Rtęć

Rtęć, w temperaturze pokojowej, jest płynnym metalem przejściowym o szarym, połyskliwym zabarwieniu. Znana była już w czasach starożytnych. Pierwiastek ten jest niebezpieczną substancją. Pary rtęci oraz niektóre jej sole (rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach) są bardzo szkodliwe, gdy dostają się do ustroju człowieka. Powodują one nieodwracalne zmiany w mózgu, wątrobie i nerkach. Najbardziej popularnym zastosowaniem rtęci jest użycie jej w termometrach. Nagromadzenie rtęci w żywności pochodzenia morskiego i lądowego stwarza ryzyko dla człowieka, przede wszystkim przez spożywanie ryb, a zwłaszcza tuńczyków, krabów i ślimaków, oraz ptactwa łownego z terenów gdzie stosowane są fungicydy. Zwierzęta o małej masie ciała wydalają rtęć szybciej niż większe i zimnokrwiste, np. ryby. Emisja przemysłowa związków rtęciowych do zatok Japonii w latach 50-tych spowodowała śmiertelne zatrucia u ludzi na skutek spożycia ryb zawierających metylortęć. Jak dotąd nie jest poznane żadne korzystne działanie rtęci na organizm człowieka.

A jeśli nadmiar, to…
Ogólnie uważa się, że błona komórkowa jest pierwszym miejscem atakowanym przez rtęć i inne metale ciężkie. Jedną z najwcześniejszych zmian biochemicznych przed wystąpieniem objawów fizjologicznych w zatruciach metylortęcią jest zaburzona biosynteza białka. Objawy zatrucia rtęcią: osłabienie, bóle głowy i kończyn, ślinotok, zapalenie jamy ustnej, rozchwianie i wypadanie zębów, uporczywe wysychanie jamy ustnej, niebieskofioletowy rąbek na dziąsłach, biegunki, uszkodzenie nerek i ośrodkowego układu nerwowego.

Czy wiesz, że…
Gdy stłucze się termometr, należy kupić w aptece siarkę w proszku i posypać nią uwolnioną z termometru rtęć. Po kilku godzinach, pod wpływem kontaktu z siarką, rtęć stanie się nietoksyczna i wówczas dopiero można ją spokojnie wyrzucić.

Żelazo

Żelazo jest niezbędnym minerałem odżywczym. Jest składnikiem cząsteczek hemoglobiny i mioglobiny – hemoglobina znajdująca się w czerwonych ciałkach krwi transportuje tlen z płuc do komórek organizmu i przywraca dwutlenek węgla z komórek do płuc. Mioglobina w czerwonych tkankach mięśni transportuje tlen do tkanek, gdzie gromadzi się energia. Żelazo jest także składnikiem niektórych metabolicznych enzymów. Znajdujące się w organizmie żelazo, które nie zostaje spożytkowane, jest gromadzone w śledzionie, szpiku kostnym i wątrobie.  Charakterystyczne objawy ostrego niedoboru żelaza – anemii zostały opisane już w Starożytnym Egipcie ok. 1500 lat temu. Egipcjanie nie znali jednak przyczyny tego schorzenia. Żelazo, jako pierwiastek, został doceniony dopiero w XVII w. Obecnie ponad 500 milionów ludzi na całym świecie cierpi na to chorzenie. Kobiety tracą przeciętnie dwa razy więcej żelaza niż mężczyźni i dlatego też częściej cierpią z powodu jego niedoboru.

Działanie Żelaza:

  • jest niezbędnym składników enzymów oddechowych
  • odgrywa ważną rolę w przenoszeniu tlenu
  • bierze udział w syntezie karnityny, niezbędnej w procesie spalania kwasów tłuszczowych
  • ma znaczenie w syntezie kolagenu i elastyny, z których zbudowane są włókna tkanki łącznej
  • odgrywa rolę w utrzymaniu odporności ogólnoustrojowej przeciwko chorobotwórczym mikroorganizmom
  • niezbędna do zachowania zdrowej wątroby
  • chroni przed niektórymi wolnymi rodnikami

Zalecane normy dietetyczne na Żelazo dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 7 40
Dzieci 4-8 lat 10 40
Chłopcy 9-13 lat 8 4
Młodzież męska 14-18 lat 11 45
Mężczyźni 19-30 lat 8 45
Mężczyźni 31-50 lat 8 45
Mężczyźni 50-70 lat 8 45
Mężczyźni powyżej 70 lat 8 45
Dziewczęta 9-13 lat 8 40
Młodzież żeńska 14-18 lat 15 45
Kobiety 19-30 lat 18 45
Kobiety 31-50 lat 18 45
Kobiety 50-70 lat 8 45
Kobiety powyżej 70 lat 8 45
Kobiety ciężarne do 18 lat 27 45
Kobiety ciężarne 19-30 lat 27 45
Kobiety ciężarne 31-50 lat 27 45
Kobiety karmiące do 18 lat 10 45
Kobiety karmiące 19-30 lat 9 45
Kobiety karmiące 31-50 lat 9 45

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na żelazo jest szczególnie duże u kobiet w wieku reprodukcyjnym, u dzieci do 2 lat oraz u ludzi starszych – te grupy są też narażone na niedobór żelaza. Właściwy poziom żelaza szczególnie trudno utrzymać kobietom w wieku reprodukcyjnym, pozostającym na niskokalorycznej diecie. Na niedobór żelaza narażeni są także wegetarianie nie jedzący pokarmów mięsnych, z których żelazo jest najbardziej przyswajalne. Pewne leki pozbawiają organizm zasobów żelaza. Duże dawki witaminy E i cynku obniżają wchłanianie żelaza, co może prowadzić do jego niedoboru.

Jeśli za mało, to…
Objawem ostrego niedoboru żelaza jest anemia, objawiająca się niskim poziomem hemoglobiny w krwinkach czerwonych. Hemoglobina krwinek jest białkiem odpowiedzialnym za przenoszenie tlenu z płuc do wszystkich innych tkanek i narządów ustroju. Jeśli jest jej mało, do tkanek i narządów nie jest doprowadzana dostateczna ilość tlenu, co odbija się niekorzystnie na ich funkcjonowaniu. Wydolność organizmu znacznie spada, dochodzi do dużego osłabienia mięśni, rozwija się uczucie obojętności i ciężkiego zmęczenia. Umiarkowany niedobór żelaza, kiedy jeszcze nie dochodzi do spadku stężenia hemoglobiny i anemii, również daje wiele uciążliwych, choć niespecyficznych objawów. Są to: wzmożona podatność na infekcje, słaba wydajność pracy, słaba wydolność fizyczna, łatwe męczenie się, zawroty głowy, krótki oddech, przyspieszone tętno, drżenie palców. Niedobór żelaza może prowadzić także do pewnego rodzaju obstrukcji przełyku tzw. syndrom Plummera-Vinsona. Skutki niedoboru żelaza można już zaobserwować w wieku niemowlęcym jako spowolnienie rozwoju umysłowego i nieprawidłowości w zachowaniu. Dzieci z niedoborem żelaza w wieku szkolnym mają zwykle problemy z nauką na skutek słabszej sprawności intelektualnej, niemożność skupienia uwagi, zwiększonej drażliwości. Dzieci takie są niespokojne, niegrzeczne, nie potrafią w sobie odnaleźć motywacji do nauki i wykazują niższy współczynnik inteligencji IQ. Objawami, które będą sygnalizować niedobór będą również: blada cera, bóle głowy, łysienie i przedwczesne siwienie, łamanie i rozdwajanie się paznokci, zimne dłonie i stopy, częste omdlenia, zmiany na języku i dziąsłach, ból gardła przy przełykaniu śliny, ból żołądka i utrata smaku i węchu. Umiarkowany niedobór żelaza występuje wyjątkowo często.

A kiedy nadmiar, to…
Długotrwała konsumpcja dużych ilości żelaza powoduje przeładowanie magazynu żelaza w wątrobie, prowadzące do poważnych problemów zdrowotnych w późniejszym życiu. Rzadko wśród ludzi występuje dziedziczna choroba metaboliczna – hemochromatoza, związana z nieprawidłową regulację absorpcji żelaza i gromadzeniem się zasobów żelaza w organizmie. Choroba ta niesie ze sobą zagrożenie dla życia. Ludzie chorzy na hemochromatozę muszą niezmiernie uważać, by ilość żelaza w ich diecie była ekstremalnie niska.

Duże ilości Żelaza zawierają:

  • produkty mięsne, szczególnie wątroba zwierzęca, drobiowe i rybne
  • surowe małże i skorupiaki
  • warzywa: fasola, strąkowce, brokuły, brukselka i pomidory
  • owoce: rodzynki, daktyle, maliny, porzeczki, banany, jabłka, wiśnie, agrest, żurawina i śliwki suszone
  • ciemna czekolada
  • orzechy
  • żółtko jaja
  • melasa
  • żyto i owies
  • zioła: mięta, kozieradka, tymianek, majeranek i lubczyk

Czy wiesz, że…
Chociaż nie powinno się jej jeść zbyt często, gorzka czekolada ma tą zaletę, że dostarcza żelaza.

 

Suplementy zawierające żelazo:
1. Vital 0 -3 mg
2. Vital A – 8 mg
3. Vital B – 3 mg
4. Vital AB – 5 mg
5. Full Spectrum – 4 mg
6. Lion Kids D – 5 mg
7. Senior formula – 3 mg
8. Power Mins – 4 mg
9. Iron Plus – 10 mg
10. Menopausal Formula – 1 mg
11. New Life – 4 mg

Witamina B3 (witamina PP, niacyna)

Trzecią witaminą z grupy B jest niacyna, witamina B3, zwana także witaminą PP. Terminem witamina PP określamy łącznie dwa związki: kwas nikotynowy i jego pochodną – nikotynamid. Związki te mogą być syntetyzowane w organizmie człowieka przez drobnoustroje żyjące w jelitach pod warunkiem dostatecznego dostarczenia z pożywieniem jednego z aminokwasów oraz obecności innych witamin z grupy B. Pierwszych odkryć dotyczących tej witaminy dokonali naukowcy Harden i Young na początku naszego stulecia. W 1914 roku amerykański uczony polskiego pochodzenia Kazimierz Funk wysunął hipotezę, że ciężka choroba – pelagra jest skutkiem niedoboru jednej z witamin. Jednakże dopiero w latach trzydziestych naszego stulecia odkryto strukturę i funkcje związku, którego brak powoduje objawy pelagry – witaminy PP.

Działanie witaminy PP:

  • jest składnikiem enzymów biorących udział w procesie oddychania tkankowego
  • odgrywa istotną rolę w metabolizmie tłuszczów (obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi) oraz w metabolizmie cukrów
  • obniża ciśnienie krwiobiegu
  • pobudza wydzielanie soku żołądkowego
  • jest nieodzowna dla zdrowia skóry, a także prawidłowej pracy mięśni i układu nerwowego
  • konieczna do syntezy DNA
  • niezbędna do syntezy hormonów płciowych i kortyzonu, tyrozyny oraz insuliny

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B3 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna
dawka nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 6 10
Dzieci 4-8 lat 8 15
Chłopcy 9-13 lat 12 20
Młodzież męska 14-18 lat 16 30
Mężczyźni 19-30 lat 16 35
Mężczyźni 31-50 lat 16 35
Mężczyźni 50-70 lat 16 35
Mężczyźni powyżej 70 lat 16 35
Dziewczęta 9-13 lat 12 20
Młodzież żeńska 14-18 lat 14 30
Kobiety 19-30 lat 14 35
Kobiety 31-50 lat 14 35
Kobiety 50-70 lat 14 35
Kobiety powyżej 70 lat 14 35
Kobiety ciężarne do 18 lat 18 30
Kobiety ciężarne 19-30 lat 18 35
Kobiety ciężarne 31-50 lat 18 35
Kobiety karmiące do 18 lat 17 30
Kobiety karmiące 19-30 lat 17 35
Kobiety karmiące 31-50 lat 17 35

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na niacynę zależy od intensywności wykonywanego wysiłku fizycznego. Im cięższa praca (również sport), tym większa ilość niacyny powinna być przyjmowana. Dodatkowa suplementacja tą witaminą jest wskazana w przypadku osób ze skłonnością do podwyższonego poziomu cholesterolu i trójglicerydów we krwi oraz z cukrzycą. Również ludzie w długotrwałych i częstych sytuacjach stresowych oraz osoby chorujące na nadczynność tarczycy, choroby wyniszczające organizm (np. choroba nowotworowa, marskość wątroby) wymagają zwiększonej dawki niacyny.

niacynaJeśli za mało, to…
Jednym z pierwszych objawów niedoboru niacyny może być wrażliwość skóry na promienie słoneczne, zmęczenie, bóle głowy. Ostry niedobór niacyny prowadzi do pelagry. Choroba ta objawia się zmianami na skórze (charakterystyczne zgrubienia, łuszczenie i stany zapalne), wymioty, biegunki, zaburzenia pracy wątroby i systemu nerwowego. Nie leczona pelagra może prowadzić do śmierci. Pelagra występuje głównie wśród niektórych populacji zamieszkałych na terenach Meksyku i Ameryki Łacińskiej, odżywiających się głównie ryżem i kukurydzą, a więc pokarmami z bardzo małą zawartością niacyny. W krajach cywilizowanych symptomy pelagry spotyka się jedynie w połączeniu z chronicznym alkoholizmem, marskością wątroby i ciężkimi biegunkami.

A kiedy nadmiar, to…
Przy przedawkowaniu obserwuje się zaczerwienienie i pieczenie skóry, nudności, wymioty, biegunkę, utratę przytomności. Duże dawki mogą również spowodować atak dny moczanowej u osób ze skłonnością do podwyższonego poziomu kwasu moczowego, także pogorszyć stan zdrowia osób z cukrzycą. Przyjmowanie przez dłuższy czas wysokich dawek niacyny może powodować zaostrzenie choroby wrzodowej żołądka lub zaburzyć funkcje wątroby.

Dużą ilość Witaminy PP zawierają:

  • wątroba wołowa
  • ryby: makrela, halibut, łosoś, tuńczyk
  • cielęcina i indyk
  • owoce: awokado, figi, daktyle, śliwki
  • orzeszki ziemne
  • nasiona słonecznika
  • kiełki pszenicy

Niacyna należy do nielicznych trwałych witamin, odpornych na działanie takich czynników, jak tlen, temperatura czy światło. Do pewnych strat tej witaminy dochodzi podczas długotrwałego gotowania, gdyż jest ona dobrze rozpuszczalna w wodzie.

Czy wiesz, że…
Objawy uboczne związane z przedawkowaniem występują głównie za sprawą kwasu nikotynowego. Druga postać niacyny – nikotynamid – jest bezpieczniejsza, dlatego też to nikotynamid, a nie kwas nikotynowy, jest powszechnie stosowany w preparatach farmaceutycznych.

Suplementy zawierające witaminę B3:
1. Stress Management – 15 mg
2. Vital o – 18 mg
3. Vital A – 18 mg
4. Vital B – 18 mg
5. Vital AB – 18 mg
6. Full Spectrum – 10 mg
7. Infant Formula – 8 mg
8. Lion Kids D – 7 mg
9. Senior Formula – 10 mg
10. Menopausal Formula – 7,5 mg
11. New Life – 9 mg

Oznaki niedoboru witamin

Niedobory witamin lub minerałów nie zawsze przejawiają się jako poważne problemy zdrowotne, ponieważ większość z nas nie cierpi na poważny niedobór jakiegoś konkretnego składnika odżywczego. Niewielkie niedobory występują jednak bardzo często i prawdopodobnie są odpowiedzialne za wiele mniejszych, ignorowanych objawów, takich jak bóle głowy, kłopoty ze snem lub problemy skórne. Lekceważenie tych objawów może doprowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych, dlatego tak ważne jest wyrównywanie wszelkich niedoborów składników odżywczych w organizmie.

 

Bardzo niewiele osób wykazuje oznaki poważnych niedoborów witamin i minerałów, takie jak szkorbut czy pelagra, lecz obecnie uważa się powszechnie, że u wielu ludzi występują niewielkie niedobory związków mineralnych lub witamin, zwane „niedoborami subklinicznymi”, które objawiają się pogorszonym samopoczuciem, zmęczeniem, podatnością na infekcje oraz innymi dolegliwościami, takimi jak bóle głowy, bezsenność, drażliwość i problemy z trawieniem. Część osób prawdopodobnie odżywia się nieprawidłowo, w tym ludzie ubodzy, oraz ci którzy nie mają czasu, żeby kupować świeże warzywa i owoce, albo ci, którzy kupują produkty rafinowane lub gotowe dania. Kobiety są często zbyt zajęte, aby zaspokajać własne potrzeby, jeśli chodzi o składniki odżywcze, a badania wykazują, że 20 % kobiet w wieku rozrodczym wykazuje niedobory tych elementów. Kobiety, które niedawno urodziły dziecko lub karmią piersią, mogą wykazywać niewielki niedobór składników odżywczych, ponieważ ich organizmy wspomagają rozwój dziecka.

Pewne grupy ludności są szczególnie podatne na niedobory składników odżywczych, należą do nich:

  • kobiety w ciąży lub karmiące
  • osoby odchudzające się
  • dzieci
  • dorastająca młodzież
  • ludzie starsi

Mimo że początkowe objawy subklinicznych niedoborów składników odżywczych mogą być nieznaczne, zaburzenia funkcji metabolicznych są potencjalnie bardzo niebezpieczne. Np. brak przeciwutleniaczy może spowodować wzrost poziomu bardzo toksycznych produktów przemiany materii, takich jak aldehyd octowy, które wytwarza wątroba w procesie detoksykacji i które mogą zostać unieszkodliwione przez przeciwutleniacze. Z gromadzeniem się tych substancji łączą się takie schorzenia, jak choroba Parkinsona i choroby motoneuronu. Ponieważ jednak rozwój tak poważnych chorób trwa długo, konwencjonalna medycyna nie uznaje obecnie ich związku z niedoborem składników odżywczych.

Niedobry składników odżywczych mogą być spowodowane przez:

  • spożycie tych składników w niewystarczających ilościach
  • zła przemiana materii
  • niedostateczne wchłanianie
  • niedostateczne przyswajanie
  • wzrost zapotrzebowania

Twój organizm da znać nawet o najmniejszych niedoborach. Rezultatem niedostatecznego spożycia poszczególnych składników mogą być następujące objawy:

1. Problemy z włosami – Witaminy B12,B6 i selen
2. Problemy z oczami – Witamina A, C
3. Nerwowość – Witaminy B6, B12, B3, B5, magnez i witamina C
4. Infekcje – Witamina A, B-kompleks, C, biotyna, wapń, potas i cynk
5. Zmęczenie – Cynk, żelazo, witaminy A, B, C, D
6. Kurcze mięśni – Witaminy B1 i D, biotyna, sód, magnez i wapń
7. Problemy ze skórą – Witamina A, B-kompleks, biotyna, miedź

Jak przedstawia się Twoje ryzyko niedoboru witamin i bioelementów:

Niemowlęta – niemowlęta karmione piersią, czy też sztucznymi mieszankami dla niemowląt, w zasadzie nie mają znaczniejszych niedoborów mikroskładników żywnościowych. Najbardziej wartościowym pokarmem dla niemowląt jest jednak mleko kobiece. Z mleka kobiecego przyswajają się lepiej niż z innych pokarmów, właściwie wszystkie składniki odżywcze, zwłaszcza żelazo. Oczywiście, jest to prawdziwe tylko pod warunkiem prawidłowego odżywiania karmiącej matki. Kobieta karmiąca wymaga zwiększonego zapotrzebowania na właściwie wszystkie składniki pokarmowe.

Dzieci – dzieci, zarówno dziewczynki jak i chłopcy, w wieku 1 – 5 lat są podatne na występowanie deficytu żelaza. Ponadto u dzieci często występuje niedobór witaminy B6.

Młodzież – dorastające dziewczęta są szczególnie narażone na występowanie niedoboru żelaza. U obu płci często występuje niedostateczne zaopatrzenie w magnez, witaminę B6 i witaminę C.

Kobiety – dieta kobiet jest zazwyczaj mnie kaloryczna niż mężczyzn, dlatego wśród nich, częściej niż obu płci przeciwnej, występują niedobory mikroskładników. Kobiety są szczególnie narażone na niedobory takich składników, jak wapń i witamina B6, żelazo (kobiety miesiączkujące), magnez i miedź. Ponadto, wśród młodych, dorosłych kobiet, często spotyka się niedobory witamin A i C. Z kolei, kobiety zazwyczaj spożywają zbyt dużo sodu.

Kobiety ciężarne – w czasie ciąży zapotrzebowanie na właściwe wszystkie składniki pokarmowe drastycznie się zwiększa. Szczególnie wzrasta zapotrzebowanie na takie mikroskładniki jak kwas foliowy, witamina D, wapń, witamina C, A, E i cynk. Wśród kobiet ciężarnych często spotyka się niedobory witaminy B1, kwasu foliowego oraz cynku.

Mężczyźni – u mężczyzn niedobory mikroskładników występują generalnie rzadziej niż u kobiet. Najczęstsze niedobory u mężczyzn dotyczą witaminy B6, magnezu, miedzi, witaminy A.

Ludzie w podeszłym wieku – ludzie starsi narażeni są na niedobór składników z dwóch przyczyn – często po prostu mniej jedzą, a ponadto ich organizm nie jest w stanie gospodarować tymi składnikami tak oszczędnie jak u ludzi młodszych. Niedobory spotykane najczęściej w podeszłym wieku dotyczą witamin z grupy B oraz witaminy C, D, wapnia, cynku, magnezu i miedzi.

Ludzie nadużywający alkoholu – alkohol działa niszcząco na witaminy i składniki mineralne w organizmie. Nie tylko blokuje ich wchłanianie z przewodu pokarmowego, ale też narusza reakcje metaboliczne, w ten sposób, że witaminy bioelementy są szybciej zużywane. Przyczyną częstych niedoborów u alkoholików może być też po prostu fakt, że jedzą oni zbyt mało wartościowych produktów, zastępując jedzenie alkoholem. Szczególnie często spotyka się wśród nich ostre niedobry kwasu foliowego i witaminy B1 – prowadzące do poważnego uszkodzenia systemu nerwowego. Chroniczni alkoholicy nierzadko są też ofiarami niedoborów witamin A, C, D, B2, B12, wapnia, cynku, magnezu i miedzi.

Ludzie na diecie niskokalorycznej (odchudzający się) – wraz z ogólnie zmniejszoną ilością pokarmu, ludzie ci zazwyczaj spożywają niedostateczną ilość mikroskładników. Dotyczy to zwłaszcza witaminy B1, wapnia, żelaza, cynku i magnezu.

Wegetarianie – ludzie pozostający na diecie wegetariańskiej są szczególnie wrażliwi na niedobór żelaza (szczególnie dotyczy to wegetarian nie jedzących jajek i pokarmów mlecznych – tzw. weganów). Żelazo z pokarmów roślinnych jest bowiem słabiej przyswajalny niż z pokarmów mięsnych. Ponadto wegetarianie częściej narażeni są na niedobór witaminy B12.

Czego powinna nam dostarczać żywność

Żywność zawiera wiele składników, najważniejsze z nich to białka, węglowodany, tłuszcze i błonnik, lecz również niezbędne są witaminy i składniki mineralne, regulujące funkcje organizmu. Pełnowartościowa żywność nie „uszlachetniana” i nie przetwarzana dostarcza tych składników w formie naturalnej, dlatego też są one prawdopodobnie najbardziej korzystne dla naszego zdrowia. Procesy produkcyjne niszczą składniki odżywcze i zmieniają naturalny skład żywności. Warto wiedzieć, co zawierają spożywane przez nas produkty i w jakiej formie najlepiej je spożywać.

Na zdrowe odżywianie składa się pięć grup produktów żywnościowych: tłuszcze, węglowodany, białka, minerały i witaminy. Potrzebujemy także wody, która znajduje się w większości pokarmów i z której w dużej części składa się nasz organizm. Białka powinny stanowić około 15% pożywienia, węglowodany około 60% lub więcej, tłuszcze natomiast maksymalnie 25 do 30%.  Witaminy i minerały można znaleźć w każdej z tych grup, a prawidłowa dieta powinna zawierać wszystkie lub większość z nich w odpowiednich ilościach. Poszczególne witaminy powodują przyspieszenie tych, zachodzących w całym organizmie, reakcji chemicznych.

Witaminy dzielimy na dwa rodzaje: rozpuszczalne w wodzie (witaminy z grupy B i witamina C) oraz witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E i K). Witaminy rozpuszczalne są wchłaniane przez jelita i przenoszone przez krwiobieg do tkanek, gdzie zostają wykorzystane. Organizm nie magazynuje tych witamin i dla uniknięcia niedoborów musi je otrzymywać codziennie. Substancje te są niezbędne do spełniania wielu rozmaitych funkcji organizmu. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach pełnią wyspecjalizowane funkcje. Są wchłaniane w jelitach, po czym układ limfatyczny przenosi je do różnych części organizmu. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, szczególnie A i D przyjmowane w nadmiernych ilościach wykazują działanie toksyczne. Organizm nie mógłby skutecznie przyswoić witamin bez 18 znanych minerałów, potrzebnych mu do prawidłowego funkcjonowania.

Zachodni sposób odżywiania oznacza na ogół duże spożycie cholesterolu i tłuszczów, małą ilość błonnika oraz dużo rafinowanych cukrów i produktów zwierzęcych. Ludzie stosujący dietę z niską ilością tłuszczów i cholesterolu, a bogatą w błonnik, czyli z dużą ilością warzyw i owoców, są szczuplejsi, zdrowsi i mają więcej energii. Dolegliwości takie jak ból mięśni, bóle głowy, cukrzyca, brak odporności, choroby skórne i niestrawność należy łączyć z ubogim w składniki odżywcze jedzeniem, a wiele z tych objawów znika u ludzi, którzy zdecydują się zmienić swoje przyzwyczajenia żywnościowe i zastosować zdrową dietę.

W twoim codziennym menu powinny znaleźć się świeże owoce, warzywa i sałatki. A świeże mięso i ryby powinny zastąpić gotowe i zamrożone potrawy. Wiele procesów służących konserwacji żywności, takich jak zamrażanie i puszkowanie, powoduje straty składników odżywczych. Wybieraj produkty świeże, miejscowe, ponieważ długie przechowywanie powoduje utratę wartości odżywczych.