Węglowodany

Węglowodany (zwane inaczej sacharydami) znane są każdemu z nas jako cukry. Są to związki organiczne, zbudowane z trzech podstawowych pierwiastków: węgla, wodoru oraz tlenu. Węglowodany występują przede wszystkim w roślinach, ale również można znaleźć je w organizmach zwierzęcych. Z punktu widzenia chemicznego, dokonano podziału węglowodanów na: węglowodany proste (monosacharydy), złożone, małocząsteczkowe (oligosacharydy), złożone wielkocząsteczkowe (polisacharydy)oraz inne pochodne węglowodanów. W związku z faktem, iż monosacharydy i oligosacharydy różnią się istotnie od polisacharydów i dlatego nazwa cukry jest używana przy dwóch pierwszych grupach. Węglowodany pełnią w naszym organizmie mnóstwo ważnych funkcji, ponieważ stanowią podstawowy i najłatwiej dostępny środek energii, który pozwala na zachowanie w organizmie stałej temperatury ciała. Już z jednego grama cukru możemy pozyskać aż cztery kalorie energii. Należy jednak wiedzieć, iż w przeciwieństwie do tłuszczy, zapas węglowodanów bardzo szybko się wyczerpuje. Nie mniej jednak, to właśnie glukoza jest jedynym źródłem energii dla mózgu i mięśni.

Działanie Węglowodanów:

  • umożliwiają one oszczędne gospodarowanie innymi źródłami energii, jak białka czy tłuszcze
  • zapobiegając wydaleniu z organizmu wody i minerałów
  • są budulcem struktury komórkowej
  • uczestniczą w budowie błon komórkowych

Jeśli za mało, to…
Węglowodany są podstawowym makroskładnikiem niezbędnym do życia, niewskazane jest skrajne unikanie cukrów. W sytuacji ich braku lub zbyt małego dostarczania, dochodzi do nieprawidłowych zmian metabolicznych, w których energia zaczyna być pobierana ze spalania kwasów tłuszczowych, a następnie białek. Dochodzi do powstawania ciał ketonowych i powstania kwasicy metabolicznej. Jeżeli chcemy schudnąć, lecz nie doprowadzić do groźnych schorzeń w naszym organizmie należy unikać jedynie części produktów. Do tycia najbardziej przyczyniają się węglowodany proste zawarte w żywności w formie oczyszczonej. Niedobór węglowodanów może prowadzić również do osłabienia pamięci i innych zdolności intelektualnych.

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar węglowodanów przyswajalnych, a szczególnie przewaga cukrów prostych prowadzi do znanych wszystkim schorzeń, jak otyłość i cukrzyca typu 2. W dalszej kolejności hiperglikemia i hiperinsulinemia zwiększają ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe, miażdżycę, nadciśnienie i wiele innych.

Aby odróżnić węglowodany złe od dobrych używa się specjalnego wskaźnika, tzw. indeksu glikemicznego (IG).

Cukry o IG poniżej 60 (uznawane są za dobre) i należą do nich:

  • surowe warzywa
  • owoce cytrusowe
  • orzechy i migdały
  • nasiona słonecznika
  • pieczywo razowe i pełnoziarniste
  • nabiał
  • makaron
  • brązowy i dziki ryż
  • kasze (jaglana, gryczana, pęczak)
  • rośliny strączkowe

Do złych węglowodanów, o IG powyżej 60 należą:

  • arbuz
  • melon
  • dojrzałe banany
  • ziemniaki
  • frytki i chipsy
  • pszenne pieczywo
  • buraki
  • płatki kukurydziane
  • miód
  • biały cukier
  • biały ryż
  • winogrona
  • ciasta i ciasteczka
  • słodzone napoje i soki owocowe
  • ser żółty

 

Czosnek pospolity

Czosnek pospolity – (Allium sativum l.), albo też czosnek właściwy jest znany i uprawiany od tysięcy lat. Już w Starożytności sądzono, że podnosi ducha oraz zwiększa męstwo. Natomiast Słowianie twierdzili, że może chronić przed ukąszeniem żmij. Do celów leczniczych wykorzystuje się jego świeże cebulki, natomiast główki czosnku zbiera się we wrześniu, październiku kiedy obumrą liście.

W czosnku zawarte są olejki eteryczne, a w nich związki siarki: alliina i skordynina A i B. Poprzez rozpad enzymatyczny alliiny do allicyny, jaki następuje po przekrojeniu lub rozgnieceniu czosnku, otrzymujemy intensywny i charakterystyczny zapach czosnku. Poza tym w czosnku zawarte są: flawonoidy, flawony, prostaglandyny i witaminy z grupy B, witaminy B i PP, związki śluzowe, cukry, pektyny i sole mineralne, a między nimi związki selenu, wapnia, fosforu, żelaza i magnezu oraz małe ilości uranu. W liściach czosnku obecna jest prowitamina A oraz witaminy B15, PP i C.

Właściwości czosnku pospolitego:

  • ma silne działanie bakteriobójcze, niszczy grzyby i pierwotniaki
  • niszczy drobnoustroje w przewodzie pokarmowym oraz oddechowym
  • zaleca się go w przewlekłych biegunkach bakteryjnych, zapaleniach gardła, krtani oraz oskrzeli
  • obniża ciśnienie tętnicze
  • zmniejsza napięcie mięśni gładkich
  • działa przeciwmiażdżycowo, zapobiega odkładaniu się w ścianach naczyń złogów cholesterolu
  • poprawia przemianę tłuszczów w organizmie
  • poprawia trawienie

Czosnek skutecznie niszczy pasożyty przewodu pokarmowego, może być używany do walki z owsikami u dzieci. Oczyszcza drogi moczowe i niszczy bakterie oporne na antybiotyki. Związki zawarte w czosnku pomagają zasypiać. Używany na zewnątrz może pomóc w zagojeniu się ran, ropni i czyraków. Dla złagodzenia nieprzyjemnego zapachu czosnku zaleca się używać łyżeczkę kminku, czarnuszki, natki pietruszki, liści selera albo estragonu.

Różeniec górski

Różeniec górski – (Rhodiola rosea L.), roślina ta występuje na całym obszarze wokół biegunów – w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Natomiast w Polsce występuje wyłącznie w Sudetach i Karpatach, jedynie na terenie parków narodowych. Inną popularną nazwa tej rośliny jest złoty korzeń. Ma ona bujne kępy, łodygi grube o jasnozielonych liściach. Dorasta do 40 cm a owocem jest mieszek o podłużnych brunatnych nasionach. Kłącza rośliny zawierają  ogromne ilości substancji czynnych: fenoloalkohol, glikozydy salidrozydu, rozarin, rozawin, rozin, liczne flawonoidy, fenolokwasy, kwasy organiczne, garbniki, tłuszcze, wosk, steryny, oksykumarynę, cukry i wiele innych.

Właściwości różeńca górskiego:

  • wzmacnia i działa adaptogennie
  • zwiększa wytrzymałość organizmu na stres i inne niekorzystne czynniki środowiska
  • zwiększa odporność na choroby
  • pobudza witalność seksualną
  • stymuluje produkcję insuliny
  • zmniejsza objawy depresji
  • poprawia nastrój, wpływa pozytywnie na poprawę pamięci
  • wspomaga anabolizm, zwiększa wydolność i wytrzymałość

W związku z udowodnieniem bardzo korzystnych własności leczniczych, rozpowszechnia się uprawa różańca górskiego dla pozyskania surowca.