny, metale ciężkie i kwasy tłuszczowe
  • wykazuje wpływ na metabolizm węglowodanów
  • pomaga pozbyć się nadwagi

Kiedy potrzebujesz więcej
Błonnik przyczynia się do regularności wypróżnień i zapobiega zaparciom oraz innym zaburzeniom, takim jak zapalenie uchyłków. Badania wykazały, że odżywianie bogate w błonnik obniża ryzyko nowotworów okrężnicy i odbytu, a być może także piersi oraz prostaty, ponieważ uważa się, że ułatwia on przejście potencjalnie rakotwórczych substancji przez jelita i wydostanie się ich z organizmu. Zwiększone spożycie błonnika może także zmniejszyć ilość pewnego rodzaju wolnych rodników.

Jeśli za mało, to…
Niedobór w pożywieniu włókna pokarmowego prowadzi m.in. do zaparć, a także nasilenia występowania wielu chorób degeneracyjnych miażdżycy, kamicy wątrobowej, otyłości, uchyłkowatości jelita, jak i również polipów, nowotworów jelita grubego oraz raka sutka u kobiet.

A kiedy nadmiar, to…
Spożycie zbyt dużej ilości błonnika powoduje upośledzenie wchłaniania witamin i składników mineralnych. Może dojść również do wzdęć na skutek fermentacji w jelicie grubym.

Duże ilości Błonnika zawierają:

  • owoce: agrest, cytryna, czarne jagody, jabłka, gruszki, maliny, pomarańcze, rodzynki, porzeczki czarne i śliwki suszone
  • warzywa: buraki, cebula, fasola biała, groch, kalarepa, kapusta, marchew ogórek, korzeń pietruszki, pomidory, seler, szpinak i ziemniaki
  • orzechy laskowe i włoskie
  • chleb żytni razowy, pieczywo pełnoziarniste, pumpernikiel, bułki maślane i rogale
  • otręby pszenne, płatki kukurydziane i owsiane
  • makaron dwujajeczny
  • soja i ryż

Czy wiesz, że…
Pieczywo pełnoziarniste zawiera znacznie więcej błonnika niż białe.

Inozytol

Inozytol, nazywany czasami witaminą B8, to substancja znana naukowcom dopiero od niedawna. Standardowo zalicza się go do witamin grupy B, inozytol witaminą nie jest, ponieważ może być syntetyzowany przez ludzki organizm. Powstaje przy udziale enzymu występującego w soku jelitowym i kosmkach jelitowych, który pozwala wykorzystać inozytol z pożywienia. W naszym organizmie ta „witamina” występuje w mięśniu sercowym, we krwi, nerkach, mózgu oraz mięśniach. Krąży we krwi, skąd jest pobierany przez komórki nie potrafiące go syntetyzować. Wytwarzają go także bakterie obecne w naszym organizmie, m.in. znajdujące się w układzie pokarmowym.

 

Działanie Inozytolu:

  • bierze udział w metabolizmie tłuszczów i cholesterolu
  • jest potrzebny do prawidłowego funkcjonowania komórek mózgu oraz neuroprzekaźników
  • pomaga w usuwaniu tłuszczu z wątroby
  • chroni przed wypryskami

Kiedy potrzebujesz więcej
Badania potwierdziły skuteczność suplementacji inozytolem w dużych dawkach w leczeniu depresji. Prawdopodobnie dzięki jego korzystnemu wpływowi na aktywność serotoniny, badania wykazały również, że inozytol w dużych ilościach ogranicza dotkliwość i częstotliwość ataków paniki i łagodzi objawy nerwicy natręctw. Dzięki niemu rosną nasze włosy, a niekiedy stosuje się go w celu zapobiegania łysieniu.

Jeśli za mało, to…
Nie są znane jakiekolwiek oznaki niedoboru, chociaż uważa się, że nawet niewielkie niedobory mogą wywołać egzemę (wypryski). Inozytol tracą osoby, które piją duże ilości kofeiny w ciągu dnia.

A kiedy nadmiar, to…
Nie są znane żadne toksyczne skutki inozytolu. Zawsze warto przyjmować z inozytolem wapń, jest potrzebny do zrównoważenia poziomu fosforu w organizmie.

Dużą ilość Inozytolu zawierają:

  • mięso
  • wątroba, móżdżek i serce
  • owoce cytrusowe, melon miodowy i rodzynki
  • fasola
  • otręby pszenne
  • rodzynki
  • produkty pełnoziarniste
  • kapusta
  • drożdże piwowarskie

Czy wiesz, że…
Inozytol tracą osoby, które piją zbyt wiele wody (ponad 2,5 l dziennie), gdyż wypłukuje ona go z organizmu.

 

Suplementy zawierające witaminę Inozytol:
1. Vital 0 –  20 mg
2. Vital A – 20 mg
3. Vital B – 20 mg
4. Vital AB – 20 mg
5. Full Spectrum – 20 mg
6. Lion Kids D – 1,6 mg
7. Senior Formula – 5 mg
8. Menopausal Formula – 2,5 mg
9. New Life –  10 mg