Rtęć

Rtęć, w temperaturze pokojowej, jest płynnym metalem przejściowym o szarym, połyskliwym zabarwieniu. Znana była już w czasach starożytnych. Pierwiastek ten jest niebezpieczną substancją. Pary rtęci oraz niektóre jej sole (rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach) są bardzo szkodliwe, gdy dostają się do ustroju człowieka. Powodują one nieodwracalne zmiany w mózgu, wątrobie i nerkach. Najbardziej popularnym zastosowaniem rtęci jest użycie jej w termometrach. Nagromadzenie rtęci w żywności pochodzenia morskiego i lądowego stwarza ryzyko dla człowieka, przede wszystkim przez spożywanie ryb, a zwłaszcza tuńczyków, krabów i ślimaków, oraz ptactwa łownego z terenów gdzie stosowane są fungicydy. Zwierzęta o małej masie ciała wydalają rtęć szybciej niż większe i zimnokrwiste, np. ryby. Emisja przemysłowa związków rtęciowych do zatok Japonii w latach 50-tych spowodowała śmiertelne zatrucia u ludzi na skutek spożycia ryb zawierających metylortęć. Jak dotąd nie jest poznane żadne korzystne działanie rtęci na organizm człowieka.

A jeśli nadmiar, to…
Ogólnie uważa się, że błona komórkowa jest pierwszym miejscem atakowanym przez rtęć i inne metale ciężkie. Jedną z najwcześniejszych zmian biochemicznych przed wystąpieniem objawów fizjologicznych w zatruciach metylortęcią jest zaburzona biosynteza białka. Objawy zatrucia rtęcią: osłabienie, bóle głowy i kończyn, ślinotok, zapalenie jamy ustnej, rozchwianie i wypadanie zębów, uporczywe wysychanie jamy ustnej, niebieskofioletowy rąbek na dziąsłach, biegunki, uszkodzenie nerek i ośrodkowego układu nerwowego.

Czy wiesz, że…
Gdy stłucze się termometr, należy kupić w aptece siarkę w proszku i posypać nią uwolnioną z termometru rtęć. Po kilku godzinach, pod wpływem kontaktu z siarką, rtęć stanie się nietoksyczna i wówczas dopiero można ją spokojnie wyrzucić.

Chlor

Sód i chlor to są głównymi składnikami płynu pozakomórkowego. Sód chroni przed utratą płynów, ma właściwości zasadowe, równoważy w organizmie gospodarkę kwasowo-zasadową oraz wpływa na gospodarkę wodno – elektrolitową, utrzymywanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego, przewodnictwo nerwowe, wchodzi w skład osocza. Natomiast chlor zapewnia równowagę kwasowo – zasadową płynów ustrojowych, wspomaga procesy usuwania toksycznych produktów przemiany materii przez wątrobę, niszczy witaminę E oraz naturalną florę bakteryjną jelita. Bierze udział w procesie trawienia i jest pomocny we wchłanianiu witaminy B12. W pokarmach występuje prawie wyłącznie jako chlorek sodu i z tego względu wchłanianie i wydalanie chloru jest związane z sodem. Zaburzeniom w przemianach sodu towarzyszą zaburzenia w przemianach chloru.

Działanie Chloru:

  • jest pomocny w procesie trawienia
  • pomaga zachować gibkość
  • wyrównuje ciśnienie osmotyczne
  • usuwa zbędne produkty przemiany materii
  • reguluje gospodarkę elektrolitową

Zalecane normy dietetyczne na Chlor dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [g/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[g dzień]
Dzieci 1-3 lat 1,5 2,3  
Dzieci 4-8 lat 1,9 2,9  
Chłopcy 9-13 lat 2,3 3,4  
Młodzież męska 14-18 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 19-30 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 31-50 lat 2,3 3,6  
Mężczyźni 50-70 lat 2,0 3,6  
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,8 3,6  
Dziewczęta 9-13 lat 2,3 3,4  
Młodzież żeńska 14-18 lat 2,3 3,6  
Kobiety 19-30 lat 2,3 3,6  
Kobiety 31-50 lat 2,3 3,6  
Kobiety 50-70 lat 2,0 3,6  
Kobiety powyżej 70 lat 1,8 3,6  
Kobiety ciężarne do 18 lat 2,3 3,6  
Kobiety ciężarne 19-50 lat 2,3 3,6  
Kobiety karmiące do 18 lat 2,3 3,6  
Kobiety karmiące 19-50 lat 2,3 3,6  
     
     

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Jeśli za mało, to…
Jeśli w diecie zabraknie chloru może dojść do wypadania włosów oraz zębów. Deficyty chloru wiążą się również z układem pokarmowym, wobec czego pojawiają się biegunki, wymioty i mdłości. Działa także na mózg powodując jego obrzęk lub zaburzenia psychomotoryczne i zaniki pamięci. Zarówno niedobór jak i nadmiar chloru w ludzkim organizmie przynosi same szkody

 

A kiedy nadmiar, to…
Nadmiar sodu podwyższa ciśnienie tętnicze krwi, nadciśnienie tętnicze, choroby naczyniowe, cukrzycę, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, niedoczynność gruczołów żołądkowych, podwyższone stężenie cholesterolu, uczucie zmęczenia.

Duże ilości Chloru zawierają:

  • sól kuchenna
  • mleko
  • ser
  • pieczywo
  • wędliny
  • wodorosty
  • oliwki

Duże ilości Chlorku sodu zawierają:

  • ryby
  • surowe kozie mleko
  • owoce: banany, czarne jagody, maliny i melony
  • warzywa: czerwona kapusta, brukselka, marchew, cebula, groch, rzodkiewka, ziemniaki, pomidory i pietruszka
  • owies
  • drób

Wyżej wymienione produkty są stosunkowo często spożywane przez ludzi, tak więc niedobory zdarzają się rzadko. Optymalna ilość tego pierwiastka w organizmie powinna wynosić 70-90g.

Czy wiesz, że…
Każdy, kto pije chlorowaną wodę, powinien często jeść jogurt, który jest doskonałym, naturalnym sposobem utrzymania flory jelitowej, którą niszczy chlor.

Witamina F (nienasycone kwasy tłuszczowe: linolowy, linolenowy i arachidowy)

Mianem witaminy F określa się zespół wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, wchodzących między innymi w skład olejów i tłuszczów, i wszystkich substancji tłuszczowych. Te nienasycone kwasy tłuszczowe są rzeczywiście niezbędne do właściwego rozwoju tkanek łącznych, dostarczając równocześnie organizmowi ładunek energii ułatwiający ten rozwój i regenerację. Dopiero w latach pięćdziesiątych w USA, kiedy odkryto niezaprzeczalne właściwości witaminowe wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, nazwano je witaminą F. Te ciała tłuszczowe są rzeczywiście niezbędne dla naszego organizmu dostarczając całą potrzebną mu energię. Metabolizm nienasyconych kwasów tłuszczowych rozpoczyna się w żołądku, gdzie wszystkie ciała tłuszczowe mieszane są z innymi cząstkami pokarmu i zależnie od ich stopnia nasycenia wodorem zostają wolniej lub szybciej rozłożone. Wchłonięte przez błonę śluzową jelit kwasy tłuszczowe zapewniają rozpuszczalność, przenoszenie i eliminowanie zbędnego cholesterolu. Jest to bardzo ważna ochrona układu sercowo-naczyniowego.

Działanie Witaminy F:

  • odgrywa ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi
  • chroni układ krążenia przed zakrzepicą naczyń wieńcowych
  • zapewnia równowagę nerwową
  • przeciwalergiczne i przeciwzapalne, są bardzo skuteczne w przypadkach astmy i niektórych chorób skóry
  • jest  korzystna przy próchnicy,  zapewnia właściwy rozwój uzębienia
  • jej działanie antystresowe chroni mięsień sercowy
  • chroni organizm przed promieniowaniem X i każdym promieniowaniem jonizującym
  • chroni nawodnienia tkanki łącznej i stabilność kolagenu, dlatego też jest stosowana w przypadkach łuskowatych chorób skórnych

Kiedy potrzebujesz więcej
Witamina F działa przeciwzapalnie, podnosi odporność na zakażenia – równocześnie jednak hamuje autoagresje (reakcje przeciwko własnym antygenom), przeciwwysiękowo, żółciopędnie, pobudza regenerację nabłonków i tkanki łącznej, wzmacnia śródbłonki, przeciwzaskórnikowo, przeciwkamiczo i przeciwzłogowo na układ żółciowy i moczowy, osłania błony śluzowe, obniża stężenie cholesterolu i cukru we krwi, zapobiega miażdżycy i zawałom, zapobiega agregacji krwinek, przedłuża żywotność erytrocytów, zapobiega zwyrodnieniom naczyń, zapobiega zmianom keloidowym. Reguluje gospodarkę tłuszczową, chroni wątrobę i nerki przed stłuszczeniem i marskością. Witamina F przyśpiesza gojenie ran, oparzeń, owrzodzeń, odleżyn, odmrożeń, cofa ropnie i wysięki surowicze w skórze, działa przeciwzakrzepowo. Hamuje zmiany zwyrodnieniowe i rogowacenie gruczołów łojowych, zapobiega zaczopowaniu ujść gruczołów łojowych.

nienasycone kwasy tłuszczoweJeśli za mało, to…
Niedobór witaminy F,  powoduje zaburzenia organiczne jeszcze dziś dość mało znane, ponieważ nienasycone kwasy tłuszczowe w przypadku niektórych zaburzeń jelitowych, na przykład biegunki, nie są we właściwy sposób utleniane przyczyniając się do zmian metabolizmu trawienia, zwłaszcza zaś wchłaniania witamin z grupy B przez komórki nabłonkowe jelit. Zaburzenia powodowane niedoborem witaminy F są jeszcze niedostatecznie znane, ponieważ mieszają się ze znanymi objawami awitaminozy A lub D w zakresie patologii jelitowej. Skutki są takie, jakie występują w przypadku spożywania niedostatecznej ilości kwasów tłuszczowych nienasyconych: uporczywe i pozornie niczym niepowodowane biegunki, trądzik lub wysypka powodowane nienormalnie suchą skórą, łamliwość paznokci, wyłysienie. Zdarzają się również dolegliwości nerkowe, stopniowe i narastające wychudzenie, z którym praktycznie nie można sobie poradzić. Niedobór nienasyconych kwasów tłuszczowych powoduje nienormalne wysuszenie tkanki skórnej. Paznokcie stają się słabe i łamliwe. Włosy wypadają. Pojawiają się zmiany skórne.

A kiedy nadmiar, to…
Nie spotyka się zaburzeń spowodowanych przedawkowaniem witaminy F. Nadmierne spożycie pokarmu zawierającego zbyt duże jej ilości doprowadziłoby natychmiast do „ataku wątroby”, któremu z pewnością towarzyszyłyby wymioty żółcią, co spowodowałoby wydalenie z organizmu nadmiaru tej witaminy. Nawet jeśli do tego nie dochodzi, jej nadmiar wydalany jest w kale.

Dużą ilość Witaminy F zawierają:

  • lecytyna
  • kukurydza
  • soja
  • żółtko jaja
  • wątroba wołowa i móżdżek
  • awokado
  • ziarna dyni, słonecznika, lnu i arachidu
  • pestki melona, kiełki pszenicy, orzechy włoskie, migdały
  • oleje z kukurydzy, sezamu, soi, słonecznika,
  • ryby: węgorz, tuńczyk i minóg

Smażenie niszczy właściwości lecznicze witaminy F.

Czy wiesz, że…
Dowiedziono, że całkowita dzienna dawka witaminy F znajduje się w dwóch łyżeczkach oleju.