Witamina B17 (amigdalina)

Jest to najnowsze odkrycie w grupie witamin B. Stąd jej nazwa „witamina B17”, nazwą chemiczną jest amigdalina. Z chemicznego punktu widzenia witamina B17 składa się z dwóch cząsteczek glikozydowych, z których jedna zbudowana jest z aldehydu benzoesowego, a druga z cyjanidu, cząsteczki najaktywniejszej, lecz także najbardziej toksycznej. Substancja ta znika w czasie suszenia.  Zaliczenie jej do witamin budzi wiele kontrowersji. Trzeba powiedzieć, że dopiero w roku 1967 odkryto właściwości amigdaliny, mimo że substancja ta była bardzo dobrze znana już od lat trzydziestych, lecz nie zainteresowała naukowców. Były znane jej właściwości przeciwgorączkowe i ściągające. Była jednak rzadko używana, mimo że zawiera ją wiele roślin.

Działanie Witaminy B17:

  • zwiększona regeneracja tkanek
  • może przeciwdziałać onkogenezie

Kiedy potrzebujesz więcej
Działanie „pro-witaminowe” amigdaliny zostało udowodnione przez naukowców meksykańskich, którzy uzyskali amigdalinę z pestek moreli. Nie są do dziś znane żadne publikacje naukowe na temat amigdaliny podające zapotrzebowanie dzienne organizmu. Wydaje się jednak, że dawki te są nieskończenie małe i że żaden szczególny organ nie gromadzi jej, a jest ona raczej obecna w galaretowatej substancji komórek.

Jeśli za mało, to…
Niedobór amigdaliny zakłóca pracę pewnych czynników podziału komórkowego, a zwłaszcza centrosomu stanowiącego podstawę pośredniego podziału komórki. Awitaminoza B17 mogłaby więc powodować uszkodzenie niektórych związków azotowych obecnych w siatce chromatyny, powodując w ten sposób anomalię chromosomową w chwili podziału komórki. Jest to jeden z setek tysięcy czynników rakotwórczych.

A kiedy nadmiar, to…
Hiperwitaminoza wywołuje objawy charakterystyczne dla zatrucia związkami cyjanku, a więc: mdłości, zawroty głowy i ostry ból głowy, a następnie wymioty krwawe i kurcze żołądkowo-jelitowe. Jeśli zatrucie trwa, następują zaburzenia neurologiczne powodujące śmierć przez uduszenie z blokadą przepony i nerwowych ośrodków ruchowych.

Dużą ilość witaminy B15 zawierają:

  • pestki moreli, jabłek, wiśni, brzoskwiń i śliwek
  • migdały
  • czeremcha
  • bób, ciecierzyca i soczewica
  • wszystkie jagody
  • nasiona lnu i sezamu
  • trawy (akacje)

Czy wiesz, że…
Najpierw biotynę znaleziono ją w jądrach pestek moreli, potem stwierdzono, że występuje aż w 1200 gatunkach różnych roślin. Najwięcej jednak w pestkach popularnych owoców, takich jak morele, brzoskwinie, nektaryny, śliwki, jabłka, gruszki, wiśnie czy czereśnie.

Witamina C (kwas askorbinowy)

witamina CWitamina C lub też kwas askorbinowy, stanowi witaminę jedynie dla człowieka i nielicznych zwierząt: małp, świnek morskich, psów rasy dalmatyńczyk, niektórych nietoperzy oraz kilku gatunków pstrąga i łososia. Inne zwierzęta samodzielnie syntetyzują kwas askorbinowy. Ponieważ witamina C jest rozpuszczalna w wodzie, nasze organizmy nie magazynują jej i musimy zapewnić sobie regularne przyjmowanie jej w odpowiednich ilościach razem z pożywieniem. Najlepiej jest przyjmować ją w postaci owoców i warzyw, które należy jeść świeże i surowe, kiedy tylko można.

 

Działanie Witaminy C:

  • bierze udział w reakcjach utleniania i redukcji, pełniąc rolę przeciwutleniacza, zapobiega uszkodzeniom wolnych rodników
  • uczestniczy w przemianach węglowodanów i białek, jest niezbędna do tworzenia kolagenu i substancji międzykomórkowej
  • wpływa na syntezę wielu hormonów, jak adrenaliny, tyroksyny, insuliny
  • pomaga we wchłanianiu żelaza,
  • bierze udział w powstawaniu krwinek czerwonych
  • zwiększa produkcję przeciwciał wzmacniając odporność na infekcje
  • wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi
  • przyspiesza gojenie się ran
  • działa odtruwając, ponieważ zatrzymuje wiele szkodliwych produktów przemiany materii i alergenów
  • jest potrzebna do zachowania zdrowych kości i tkanek

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę C dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawk
a nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 15 400
Dzieci 4-8 lat 25 650
Chłopcy 9-13 lat 45 1200
Młodzież męska 14-18 lat 75 1800
Mężczyźni 19-30 lat 90 2000
Mężczyźni 31-50 lat 90 2000
Mężczyźni 50-70 lat 90 2000
Mężczyźni powyżej 70 lat 90 2000
Dziewczęta 9-13 lat 45 1200
Młodzież żeńska 14-18 lat 65 1800
Kobiety 19-30 lat 90 2000
Kobiety 31-50 lat 90 2000
Kobiety 50-70 lat 90 2000
Kobiety powyżej 70 lat 90 2000
Kobiety ciężarne do 18 lat 80 1800
Kobiety ciężarne 19-30 lat 85 2000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 85 2000
Kobiety karmiące do 18 lat 115 1800
Kobiety karmiące 19-30 lat 120 2000
Kobiety karmiące 31-50 lat 120 200

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Wyższe dawki witaminy C zalecane są kobietom w ciąży oraz karmiącym. Zwiększone ilości tej witaminy powinni zażywać ludzie ciężko pracujący fizycznie, osoby przeziębione i zainfekowane, ludzie z podwyższonym ryzykiem miażdżycy i chorujący na miażdżycę, osoby żyjące w ciągłym stresie. Zapotrzebowanie na kwas askorbinowy jest znacznie większe u nałogowych palaczy. Związane jest to z nasiloną przemianą tego związku pod wpływem nikotyny. Większe dawki witaminy poleca się również ludziom w dużych aglomeracjach, gdzie istnieje zanieczyszczenie tlenkiem węgla, niekorzystnie obniżającym zawartość witaminy C w organizmie.

kwas askorbinowyJeśli za mało, to…
Całkowity brak witaminy C w pożywieniu prowadzi w ciągu 4-6 tygodni do obniżenia jej zawartości w surowicy krwi prawie do wartości zerowych. Przy przedłużającym się deficycie witaminy C może pojawić się wyczerpanie, apatia, depresja, bóle typu reumatycznego, osłabienie, brak odporności na infekcje, niedokrwistość, wrażliwość skóry na urazy, zmiany skórne, stany zapalne narządu wzroku. Po 4-6 miesiącach deficytu witaminy C w pożywieniu pojawiają się objawy charakterystyczne dla szkorbutu – zapalenie jamy ustnej, obrzmienie dziąseł, wypadanie zębów, krwawe wybroczyny, krwotoki. Badania z ostatnich lat przynosiły wiele nowych informacji na temat skutków niedoboru witaminy C. Długotrwała niedostateczna podaż tego związku powoduje nagromadzenie się uszkodzeń wolnych rodników w organizmie i wiąże się m.in. z przedwczesnym starzeniem organizmu, zwiększonym ryzykiem powstania zmian miażdżycowych oraz zwiększoną zapadalnością na choroby nowotworowe.

A kiedy nadmiar, to…
Witaminę C trudno jest przedawkować, gdyż nadmiar jej usuwany jest przez nerki z moczem. Jednakże, przyjmowana w dużych ilościach, może powodować biegunkę, podrażnienie śluzówki żołądka oraz sprzyjać tworzeniu się kamieni nerkowych. Tworzeniu się kamieni szczawianowych i moczanowych można przeciwdziałać przyjmując preparaty zawierające magnez, wapń oraz witaminę B6.

Duże ilości witaminy C zawierają:

  • owoc dzikiej róży
  • czarna porzeczka
  • truskawki
  • natka pietruszki, koper, chrzan i rzeżucha
  • owoce cytrusowe
  • warzywa: brokuły, ziemniaki, kalafior, kapusta, brukselka i pomidory

Kwas askorbinowy jest bardzo nietrwały. Jest on wrażliwy na ogrzewanie, dlatego też podczas długiego gotowania produktów spożywczych tracimy znaczną ilość tej witaminy. Tracimy ją również podczas zamrażania oraz przechowywania produktów spożywczych na świetle. Znaczne straty występują podczas suszenia owoców i warzyw. Najbardziej polecane do spożycia są świeże, surowe warzywa i owoce. Warto pamiętać, że nie należy unikać skórek z owoców, gdyż właśnie one zawierają szczególnie dużą ilość tej witaminy.

Czy wiesz, że…
Witamina C wpływa na płodność męską. U niepłodnych, młodych mężczyzn często stwierdza się obniżoną ruchliwość plemników. Ostatnio naukowcy stwierdzili, że ten rodzaj niepłodności wiąże się z niską zawartością witaminy C w nasieniu.

Suplementy zawierające witaminę C:
1. Lion kids C – 45 mg
2. C-500 – 500 mg
3. Stress Management – 60 mg
4. Vital 0 -60 mg
5. Vital A – 60 mg
6. Vital B – 60 mg
7. Vital AB – 60 mg
8. Full Spectrum – 60 mg
9. Infant Formula – 60 mg
10. Lion Kids D – 35 mg
11. Senior formula – 60 mg
12. Energy Memory – 60 mg
13. Protect 4 Life – 60 mg
14. Mega Protect 4 Life – 100 mg
15. Smokerade – 60 mg
16. Iron Plus – 30 mg
17. Menopausal Formula – 100 mg
18. New Life – 60 mg
19. Natural HGH Support –  40 mg
20. Culevit – 35,2 mg
21. Cholestone – 60 mg

Witamina D (kalcyferol, ergosterol)

witamina DWitamina D jest rozpuszczalna w tłuszczu i może być magazynowana przez organizm. Może być także wytwarzana przez organizm pod wpływem światła słonecznego, które oddziałuje na tłuszcze znajdujące się w skórze, a następnie wchłaniania przez ustrój. Skażenie środowiska może utrudnić oddziaływanie słońca na organizm i ludzie żyjący na obszarach o wysokim stopniu skażenia powietrza mogą nie wytwarzać odpowiednich ilości. Także opalanie sprawia, że produkcja witaminy D jest mniej efektywna. Witamina D jest potrzebna do prawidłowego wchłaniania i przemian metabolicznych wielu składników mineralnych, a w szczególności witaminy A. Jest także niezbędna do rozwoju kości i zębów oraz prawidłowego funkcjonowania nerek. Witamina D wywarzana przez organizm lub przyjmowana w postaci naturalnych produktów jest znana, jako kalcyferol. Syntetyczna witamina D, która często występuje w suplementach, jest znana jako ergokalcyferol. Przyjmowana doustnie witamina D jest absorbowana z tłuszczami do jelit.

Działanie Witaminy D:

  • jest ważnym czynnikiem mineralizacji kości, reguluje wchłanianie, przyswajanie, wbudowywanie do kości i wydalanie wapnia i fosforu
  • przez wzmacnianie odporności immunologicznej organizmu zapobiega zachorowaniu na choroby zakaźne
  • pomaga organizmowi asymilować witaminę A
  • jest potrzebna do utrzymania zdrowia kości i zębów
  • jest potrzebna do prawidłowego funkcjonowania nerek

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę D*

Grupy ludności

Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]

Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [µg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 5 50
Dzieci 4-8 lat 5 50
Chłopcy 9-13 lat 5 50
Młodzież męska 14-18 lat 5 50
Mężczyźni 19-30 lat 5 50
Mężczyźni 31-50 lat 5 50
Mężczyźni 50-70 lat 10 50
Mężczyźni powyżej 70 lat 15 50
Dziewczęta 9-13 lat 5 50
Młodzież żeńska 14-18 lat 5 50
Kobiety 19-30 lat 5 50
Kobiety 31-50 lat 5 50
Kobiety 50-70 lat 10 50
Kobiety powyżej 70 lat 15 50
Kobiety ciężarne do 18 lat 5 50
Kobiety ciężarne 19-30 lat 5 50
Kobiety ciężarne 31-50 lat 5 50
Kobiety karmiące do 18 lat 5 50
Kobiety karmiące 19-30 lat 5 50
Kobiety karmiące 31-50 lat 5 50

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Na niedostateczne podaż witaminy D mogą być narażone dzieci do lat 3, ludzie o bardzo ciemniej karnacji skóry (szczególnie Murzyni), ludzie nie mający kontaktu ze światłem słonecznym, ludzie po długim stosowaniu hormonów sterydowych, chorzy na gruźlicę i na łuszczycę. Niedobór u zdrowych większych dzieci i dorosłych, regularnie wychodzących na powietrze i dobrze odżywionych praktycznie nie występują.

kalcyferolJeśli za mało, to…
Pierwszym symptomem niedoboru witaminy D u dzieci jest wzmożona potliwość, później dochodzi do nienormalnego rozwoju kości krzywicy. Krzywica charakteryzuje się przede wszystkim odwapnieniem kości. W wyniku tego następuje deformacja kości czaszki, kręgosłupa i nóg. Wyrzynanie zębów jest bardzo opóźnione i zęby są bardzo drobne. U dorosłych niedobór witaminy D prowadzi do miękkości kości – osteomalacji.

A kiedy nadmiar, to…
Nadmierna podaż witaminy D może spowodować przykre konsekwencje: zwapnienie tkanek miękkich (np. odkładanie soli wapnia w nerkach, prowadzące do kamicy), nudności, wymioty, osłabienie, zawroty głowy. Ostre zatrucia bardzo dużymi dawkami witaminy D prowadzą do wzrostu ciśnienia krwi, niewydolności nerek i śpiączki. Niektóre nieprzyjemne konsekwencje intensywnych kąpieli słonecznych spowodowane są prawdopodobnie witaminą D wytworzoną przez skórę w nadmiernych ilościach.

Duże ilości witaminy D zawierają:

  • tłuste mleko
  • jaja (żółtka)
  • masło
  • wątroba zwierzęca
  • ryby
  • tran
  • mąka pełnoziarnista

Czy wiesz, że…
W czasach poprzedzających nastanie ery antybiotyków chorych na powszechną wówczas gruźlicę leczono w sanatoriach. Dobrze odżywiani tam pacjenci zażywali tam bez ograniczeń kąpieli słonecznych, świeżego powietrza i wypoczynku. Terapia ta rzeczywiście pomagała wielu ludziom. Dziś rozumiemy, że działo się to w dużym stopniu dzięki zwiększonej syntezie skórnej witaminy D u chorych, która wspomagała ich odporność immunologiczną na prątki gruźlicy.

Suplementy zawierające witaminę D:
1. Lion Kids D – 1 µg
2. Menopausal Formula – 2 µg

Witamina E (tokoferol)

witamina ETerminem witamina E określamy wiele różnych związków z grupy tokoferoli i tokotrienoli, z których najważniejszy to alfa-tokoferol. Chociaż odkrycie witaminy E nastąpiło już na początku naszego stulecia, przez długie lata jej rola pozostawała nieznana. Obecnie wiemy, że witamina E jest niezbędna dla życia wszystkich organizmów oddychających tlenem. Witamina E rozpuszcza się w tłuszczach, lecz w odróżnieniu od innych witamin tego typu do 70% spożytej ilości jest codziennie wydalana z kałem. Jest magazynowana w wątrobie, tkankę tłuszczową, serce, jądra, macicę, mięśnie, krew oraz gruczoły wytwarzające adrenalinę, a także przysadkę mózgową. Ma wiele ona zastosowań leczniczych i jest używana w leczeniu wielu schorzeń, w tym choroby wieńcowej, dystrofii mięśni, chronicznych samoistnych poronień i schizofrenii. Jest także stosowana z powodzeniem w leczeniu i zapobieganiu niektórym rodzajom raka. Osoby palące oraz kobiety przyjmujące tabletki antykoncepcyjne potrzebują więcej witaminy E, ponieważ w ich przypadkach występuje niedobór tej substancji. Witamina E łatwo ulega zniszczeniu pod wpływem ciepła, tlenu, zamrażania, obórki żywności, a także chloru.

Działanie Witaminy E:

  • jest przeciwutleniaczem, chroni komórki organizmu przed wolnymi rodnikami
  • zapobiega nadmiernemu utlenianiu wielu związków, szczególnie nienasyconych kwasów tłuszczowych
  • reguluje gospodarkę tłuszczową ustroju, obniża poziom cholesterolu, przez co zabezpiecza przed rozwojem miażdżycy i jej powikłań
  • zapobiega powstawaniu skrzepów krwi (zatorów)
  • jest konieczna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego
  • ma znaczenie w utrzymaniu prawidłowych ruchów gałki ocznej
  • stymuluje układ odpornościowy
  • ma znaczenie dla ładnego wyglądu skóry, przeciwdziała egzemom, przyspiesza gojenie ran
  • przeciwdziała objawom napięcia przedmiesiączkowego, zaburzeniom okresu przekwitania – z tego powodu jest czasem nazywana „witamina płodności”
  • ułatwia metabolizm i wchłanianie witaminy A, zmniejszając jej toksyczność
  • zmniejsza zapotrzebowanie mięśni na tlen
  • chroni płuca przed zatruciem
  • spowalnia proces starzenia się

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę E dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 6 200
Dzieci 4-8 lat 7 300
Chłopcy 9-13 lat 11 600
Młodzież męska 14-18 lat 15 800
Mężczyźni 19-30 lat 15 1000
Mężczyźni 31-50 lat 15 1000
Mężczyźni 50-70 lat 15 1000
Mężczyźni powyżej 70 lat 15 1000
Dziewczęta 9-13 lat 11 600
Młodzież żeńska 14-18 lat 15 800
Kobiety 19-30 lat 15 1000
Kobiety 31-50 lat 15 1000
Kobiety 50-70 lat 15 1000
Kobiety powyżej 70 lat 15 1000
Kobiety ciężarne do 18 lat 15 800
Kobiety ciężarne 19-30 lat 15 1000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 15 1000
Kobiety karmiące do 18 lat 19 800
Kobiety karmiące 19-30 lat 19 1000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1  

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Ludzie nieprawidłowo przyswajający tłuszcze, cierpiący na chroniczną niewydolność wątroby (magazyn witaminy E w organizmie), a także chorzy na mukowiscydozę są szczególnie narażeni na niedobory witaminy E. Niektóre leki – leki alkalizujące, obniżające cholesterol, doustne środki antykoncepcyjne, a także preparaty żelaza obniżają przyswajalność witaminy E.

tokoferolJeśli za mało, to…
Dzięki dużemu rozpowszechnieniu witaminy E w pokarmach objawy ciężkiego niedoboru u ludzi nie zostały określone. Niskie poziomy witaminy E w diecie sprzyjają hemolizie krwinek czerwonych i niedokrwistości, chorobie wieńcowej, miażdżycy, zakrzepowi żylnemu i prawdopodobnie rozmaitym zaburzeniom układu płciowego (poronienia). Ostatnio wiele badań epidemiologicznych wiąże niedobór witamin E ze zwiększoną zapadalnością na choroby nowotworowe.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina E jest zwykle dobrze tolerowana i uważana a mało toksyczną, nawet w dużych dawkach dziennie. Natomiast za duże dawki witaminy E powodują zmniejszenie rezerw witaminy A.

Dużą ilość witaminy E zawierają:

  • oleje roślinne
  • kiełki zbóż
  • jajka (żółtka)
  • wątroba
  • soja
  • zielone warzywa: groszek zielony, sałata, brukselka
  • owoce:  porzeczki, morele
  • migdały

Witamina E jest wrażliwa na działanie promieni słonecznych, tlenu oraz chemicznych środków utleniających. Zaleca się, by oleje roślinne były z tego względu przechowywane w butelkach z ciemnego szkła w opakowaniach plastikowych. Zamrożenie produktu spożywczego lub jest konserwacja przez puszkowanie nie zabezpiecza, niestety, przed stratami witaminy E, które mogą dochodzić nawet do 90%. Natomiast stosunkowo bezpieczne jest gotowanie, które nawet w ciągu 1-2 godzin w nieznacznym stopniu niszczy tą witaminę.

Czy wiesz, że…
Oleje tłoczone na zimno zawierają więcej witaminy E niż produkowane przemysłowo.

Suplementy zawierające witaminę E:
1. Vitamin E – 100 bg
2. Vital A – 10 mg
3. Vital B – 10 mg
4. Vital AB – 10 mg
5. Full Spectrum – 7 mg
6. Infant Formula – 4 mg
7. Lion Kids D – 7 mg
8. Senior formula – 10 mg
9. Energy Memory – 10 mg
10. Coenzyme Q10 – 10 mg
11. Super Co Q10 Plus – 1o mg
12. Protect 4 Life – 10 mg
13. Mega Protect 4 Life – 50 mg
14. Smokerade – 10 mg
15. Menopausal Formula – 40 mg
16. Cholestone – 10 mg
17. New Life – 7,5 mg
18. Omega 3 – 10 mg

Witamina F (nienasycone kwasy tłuszczowe: linolowy, linolenowy i arachidowy)

Mianem witaminy F określa się zespół wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, wchodzących między innymi w skład olejów i tłuszczów, i wszystkich substancji tłuszczowych. Te nienasycone kwasy tłuszczowe są rzeczywiście niezbędne do właściwego rozwoju tkanek łącznych, dostarczając równocześnie organizmowi ładunek energii ułatwiający ten rozwój i regenerację. Dopiero w latach pięćdziesiątych w USA, kiedy odkryto niezaprzeczalne właściwości witaminowe wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, nazwano je witaminą F. Te ciała tłuszczowe są rzeczywiście niezbędne dla naszego organizmu dostarczając całą potrzebną mu energię. Metabolizm nienasyconych kwasów tłuszczowych rozpoczyna się w żołądku, gdzie wszystkie ciała tłuszczowe mieszane są z innymi cząstkami pokarmu i zależnie od ich stopnia nasycenia wodorem zostają wolniej lub szybciej rozłożone. Wchłonięte przez błonę śluzową jelit kwasy tłuszczowe zapewniają rozpuszczalność, przenoszenie i eliminowanie zbędnego cholesterolu. Jest to bardzo ważna ochrona układu sercowo-naczyniowego.

Działanie Witaminy F:

  • odgrywa ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi
  • chroni układ krążenia przed zakrzepicą naczyń wieńcowych
  • zapewnia równowagę nerwową
  • przeciwalergiczne i przeciwzapalne, są bardzo skuteczne w przypadkach astmy i niektórych chorób skóry
  • jest  korzystna przy próchnicy,  zapewnia właściwy rozwój uzębienia
  • jej działanie antystresowe chroni mięsień sercowy
  • chroni organizm przed promieniowaniem X i każdym promieniowaniem jonizującym
  • chroni nawodnienia tkanki łącznej i stabilność kolagenu, dlatego też jest stosowana w przypadkach łuskowatych chorób skórnych

Kiedy potrzebujesz więcej
Witamina F działa przeciwzapalnie, podnosi odporność na zakażenia – równocześnie jednak hamuje autoagresje (reakcje przeciwko własnym antygenom), przeciwwysiękowo, żółciopędnie, pobudza regenerację nabłonków i tkanki łącznej, wzmacnia śródbłonki, przeciwzaskórnikowo, przeciwkamiczo i przeciwzłogowo na układ żółciowy i moczowy, osłania błony śluzowe, obniża stężenie cholesterolu i cukru we krwi, zapobiega miażdżycy i zawałom, zapobiega agregacji krwinek, przedłuża żywotność erytrocytów, zapobiega zwyrodnieniom naczyń, zapobiega zmianom keloidowym. Reguluje gospodarkę tłuszczową, chroni wątrobę i nerki przed stłuszczeniem i marskością. Witamina F przyśpiesza gojenie ran, oparzeń, owrzodzeń, odleżyn, odmrożeń, cofa ropnie i wysięki surowicze w skórze, działa przeciwzakrzepowo. Hamuje zmiany zwyrodnieniowe i rogowacenie gruczołów łojowych, zapobiega zaczopowaniu ujść gruczołów łojowych.

nienasycone kwasy tłuszczoweJeśli za mało, to…
Niedobór witaminy F,  powoduje zaburzenia organiczne jeszcze dziś dość mało znane, ponieważ nienasycone kwasy tłuszczowe w przypadku niektórych zaburzeń jelitowych, na przykład biegunki, nie są we właściwy sposób utleniane przyczyniając się do zmian metabolizmu trawienia, zwłaszcza zaś wchłaniania witamin z grupy B przez komórki nabłonkowe jelit. Zaburzenia powodowane niedoborem witaminy F są jeszcze niedostatecznie znane, ponieważ mieszają się ze znanymi objawami awitaminozy A lub D w zakresie patologii jelitowej. Skutki są takie, jakie występują w przypadku spożywania niedostatecznej ilości kwasów tłuszczowych nienasyconych: uporczywe i pozornie niczym niepowodowane biegunki, trądzik lub wysypka powodowane nienormalnie suchą skórą, łamliwość paznokci, wyłysienie. Zdarzają się również dolegliwości nerkowe, stopniowe i narastające wychudzenie, z którym praktycznie nie można sobie poradzić. Niedobór nienasyconych kwasów tłuszczowych powoduje nienormalne wysuszenie tkanki skórnej. Paznokcie stają się słabe i łamliwe. Włosy wypadają. Pojawiają się zmiany skórne.

A kiedy nadmiar, to…
Nie spotyka się zaburzeń spowodowanych przedawkowaniem witaminy F. Nadmierne spożycie pokarmu zawierającego zbyt duże jej ilości doprowadziłoby natychmiast do „ataku wątroby”, któremu z pewnością towarzyszyłyby wymioty żółcią, co spowodowałoby wydalenie z organizmu nadmiaru tej witaminy. Nawet jeśli do tego nie dochodzi, jej nadmiar wydalany jest w kale.

Dużą ilość Witaminy F zawierają:

  • lecytyna
  • kukurydza
  • soja
  • żółtko jaja
  • wątroba wołowa i móżdżek
  • awokado
  • ziarna dyni, słonecznika, lnu i arachidu
  • pestki melona, kiełki pszenicy, orzechy włoskie, migdały
  • oleje z kukurydzy, sezamu, soi, słonecznika,
  • ryby: węgorz, tuńczyk i minóg

Smażenie niszczy właściwości lecznicze witaminy F.

Czy wiesz, że…
Dowiedziono, że całkowita dzienna dawka witaminy F znajduje się w dwóch łyżeczkach oleju.

Witamina H (biotyna, koenzym R)

witamina H

Ma formę białego, krystalicznego proszku rozpuszczalnego w wodzie i alkoholu, o charakterze kwasowym. Jest substancją bardzo niestabilną, wrażliwą na zmiany temperatury, podgrzewanie, promienie UV, długotrwały kontakt z wodą, tlenem i związkami zasadowymi. Aktywna jest forma D-biotyny. Uczestniczy w syntezie cukrów, białek i kwasów tłuszczowych, wpływa na właściwe funkcjonowanie skóry i włosów.

 

Działanie witaminy H:

  • uczestniczy w przemianach energetycznych kwasów tłuszczowych, syntezie kwasów nukleinowych oraz w metabolizmie aminokwasów
  • jest konieczna dla ładnego wyglądu skóry
  • wspomaga zapobieganie siwieniu włosów
  • łagodzi bóle mięśniowe
  • zwiększa wrażliwość na insulinę i podnosi poziom enzymów biorących udział w metabolizmie glukozy

Kiedy potrzebujesz więcej
Na niedobór narażeni są ludzie spożywający duże ilości białka kurzego. Zawiera ona awidynę, która łączy się z biotyną w nie wchłaniające się kompleksy. Więcej biotyny potrzebują ludzie przy długotrwałej kuracji antybiotykami, które niszczą bakterie jelitowe syntezujące biotynę. Także ludzie odchudzający się, pozostający na diecie niskokalorycznej, powinni suplementować się biotyną. W przeciwnym razie możliwe jest, że wraz z traconymi kilogramami, będą tracić również włosy. Zapotrzebowanie na biotynę wzrasta przy poważniejszych oparzeniach, wymaga jej bowiem proces gojenia i zabliźniania się ran.

Jeśli za mało, to…
Niedobór witaminy H odbija się przede wszystkim na wyglądzie skóry, która staje się blada, wiotka i wysuszona. Na brodzie i wokół nosa pojawiają się wykwity. Niedostateczna podaż witaminy H powoduje wypadanie włosów i fatalnie odbija się na wyglądzie.

A kiedy nadmiar, to…
Nie stwierdzono, by witamina H była toksyczna.

Duże ilości Witaminy H zawierają:

  • orzechy
  • pieczywo pełnoziarniste
  • mleko
  • masło orzechowe
  • warzywa
  • mięso
  • drożdże piekarskie
  • niepolerowany ryż

Czy wiesz, że..
W produktach spożywczych biotyna występuje w stanie wolnym jak i związanym z białkami.

Witamina K (filochinon, menachinon, menadion)

Witamina K jest niezbędna, aby wątroba mogła syntetyzować szereg białek potrzebnych do krzepnięcia krwi. Dziś rozróżniamy rożne formy witaminy K. Spośród nich naturalne to witamina K1 (fitomenadion) znajdująca się w zielonych liściach i olejach naturalnych i witamina K2 (menachinon). Istnieją także formy syntetyczne. Spośród których najbardziej znana to witamina K3 (menadion). Przy udziale witaminy K bakterie jelitowe syntetyzują grupę składników zwanymi menachinonami. Witamina K jest rozpuszczalna w tłuszczach i jest magazynowa w kościach i w wątrobie, lecz w rzeczywistości organizm gromadzi jej niewielkie ilości. Niedobry witaminy K zdarzają się rzadko. Głównym zadaniem witaminy K jest wspomaganie krzepliwości krwi.

Działanie Witaminy K:

  • jest niezbędna do utworzenia protrombiny, związku chemicznego powodującego krzepnięcie krwi
  • pomaga hamować zbyt obfite miesiączki
  • ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i przeciwbólowe
  • jest potrzebna do uwapnienia i mineralizacji kości

Kiedy potrzebujesz więcej
Niedobór witaminy K występuje stosunkowo rzadko dzięki jej szerokiemu rozpowszechnieniu w żywności oraz zdolności do syntezy tej witaminy przez bakterie jelitowe występujące w przewodzie pokarmowym człowieka. Na jej niedobór szczególnie narażeni są ludzie z zaburzeniami wchłaniania, ludzie odżywiani pozajelitowo (kroplówki), pacjencji po dłuższej kuracji antybiotykowej, a także tacy, którzy odchudzają się. Niektóre leki mogą pozbawić organizm zasobów witaminy K.

Jeśli za mało, to…
W wyniku niedoboru witaminy K może dojść do skazy krwotocznej na skutek zakłócenia syntezy wielu czynników biorących udział w procesie krzepnięcia krwi. Początkowym objawem jest duża podatność skóry na powstawanie siniaków.

A kiedy nadmiar, to…
Wysokie dawki powodują odczynowe reakcje skórne – wykwity skóry, swędzenie, zaczerwienienie. Rzadko mogą wystąpić dolegliwości ze strony wątroby.

Dużą ilość Witaminy K zawierają:

  • jogurt i kefir (z żywymi bakteriami z rodzaju Lactobacillus)
  • lucerna
  • żółtko jajka
  • brokuły i brukselka
  • zielone warzywa liściaste
  • zielona herbata
  • wodorosty
  • produkty pełnoziarniste
  • wątroba
  • pomidory
  • oleje z wątroby rybiej

Witamina K jest wrażliwa na światło i środowisko zasadowe (dodatek sody do przygotowywanej żywności, w znacznym stopniu niszczy wę witaminę). Nie rozkłada się natomiast pod wpływem temperatury dlatego podczas przygotowywania posiłków jej straty są zazwyczaj małe.

Czy wiesz, że…
Naukowcy japońscy zaobserwowali, że witamina K może pełnić rolę ochronną w osteoporozie. Chroni kobiety w wieku postmenopauzalnym przed utrata wapnia z kości.

Witamina L1 (kwas antranilowy)

witamina L1Witamina L1 została odkryta i opisana w 1930 roku przez dr W. Nakahara. Witamina L1, nazywana również kwasem antralnilowym, jest prekursorem tryptofanu. Uczestniczy w przemianach aminokwasów aromatycznych. Niezbędna do syntezy alkaloidów u roślin. Przez niektórych autorów uważana za niezbędny czynnik laktacji (stąd nazwa L). Wykazuje synergizm z witaminą B6, witaminą C oraz substancjami przeciwdepresyjnymi i uspokajającymi. Kwas antranilowy korzystnie działa w przypadku przewlekłych chorób skóry i włosów na tle zaburzeń białkowych i aminokwasowych.

Działanie witaminy L1:

  • pobudza wydzielanie mleka u kobiet
  • u zwierząt zwiększa mleczność
  • działa przeciwzapalnie, przeciw depresyjnie
  • poprawia samopoczucie poprzez zwiększenie syntezy tryptofanu i serotoniny

Kto potrzebuje więcej
Witamina ta rzadko występuje w różnego rodzaju spisach i encyklopediach, ponieważ stosunkowo małe ilości są potrzebne w organizmie człowieka.

Jeśli za mało, to…
Niedobór witaminy L1 powoduje stany stresowe, stany lękowe i depresyjne, przewlekłe choroby skórne, przewlekłe choroby włosów i obniżoną laktacje.

A kiedy nadmiar, to…
Dotychczas nie stwierdzono poważnych skutków hiperwitaminozy witaminą L1 wpływających negatywnie na organizm człowieka.

Duże ilości witaminy L1 zawierają:

  • witamina L1 występuje zazwyczaj w formie tabletek, dostępnych do kupienia w każdej miejskiej aptece.

Czy wiesz, że…
Oprócz witaminy L1 znana jest również witamina L2, którą wyizolowano z drożdży. O tej witaminie mówi się jednak bardzo mało, ponieważ podobnie jak w przypadku witaminy L1, odpowiada ona za pobudzanie produkcji mleka.

Witamina U

witamina UPodobnie jak witamina B11, witamina U nie interesowała naukowców i nie istnieją żadne prace na jej temat. Została odkryta w latach pięćdziesiątych i jej działanie witaminowe jest podawane w wątpliwość. Jej budowa chemiczna wydaje się zbliżona do myrosyny, enzymu, którego rola chemiczna miałaby polegać na hydrolizowaniu niektórych glikozydów, przekształcając je w glukozę i olejki siarkowe. Witamina U ulega zniszczeniu pod wpływem działania wysokiej temperatury. Niegdyś witamina U była produkowana przez francuską firmę Beytout. W dniu dzisiejszym jej niedobór należy uzupełniać własną dietą.

Działanie Witaminy U:

  • przyspiesza zabliźnianie przypadku oparzeń czy otwartych ran
  • działa przeciwzapalnie
  • zabezpiecza błonę śluzową żołądka i jelit
  • zapobiega powstawaniu kamicy żółciowej

Kto potrzebuje więcej
Nieznane jest zapotrzebowanie organizmu na witaminę U. Nie wiadomo również nic na temat jej przemian metabolicznych po przejściu przez ścianki jelit. Wydaje się, że witamina U działa przede wszystkim zabezpieczająco na błonę śluzową i ułatwia zabliźnianie się skóry. Od najdawniejszej starożytności znano działanie soku z surowej kapusty jako środka uśmierzającego ból i sprzyjającego zabliźnianiu się wrzodów żołądkowo-dwunastniczych.

Jeśli za mało, to…
Nie istnieje żadna publikacja na temat konsekwencji awitaminozy witaminy U, lecz można przypuszczać, że może być ona przyczyną osłabienia śluzówki żołądka, stwarzającego podatny grunt dla owrzodzenia ścianek żołądka.

Jeśli nadmiar, to…
Nie są znane przypadki hiperwitaminozy witaminą U.

Dużą ilość witaminy U zawierają:

  • kapusta, zwłaszcza w części zielonej i czerwone

Czy wiesz, że..
W kosmetyce witamina U stosowana jest ze względu na właściwości przyspieszające gojenie się skóry.

Witamina P (kompleks C, bioflawonoidy cytrynianowe, rutyna, hesperydyna)

witamina PWitamina P jest to zespół flawonoidów, których brak lub niedobór w pożywieniu może powodować przedwczesną dezaktywację witaminy C, zmiany zwyrodnieniowe w obrębie tętnic i żył, nadmierną przepuszczalność i kruchość ścian naczyń krwionośnych oraz tendencję do miażdżycy, zawału i zatoru. Metabolizm bioflawonoidów w organizmie jest ściśle powiązany z witaminą C, lecz niebagatelna ilość witaminy P jest syntetyzowana, w jelitach. A więc flora bakteryjna wykorzystuje cukry zawarte w pożywieniu, przede wszystkim sacharozę, aby produkować antocyjany pod wpływem działania miedzi. Witamina P naturalnego pochodzenia (owoce, jarzyny, zioła) charakteryzuje się lepszą przyswajalnością i pewniejszym działaniem farmakologicznym. Witamina P ulega zniszczeniu wskutek gotowania i utlenia się na powietrzu.

Działanie Witaminy P:

  • ma korzystny wpływ na krwawiące dziąsła, powodując ich gojenie się
  • działa ochronnie na ścianki naczyń włosowatych
  • obniża ciśnienie
  • przeciwinfekcyjna
  • w przypadkach chronicznych zapaleń dziąseł usuwa opuchliznę
  • przedłuża i wzmaga działanie witaminy C
  • zapobiega zlepianiu się krwinek czerwonych i trombocytów
  • likwiduje wolne rodniki
  • chroni przed szkodliwym wpływem promieniowania radioaktywnego i UV

Kiedy potrzebujesz najwięcej
Zapotrzebowanie na witaminę P zależy od ilości witaminy C dostarczanej do organizmu, ponieważ nieustannie oddziałują one na siebie. Niektóre jednak produkty spożywcze, na przykład brukiew, zawierają substancje niszczące witaminę P. Ich regularne spożywanie w większych ilościach będzie więc wymagało zwiększonej dawki dziennej witaminy P. Aby stworzyć optymalne warunki współdziałania witaminy P i witaminy C, dzienna dawka tej ostatniej powinna być dziesięciokrotnie większa od dawki witaminy P. Niektóre dolegliwości w rodzaju zaburzeń równowagi i zawrotów głowy znikają po zjedzeniu dużej ilości czarnych borówek, jeżyn i owoców cytrusowych. Dowodzi to korzystnego wpływu witaminy P na krążenie mózgowe.

Jeśli za mało, to…
Awitaminoza witaminy P powoduje kruchość naczyń włosowatych. Najmniejsze uderzenie powoduje pojawianie się „siniaków” większych lub mniejszych zależnie od siły uderzenia i stopnia niedoboru witaminy. Nasilenie się niedoboru witaminy P powoduje ostre zapalenie dziąseł trwające do czasu dostarczenia do organizmu wystarczającej ilości tej witaminy. Następnie pojawiają się zaburzenia krążenia mózgowego.

A kiedy nadmiar, to…
Nie mogą wystąpić zaburzenia spowodowane przedawkowaniem witaminy P, ponieważ jej nadmiar jest wydalany przez nerki.

Duże ilości witaminy P zawierają:

  • owoce: borówki czarnej, dzikiej róży, głogu, czerwonej porzeczki, jeżyny,  śliwki węgierki ze skórką, wiśni
  • cytryna ze skórką, grejpfruty, pomarańcze, mandarynki, morele, jeżyny, truskawki, winogrona białe i czerwone i jabłka
  • papryka, sałata, pomidory, kapusta, ziemniaki i szpinak
  • zioła: ziele skrzypu, ziele fiołka trójbarwnego, kwiat bzu czarnego, kwiat głogu, kwiat kaliny, owoc kaliny, liść brzozy, ziele nawłoci, kwiat i owoc tarniny, kwiat i owoc czeremchy, liść miłorzębu, ziele wierzbówki i wierzbownicy, kwiat akacji, kwiat wrzosu, ziele dziurawca, ziele i korzeń wilżyny, ziele ruty, liść i pączki jesionu, ziele i kwiat wiązówki

Czy wiesz, że..
Witaminę P poleca się kobietom w okresie przekwitania, cierpiącym na dokuczliwe uderzenia gorąca.