Witamina A (retinol, beta – karoten)

witamina a

Witamina A występuje jako retinol (wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego) oraz w formie swego prekursora – B-karotenu, przede wszystkim w produktach roślinnych. W organizmie człowieka, w jelitach, obecne są enzymy, które przeprowadzają przemianę rozszczepienia cząsteczki B-karotenu na dwie cząsteczki witaminy A. Witaminę A odkryli w 1915 roku Mc Collum i Davis jako rozpuszczalny w tłuszczach czynnik A, stymulujący wzrost organizmu.

 

 

Działanie Witaminy A:

  • wpływa na syntezę białek, lipidów
  • odgrywa ważną funkcję w powstawaniu hormonów m.in. hormonów tarczycy
  • uczestniczy we wzroście i zróżnicowaniu nowych tkanek, odpowiada za harmonijny rozwój fizyczny, jest niezbędna dla rozwoju płodu
  • umożliwia prawidłowe funkcjonowanie siatkówki, wspomaga mechanizmy adaptacji wzrokowej, umożliwiającej widzenie w nocy
  • pełni funkcję przeciwutleniającą, neutralizując szkodliwe efekty wolnych rodników
  • obniża poziom cholesterolu

 

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B1 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności

Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]

Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych
[µg/dzień]

Dzieci 1-3 lat 300 600
Dzieci 4-8 lat 400 900
Chłopcy 9-13 lat 600 1700
Młodzież męska 14-18 lat 900 2800
Mężczyźni 19-30 lat 900 3000
Mężczyźni 31-50 lat 900 3000
Mężczyźni 50-70 lat 900 3000
Dziewczęta 9-13 lat 600 1700
Młodzież żeńska 14-18 lat 700 2800
Kobiety 19-30 lat 700 3000
Kobiety 31-50 lat 700 3000
Kobiety 50-70 lat 700 3000
Kobiety powyżej 70 lat 700 3000
Kobiety ciężarne do 18 lat 750 2800
Kobiety ciężarne 19-30 lat 770 3000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 770 3000
Kobiety karmiące do 18 lat 1200 2800
Kobiety karmiące 19-30 lat 1300 3000
Kobiety karmiące 31-50 lat 1300 3000
     

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

 

Kiedy potrzebujesz więcej

Zapotrzebowanie na tą witaminę wzrasta u osób chorych na przewlekłe i wyniszczające choroby, a także w przypadku nadczynności i niedoczynności tarczycy. Potrzebujemy jej także więcej podczas długotrwałego stresu, intensywnego wysiłku oraz przebywając w zanieczyszczonym środowisku. Przyczyną niedoboru witaminy A mogą być również niekorzystne interferencje z innymi składnikami pokarmowymi lub lekami. Absorpcja i magazynowanie witaminy A znacznie obniża się przy niedoborze witaminy E. Spadek retinolu może być również związany z nadmiernym spożyciem błonnika. Niektóre leki powodują obniżone wchłanianie witaminy A, mogące być przyczyną jej niedoboru.

Jeśli za mało, to…

Deficyt witaminy A objawia się przede wszystkim szeregiem schorzeń oczu, jak ropienie gałki ocznej, zmniejszenie wydzielania łez i wysychanie rogówki oraz pogorszenie widzenia o zmroku (tzw. kurza ślepota). Niedostateczna podaż witaminy A powoduje zmęczenie, depresję, nerwobóle. Skóra staje się sucha i szorstka, pojawiają się zmiany na błonach śluzowych. Rany goją się dłużej. U dzieci i młodzieży następuje zahamowanie wzrostu. Na skutek nieprawidłowego funkcjonowania nabłonka mogą wystąpić stany zapalne, np. dróg oddechowych. Tworzą się również kamienie fosforowo – wapniowe w nerkach.

A kiedy nadmiar, to…

Nadmiar witaminy A może być toksyczny dla organizmu. Przedawkowanie beta-karotenu jest rzadziej spotykane niż przedawkowanie witaminą A, gdyż beta-karoten jest znacznie gorzej przyswajany z pożywienia niż czysty retinol. W przypadku przedawkowania najczęściej obserwuje się nudności, utratę apetytu, świąd skóry, schorzenia narządu wzroku (wytrzeszcz, oczopląs), powiększenie wątroby, obrzęki u nasady kości a także wysuszenie skóry. U dzieci stwierdza się uwypuklone ciemiączko, w rzadkich przypadkach wodogłowie. Podwyższonej zawartości tej witaminy towarzyszy żółty kolor skóry. Doustne środki antykoncepcyjne zwiększają prawdopodobieństwo zatrucia witaminą A.

Dużą ilość witaminy A zawierają:

  • wątroba, szczególnie ryb morskich (tran)
  • żółtka jaj
  • mleko
  • masło
  • oleje roślinne
  • sery

W beta-karoten są bogate:

  • warzywa liściaste (szpinak, brukselka, rzeżucha)
  • warzywa i owoce o żółtym i pomarańczowym zabarwieniu (marchew, dynia, melon, brzoskwinie, morele)
  • rzodkiew, cebula, czosnek

Witamina A jest wrażliwa na działanie promieni słonecznych, a więc przechowujemy tłuszcze będące jej źródłem w ciemnych opakowaniach. Szczególnie oleje łatwo tracą tę witaminę podczas niewłaściwego przechowywania. Zawartość witaminy A znacznie się obniża także podczas gotowania, pieczenia czy smażenia produktów spożywczych.

 

[box style=”1″]

Czy wiesz, że…

Objawy niedoboru witaminy A – zaburzenia widzenia w nocy jest najdawniejszą awitaminozą. Starożytni Egipcjanie nie zdawali sobie sprawy, co jest właściwą przyczyną „kurzej ślepoty”. Jednak wiedzieli, że czynnik przeciwdziałający tej chorobie znajduje się w wątrobie wołowej i zalecali przykładanie kawałków pokrajanej wątroby lub też ekstraktu z wątroby na oczy.[/box]

[toggle title=”Sprawdź suplementy zawierające witaminę A:”]

Suplementy zawierające witaminę A:

  • Beta Carotene – 900 µg
  • Lion Kids + witamina D – 150µg
  • Full Spectrum – 150 µg
  • Vital A – 200 µg
  • Vital B – 200 µg
  • Vital O – 200 µg
  • Vital AB – 200 ug
  • Menopausal Formula – 150µg
  • New life – 417 µg
  • Protect 4 Life – 300 µg
  • Mega Protect 4 Life – 833 µg
  • Coenzyme Q10 – 100 µg
  • Super Co Q10 Plus – 100 µg

[/toggle]


Witamina B1 (tiamina)

witamina B1Witamina B1 zwana inaczej tiaminą, należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Należy do grupy witamin B-kompleks i jest niezbędna do funkcjonowania systemu nerwowego. Tiamina łatwo ulega zniszczeniu pod wpływem powietrza, wody, kofeiny, alkoholu, estrogenu i dodatków do żywności, tak więc, aby otrzymać odpowiednie dawki tej ważnej witaminy, należy spożywać świeże, pełnowartościowe produkty. Najlepiej jest przyjmować wszystkie witaminy z grupy B-kompleks łącznie.

Działanie Witaminy B1:

  • jest niezbędna dla działania wielu enzymów biorących udział w energetycznych przemianach utleniania tkankowego, przemianach węglowodanów (cukrów), tłuszczów i aminokwasów
  • jest bardzo istotna dla funkcjonowania układu nerwowego, który czerpie energię prawie wyłącznie z rozkładu cukrów
  • poprawia nastrój
  • wywiera korzystny wpływ na rozwój organizmu
  • działa moczopędnie
  • pomaga zwalczać chorobę morską i lokomocyjną

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B1 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 0,5
Dzieci 4-8 lat 0,6
Chłopcy 9-13 lat 0,9
Młodzież męska 14-18 lat 1,2
Mężczyźni 19-30 lat 1,2
Mężczyźni 31-50 lat 1,2
Mężczyźni 50-70 lat 1,2
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,2
Dziewczęta 9-13 lat 0,9
Młodzież żeńska 14-18 lat 1,0
Kobiety 19-30 lat 1,1
Kobiety 31-50 lat 1,1
Kobiety powyżej 70 lat 1,1
Kobiety ciężarne do 18 lat 1,4
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1,4
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1,4
Kobiety karmiące do 18 lat 1,4
Kobiety karmiące 19-30 lat 1,4
Kobiety karmiące 31-50 lat 1,4
   

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Na niedobór witaminy B1 szczególnie narażeni są alkoholicy (alkohol niszczy tą witaminę), a także ludzie pijący duże ilości kawy (nawet bezkofeinowej) oraz herbaty. Również dieta wysoko węglowodanowa prowadzi do niedoborów tej witaminy. Zapotrzebowanie na witaminę B1 wzrasta w okresie rekonwalescencji, stanów gorączkowych, podczas ciąży i karmienia piersią.

tiaminaJeśli za mało, to…
Niedobór tiaminy powoduje zakłócenia w spalaniu glukozy i nagromadzenia w organizmie kwasu pirogronowego, związku toksycznego dla komórek nerwowych. Przy zbyt małej podaży witaminy B1 występują takie objawy, jak zmęczenie, obwodowa neuropatia, brak apetytu, apatia, nudności, zaburzenia ze strony układu trawiennego. Dłuższy, duży niedobór witaminy B1 prowadzi do choroby beri-beri, będącej efektem zmian zwyrodnieniowych w układzie nerwowym, sercowo-naczyniowym oraz w mięśniach. Objawy tej choroby to silny ból mięśni, paraliż, zahamowanie wzrostu, spadek masy ciała.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina B1 przyjmowana doustnie jest uważana za wyjątkowo bezpieczną. Minimalna dawka toksyczna jest oceniania na ok. 300mg, a więc około 200 razy więcej niż przeciętne dzienne zapotrzebowanie.

Duże ilości witaminy B1 zawierają:

  • drożdże piekarskie
  • kiełki pszenicy
  • pieczywo pełnoziarniste
  • nasiona słonecznika
  • płatki owsiane
  • orzechy
  • mięso wołowe i wieprzowe, szynka, salami
  • marchew
  • groszek zielony, groch, fasola, soja

Witamina B1 jest wrażliwa na ciepło. Aby maksymalnie uniknąć strat podczas gotowania tej rozpuszczalnej w wodzie witaminy, należy gotować pokarmy w jak najmniejszej ilości wody i możliwie jak najkrócej. Dodatek sody do potraw w znacznym stopniu niszczy tą witaminę.

[box style=”1″]

Czy wiesz, że…

Witamina B1 w dawce około 100mg dziennie zabezpiecza przed ukąszeniami much, komarów i innych owadów. Wiąże się to ze specyficznym zapachem witaminy B1 wydzielanej z potem przez skórę. Ochrona ta nie jest jednak skuteczna u wszystkich.[/box]


Suplementy zawierająca witaminę B1:
1. Vital O – 1,4 mg
2. Vital A – 1,4 mg
3. Vital B – 1,4 mg
4. Vital AB – 1,4 mg
5. Full Spectrum – 1mg
6. Infant Formula – 0,5 mg
7. Lion Kids + D – 0,5 mg
8. Senior Formula – 1,2 mg
9. Menopausal Formula – 2,5 mg
10. New Life – o,8 mg

Witamina B2 (ryboflawina)

Witamina B2, ryboflawina, jest rozpuszczalna w wodzie, a więc organizm przyswaja ją łatwo. Jest znacznie bardziej trwała niż tiamina, chociaż niszczy ją nadmiar cynku, antybiotyki, estrogen, kofeina i alkohol. Także światło słoneczne niszczy ryboflawinę. Ciekawe jest to, że ryboflawina stanowi witaminę jedynie dla człowieka i zwierząt, natomiast bakterie i rośliny są zdolne do samodzielnej syntezy tego związku.

 

Ryboflawina jest konieczna do:

  • prawidłowego funkcjonowania enzymów związanych z procesem utleniania i oddychania
  • właściwego wykorzystywania przez organizm białek, lipidów i węglowodanów
  • osiągnięcia właściwego wzrostu
  • ochrony przed wolnymi rodnikami
  • prawidłowej rozrodczości
  • zachowania zdrowej skóry, paznokci oraz włosów
  • uaktywnienia witaminy B6
  • zwiększa absorpcję żelaza
  • razem z kwasem foliowym uczestniczy w tworzeniu krwinek czerwonych

Zalecane normy dietetyczne [mg / dzień]

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 0,5
Dzieci 4-8 lat 0,6
Chłopcy 9-13 lat 0,9
Młodzież męska 14-18 lat 1,3
Mężczyźni 19-30 lat 1,3
Mężczyźni 31-50 lat 1,3
Mężczyźni 50-70 lat 1,3
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,3
Dziewczęta 9-13 lat 0,9
Młodzież żeńska 14-18 lat 1,0
Kobiety 19-30 lat 1,1
Kobiety 31-50 lat 1,1
Kobiety 50-70 lat 1,1
Kobiety powyżej 70 lat 1,1
Kobiety ciężarne do 18 lat 1,4
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1,4
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1,4
Kobiety karmiące do 18 lat 1,6
Kobiety karmiące 19-30 lat 1,6
Kobiety karmiące 31-50 lat 1,6

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na ryboflawinę wzrasta przy wykonywaniu ciężkiej pracy oraz intensywnego wysiłku fizycznego. Również stres, zwłaszcza długotrwały powoduje brak ryboflawiny. Kobiety stosujące doustne środki antykoncepcyjne także wymagają dodatkowego podawania ryboflawiny.

ryboflawinaJeśli za mało, to…
W przypadku obniżonej zawartości witaminy B2 w organizmie zostaje zahamowana zdolność do wykorzystywania tłuszczów, mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Ponadto obserwuje się zaburzenia ze strony układu nerwowego (drżenie, zawroty głowy, bezsenność) na skutek obniżenia przewodnictwa nerwowego. Pojawiają się również nawracające uszkodzenia skóry i błon śluzowych, np. pękanie warg i kącików ust, zapalenia języka i warg, egzemy, zapalenia spojówek. Często występuje łojotokowe zapalenie skóry, zapalenia  w obrębie narządów płciowych. Deficytom witaminy B2 towarzyszy także zwiększona podatność na infekcje. U dzieci i młodzieży obserwuje się zahamowanie wzrostu.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina B2 nie jest magazynowana w organizmie, a nadmiar jej wydalany jest wraz z moczem. Stąd, jest witaminą bezpieczną i nie obserwowano objawów zatrucia tym związkiem. Jedynym nieszkodliwym objawem ubocznym wiążącym się ze zwiększoną podażą witaminy B2 jest intensywnie żółta barwa moczu.

Dużą ilość witaminy B2 zawierają:

  • mleko
  • sery
  • jogurt
  • jaja
  • wątroba
  • ryby (szczególnie makrela)
  • warzywa liściaste
  • niektóre owoce np. morele
  • drożdże
  • ziarna zbóż i kiełki pszenicy

Ryboflawina jest bardzo wrażliwa na światło słoneczne. Dlatego też produkty żywnościowe np. mleko nie powinny być transportowane w przeźroczystych opakowaniach, gdyż zaledwie w ciągu kilku godzin tracą zawartość tej witaminy. Ryboflawina ulega rozkładowi także w środowisku kwaśnym i zasadowym oraz w obecności czynników utleniających. Poważne straty ponosimy podczas długiego płukania produktów, gotowania ich bez przykrycia i w dużej ilości wody oraz podczas odlewania wywarów, chociaż warto wiedzieć, że sama wysoka temperatura nie przyczynia się dl obniżenia tej witaminy. Długotrwałe (14-15 godzin) rozmrażanie na świetle mięsa powoduje znaczne ubytki tej witaminy, dlatego, też, najlepiej jest zamrożone mięso wkładać od razu do wrzątku.

Czy wiesz, że…
Witamina B2 przeciwdziała powstawaniu katarakty (zaćmy).

 

Suplementy zawierające witaminę B2:
1. Stress Management – 1,8 mg
2. Vital 0 – 1,6 mg
3. Vital A – 1,6 mg
4. Vital B – 1,6 mg
5. Vital AB – 1,6 mg
6. Full Spectrum – 1,2 mg
7. Infant Formula – 0,6 mg
8. Lion Kids D – 0,6 mg
9. Senior Formula – 1,5 mg
10. Menopausal Formula – 2,5 mg
11. New Life – 1 mg
12. Culevit – 1,1 mg

Witamina B3 (witamina PP, niacyna)

Trzecią witaminą z grupy B jest niacyna, witamina B3, zwana także witaminą PP. Terminem witamina PP określamy łącznie dwa związki: kwas nikotynowy i jego pochodną – nikotynamid. Związki te mogą być syntetyzowane w organizmie człowieka przez drobnoustroje żyjące w jelitach pod warunkiem dostatecznego dostarczenia z pożywieniem jednego z aminokwasów oraz obecności innych witamin z grupy B. Pierwszych odkryć dotyczących tej witaminy dokonali naukowcy Harden i Young na początku naszego stulecia. W 1914 roku amerykański uczony polskiego pochodzenia Kazimierz Funk wysunął hipotezę, że ciężka choroba – pelagra jest skutkiem niedoboru jednej z witamin. Jednakże dopiero w latach trzydziestych naszego stulecia odkryto strukturę i funkcje związku, którego brak powoduje objawy pelagry – witaminy PP.

Działanie witaminy PP:

  • jest składnikiem enzymów biorących udział w procesie oddychania tkankowego
  • odgrywa istotną rolę w metabolizmie tłuszczów (obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi) oraz w metabolizmie cukrów
  • obniża ciśnienie krwiobiegu
  • pobudza wydzielanie soku żołądkowego
  • jest nieodzowna dla zdrowia skóry, a także prawidłowej pracy mięśni i układu nerwowego
  • konieczna do syntezy DNA
  • niezbędna do syntezy hormonów płciowych i kortyzonu, tyrozyny oraz insuliny

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B3 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna
dawka nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 6 10
Dzieci 4-8 lat 8 15
Chłopcy 9-13 lat 12 20
Młodzież męska 14-18 lat 16 30
Mężczyźni 19-30 lat 16 35
Mężczyźni 31-50 lat 16 35
Mężczyźni 50-70 lat 16 35
Mężczyźni powyżej 70 lat 16 35
Dziewczęta 9-13 lat 12 20
Młodzież żeńska 14-18 lat 14 30
Kobiety 19-30 lat 14 35
Kobiety 31-50 lat 14 35
Kobiety 50-70 lat 14 35
Kobiety powyżej 70 lat 14 35
Kobiety ciężarne do 18 lat 18 30
Kobiety ciężarne 19-30 lat 18 35
Kobiety ciężarne 31-50 lat 18 35
Kobiety karmiące do 18 lat 17 30
Kobiety karmiące 19-30 lat 17 35
Kobiety karmiące 31-50 lat 17 35

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na niacynę zależy od intensywności wykonywanego wysiłku fizycznego. Im cięższa praca (również sport), tym większa ilość niacyny powinna być przyjmowana. Dodatkowa suplementacja tą witaminą jest wskazana w przypadku osób ze skłonnością do podwyższonego poziomu cholesterolu i trójglicerydów we krwi oraz z cukrzycą. Również ludzie w długotrwałych i częstych sytuacjach stresowych oraz osoby chorujące na nadczynność tarczycy, choroby wyniszczające organizm (np. choroba nowotworowa, marskość wątroby) wymagają zwiększonej dawki niacyny.

niacynaJeśli za mało, to…
Jednym z pierwszych objawów niedoboru niacyny może być wrażliwość skóry na promienie słoneczne, zmęczenie, bóle głowy. Ostry niedobór niacyny prowadzi do pelagry. Choroba ta objawia się zmianami na skórze (charakterystyczne zgrubienia, łuszczenie i stany zapalne), wymioty, biegunki, zaburzenia pracy wątroby i systemu nerwowego. Nie leczona pelagra może prowadzić do śmierci. Pelagra występuje głównie wśród niektórych populacji zamieszkałych na terenach Meksyku i Ameryki Łacińskiej, odżywiających się głównie ryżem i kukurydzą, a więc pokarmami z bardzo małą zawartością niacyny. W krajach cywilizowanych symptomy pelagry spotyka się jedynie w połączeniu z chronicznym alkoholizmem, marskością wątroby i ciężkimi biegunkami.

A kiedy nadmiar, to…
Przy przedawkowaniu obserwuje się zaczerwienienie i pieczenie skóry, nudności, wymioty, biegunkę, utratę przytomności. Duże dawki mogą również spowodować atak dny moczanowej u osób ze skłonnością do podwyższonego poziomu kwasu moczowego, także pogorszyć stan zdrowia osób z cukrzycą. Przyjmowanie przez dłuższy czas wysokich dawek niacyny może powodować zaostrzenie choroby wrzodowej żołądka lub zaburzyć funkcje wątroby.

Dużą ilość Witaminy PP zawierają:

  • wątroba wołowa
  • ryby: makrela, halibut, łosoś, tuńczyk
  • cielęcina i indyk
  • owoce: awokado, figi, daktyle, śliwki
  • orzeszki ziemne
  • nasiona słonecznika
  • kiełki pszenicy

Niacyna należy do nielicznych trwałych witamin, odpornych na działanie takich czynników, jak tlen, temperatura czy światło. Do pewnych strat tej witaminy dochodzi podczas długotrwałego gotowania, gdyż jest ona dobrze rozpuszczalna w wodzie.

Czy wiesz, że…
Objawy uboczne związane z przedawkowaniem występują głównie za sprawą kwasu nikotynowego. Druga postać niacyny – nikotynamid – jest bezpieczniejsza, dlatego też to nikotynamid, a nie kwas nikotynowy, jest powszechnie stosowany w preparatach farmaceutycznych.

Suplementy zawierające witaminę B3:
1. Stress Management – 15 mg
2. Vital o – 18 mg
3. Vital A – 18 mg
4. Vital B – 18 mg
5. Vital AB – 18 mg
6. Full Spectrum – 10 mg
7. Infant Formula – 8 mg
8. Lion Kids D – 7 mg
9. Senior Formula – 10 mg
10. Menopausal Formula – 7,5 mg
11. New Life – 9 mg

Witamina B5 (kwas pantotenowy)

witamina B5Kwas pantotenowy, czyli witamina B5, także należy do grupy witamin B-kompleks. Jest jedną z najbezpieczniejszych witamin i podobnie jak ryboflawina jest pomocna w okresie stresu. Ponieważ jest niezbędna do przemiany w energię spożywanych przez nas węglowodanów, nawet niewielki jej niedobór prowadzi do zmęczenia. Kwas pantotenowy jest witaminą rozpuszczalną w wodzie, jest znany jako „witamina antystresowa”, ponieważ wpływa na gruczoł produkujący adrenalinę. Puszkowanie, przetwarzanie żywności, kofeina, leki zawierające siarkę, tabletki nasenne, estrogen i alkohol zmniejszają zawartość witaminy B5 przyjmowanej z żywnością.

Działanie kwasu pantotenowego:

  • uczestniczy w syntezie wielu hormonów nadnercza, wśród nich kortyzonu, odgrywającego m.in. rolę w przystosowaniu się organizmu do stresu
  • ma znaczenie w procesie syntezy przeciwciał przeciwko drobnoustrojom i przeciwdziała w ten sposób infekcjom
  • niezbędny w przemianach energetycznych, zwłaszcza węglowodanów
  • ma znaczenie dla ładnego wyglądu skóry i włosów
  • wspomaga gojenie się ran
  • pomaga w budowaniu komórek

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B5 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 2
Dzieci 4-8 lat 3
Chłopcy 9-13 lat 4
Młodzież męska 14-18 lat 5
Mężczyźni 19-30 lat 5
Mężczyźni 31-50 lat 5
Mężczyźni 50-70 lat 5
Mężczyźni powyżej 70 lat 5
Dziewczęta 9-13 lat 4
Młodzież żeńska 14-18 lat 5
Kobiety 19-30 lat 5
Kobiety 31-50 lat 5
Kobiety 50-70 lat 5
Kobiety powyżej 70 lat 5
Kobiety ciężarne do 18 lat 6
Kobiety ciężarne 19-30 lat 6
Kobiety ciężarne 31-50 lat 6
Kobiety karmiące do 18 lat 7
Kobiety karmiące 19-30 lat 7
Kobiety karmiące 31-50 lat 7

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Zapotrzebowanie na kwas pantotenowy zwiększa się w chorobach przewodu pokarmowego, po operacjach, urazach, oparzeniach, ciężkich chorobach zakaźnych, sytuacjach stresowych oraz w niektórych rodzajach anemii i problemach z odpornością.

Jeśli za mało, to…
Niedobór kwasu pantotenowego może wyrażać się poprzez takie objawy, jak zaburzenia trawienia, nudności, skurcze mięśni, piekący ból w kolanach, zmęczenie, bezsenność, zwiększona podatność na infekcje.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina B5 jest jedną z najbezpieczniejszych witamin, nie są znane skutki uboczne jej działania ani dawki toksyczne.

Dużą ilość witaminy B5 zawierają:

  • drożdże winne i piekarskie
  • wątroba
  • ciemne mięso indyka i kurcząt
  • jaja
  • otręby i płatki owsiane
  • produkty pełnoziarniste
  • orzechy
  • zielone warzywa

Kwas pantotenowy jest wrażliwy na mrożenie, konserwowanie i inne procesy technologiczne stosowane przy przemysłowej produkcji żywności. Dlatego, aby zapobiec niedoborom, najlepiej jeść surówki.

Czy wiesz, że…
Z pierwszych prób klinicznych prowadzonych w ostatnich latach w USA wynika, że leczenie kwasem pantotenowym może przynosić bardzo korzystne efekty w leczeniu zmian artretycznych stawów.

Suplementy zawierające witaminę B5:
1. Stress Management – 5 mg
2. Vital 0 – 5m g
3. Vital A – 5 mg
4. Vital B – 5 mg
5. Vital AB – 5 mg
6. Full Spectrum – 5 mg
7. Infant Formula – 3 mg
8. Lion Kids D – 3 mg
9. Senior Formula – 3 mg
10. Menopausal Formula – 5 mg
11. New Life – 4 mg

Witamina B6 (pirydoksyna)

Witamina B6 jest następną z witamin rozpuszczalnych w wodzie i jej nadmiar jest wydalany z organizmu w ciągu około 8 godzin po przyjęciu. Z tego powodu, a także dlatego, że około 90% witaminy ulega zniszczeniu podczas obróbki żywności, jej niedobory występują dość powszechnie. Witamina B6 jest także znana jako pirydoksyna, pirydoksal, fosforan pirydoksalu i pirydoksamina; wszystkie te substancje są ze sobą spokrewnione. Pirydoksyna jest najpowszechniej stosowaną formą witaminy B6. Podobnie jak ryboflawina, pirydoksyna jest syntetyzowana przez rośliny i bakterie ( w tym bakterie przewodu pokarmowego człowieka). Natomiast organizmy człowieka i zwierząt nie są zdolne do samodzielnego wytwarzania tego związku. Kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą lub przyjmujące tabletki antykoncepcyjne mają zwiększone zapotrzebowanie na tą substancję. Podobnie osoby spożywające duże białka lub nadmierne ilości alkoholu.

Działanie Witaminy B6:

  • jest składnikiem wielu enzymów biorących udział w przemianach chemicznych w organizmie, m.in.: w metabolizmie tłuszczów, aminokwasów, hormonów sterydowych oraz syntezie hemoglobiny
  • jest konieczna dla zdrowia skóry
  • przeciwdziała zaburzeniom nerwowym, zmniejsza drętwienie kończyn oraz nadmierne napięcie mięśniowe
  • reguluje utrzymywanie równowagi płynów wewnątrzustrojowych
  • przeciwdziała objawom napięcia przedmiesiączkowego u kobiet
  • jest potrzebna do wytwarzania kwasu solnego i przyswajania magnezu
  • działa jako naturalny środek moczopędny
  • łagodzi mdłości

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B6 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [mg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka efektów
ubocznych [mg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 0,5 30
Dzieci 4-8 lat 0,6 40
Chłopcy 9-13 lat 1,0 60
Młodzież męska 14-18 lat 1,3 80
Mężczyźni 19-30 lat 1,3 100
Mężczyźni 31-50 lat 1,3 100
Mężczyźni 50-70 lat 1,7 100
Mężczyźni powyżej 70 lat 1,7 100
Dziewczęta 9-13 lat 1,0 60
Młodzież żeńska 14-18 lat 1,2 80
Kobiety 19-30 lat 1,3 100
Kobiety 31-50 lat 1,3 100
Kobiety 50-70 lat 1,5 100
Kobiety powyżej 70 lat 1,5 100
Kobiety ciężarne do 18 lat 1,9 80
Kobiety ciężarne 19-30 lat 1,9 100
Kobiety ciężarne 31-50 lat 1,9 100
Kobiety karmiące do 18 lat 2,0 80
Kobiety karmiące 19-30 lat 2,0 100
Kobiety karmiące 31-50 lat 2,0 10

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
U kobiet znacznie zwiększone zapotrzebowanie na witaminę B6 występuje w stanach związanych z dużą produkcją hormonów płciowych estrogenów, a więc w ciąży, w drugiej połowie cyklu miesiączkowego, w przypadku zażywania tabletek antykoncepcyjnych, zawierających estrogeny. Bardzo podatni na niedobory  pirydoksyny są ludzie starsi, ze względu na ogólne osłabione wchłanianie i gorsze trawienie składników pokarmowych. Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę B6 mają także ludzie spożywający duże ilości białka, nadużywający alkoholu, chorzy na przewlekłe wyniszczające choroby, rekonwalescenci po przebytych zabiegach chirurgicznych i ludzie po prześwietleniach promieniami Roentgena.

Jeśli za mało, to…
Objawy niedoboru witaminy B6 są niespecyficzne, przypominają objawy towarzyszące wielu innym niedoborom żywieniowym. Może wystąpić anemia, zmiany zapalne skóry (zajady wokół ust) i błon śluzowych (ust i języka), osłabienie, stany depresyjne, poranne nudności, bezsenność, niekiedy drgawki lub drętwienie lub kurcze nóg i ramion. Ponadto niedobór tej witaminy może być jedną z przyczyn podwyższonego poziomu cholesterolu, obniżonej ilości żelaza i zbyt niskiego poziomu cukru we krwi (hipoglikemia).

A kiedy nadmiar, to…
Przy przedawkowaniu witaminy B6 pojawiają się zaburzenia czucia, bóle kończyn, choroby neurologiczne. Te objawy uboczne występują jednak dopiero przy podaży dużych dawek pirydoksyny powyżej 500mg dziennie.

Dużą ilość Witaminy B6 zawierają:

  • drożdże
  • wątroba
  • mięso i ryby
  • mleko
  • pełne ziarna zbóż
  • wyroby z mąk razowych
  • warzywa, szczególnie strączkowe
  • ziemniaki
  • owoce, a zwłaszcza banany
  • orzechy laskowe, włoskie
  • nasiona słonecznika

Przechowywanie pokarmów w niskich temperaturach (mrożenie) powoduje znaczne ubytki witaminy B6. Straty obserwuje się również podczas gotowania warzyw, kiedy razem z odlewaną wodą usuwamy duże ilości witamin. Ponadto konserwowanie, przetwarzanie, puszkowanie produktów spożywczych niszczy ją w znacznym stopniu. Witamina ta jest wrażliwa na światło. Mleko rozlane do jasnych, przeźroczystych butelek i wystawione na słońce, po dwóch godzinach traci ponad 50% jej zawartości.

Czy wiesz, że…
Witamina B6 jest od dawna znana jako środek na „nietycie” i dlatego stanowi cenny składnik wielu diet odchudzających. Witamina ta pomaga w spalaniu „własnego” niepotrzebnego tłuszczu, a także tłuszczu dostarczanego w nadmiarze z pożywieniem.

Suplementy zawierające witaminę B6:
1. Stress Management – 2 mg
2. Vital 0 – 2 m g
3. Vital A – 2 mg
4. Vital B – 2 mg
5. Vital AB – 2 mg
6. Full Spectrum – 1,2 mg
7. Infant Formula – 0,4 mg
8. Lion Kids D – 0,7 mg
9. Senior Formula – 1,5 mg
10. Menopausal Formula – 2,5 mg
11. New Life – 1mg
12. Natural HGH Support – 2 mg
13. Culevit 1,2 mg

Witamina B9 (kwas foliowy, folacyna, witamina Bc)

kwas foliowyKwas foliowy, składnik grupy B-kompleks, jest czasami nazywany witaminą Bc lub folacyną. Kwas foliowy rozpuszcza się w wodzie. Nazwa tego kwasu pochodzi od łacińskiego słowa folium i oznacza liść, ponieważ pierwszy raz kwas foliowy wyizolowano z warzyw zielonolistnych. Ostatnio stwierdzono iż kwas foliowy ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju płodu – zapobiega rozszczepowi kręgosłupa, jeśli przyjmuje się go przed poczęciem i podczas trwania ciąży. Kwas foliowy bardzo łatwo ulega zniszczeniu podczas gotowania i przetwarzania żywności jest także wrażliwy na światło.

Działanie Kwasu foliowego:

  • bierze udział w powstawaniu kwasów nukleinowych – DNA i RNA, współuczestniczy w przemianach białek i cukrów
  • jest niezbędny w powstawaniu krwinek czerwonych
  • wpływa na prawidłową funkcję układu nerwowego, w okresie płodowym reguluje rozwój komórek nerwowych
  • jest ważnym czynnikiem wzrostu i rozwoju

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B9 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy
dietetyczne [µg/dzień]
Bezpieczna maksymalna dawka
nie powodująca ryzyka
efektów ubocznych [µg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 150 300
Dzieci 4-8 lat 200 400
Chłopcy 9-13 lat 300 600
Młodzież męska 14-18 lat 400 800
Mężczyźni 19-30 lat 400 1000
Mężczyźni 31-50 lat 400 1000
Mężczyźni 50-70 lat 400 1000
Mężczyźni powyżej 70 lat 400 1000
Dziewczęta 9-13 lat 300 600
Młodzież żeńska 14-18 lat 400 800
Kobiety 19-30 lat 400 1000
Kobiety 31-50 lat 400 1000
Kobiety 50-70 lat 400 1000
Kobiety powyżej 70 lat 400 1000
Kobiety ciężarne do 18 lat 600 800
Kobiety ciężarne 19-30 lat 600 1000
Kobiety ciężarne 31-50 lat 600 1000
Kobiety karmiące do 18 lat 500 800
Kobiety karmiące 19-30 lat 500 1000
Kobiety karmiące 31-50 lat 500 1000

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

folacynaKiedy potrzebujesz więcej
Zawartość kwasu foliowego znacznie spada w czasie ciąży powodując wyraźne zmiany w komórkach krwi. Dlatego też w tym okresie zaleca się przyjmowanie nawet podwójnie większych dawek tej witaminy. Z badań epidemiologicznych wynika, że aż u 25% kobiet w ciąży występują zmiany we krwi charakterystyczne dla deficytu kwasu foliowego. Zaleca się też wyższe dawki kwasu foliowego dla kobiet karmiących piersią. Ilość kwasu foliowego powinna być zwiększona u kobiet przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne, u osób leczonych sulfonamidami a także u osób przyjmujących wysokie dawki witaminy C, która zwiększa wydalanie kwasu foliowego z moczem. Poleca się również dodatkowe dawki kwasu foliowego osobom w podeszłym wieku, u których wykorzystanie tej witaminy jest coraz słabsze. Z tych samych względów osoby palące oraz nadużywające alkohol także mają zwiększone zapotrzebowanie na kwas foliowy. Ocenia się, że deficyt tego związku występuje aż u około 90% alkoholików. Niedobór witaminy B9 w organizmie może być wywołany także przez niedostateczna podaż witaminy B12 (kobalaminy). Te dwie witaminy ściśle ze sobą współpracują. Powinni o tym pamiętać zwłaszcza wegetarianie, którzy pomimo spożycia kwasu foliowego z warzywami, zwykle jedzą bardzo mało witaminy B12. Dlatego są szczególnie podatni na anemię, przedłużający się niedobór może prowadzić do nieodwracalnych zmian w systemie nerwowym.

Jeśli za mało, to…
Niedobór kwasu foliowego objawia się przede wszystkim anemią hemolityczną lub megaloblastyczną. Krwinki czerwone ludzi z jego niedoborem są nadmiernie duże, mają krótszy czas życia i są szczególnie podatne na pękanie błony komórkowej. Ponadto następstwem niedoboru może być biegunka, osłabienie, nerwowość, depresja, zmiany osobowości (szczególnie w starszym wieku) a także bolący i zaczerwieniony język. U kobiet w ciąży niedobór kwasu foliowego może być przyczyną niedorozwoju łożyska, wad rozwojowych płodu, zbyt niskiej masy urodzeniowej noworodków.

A kiedy nadmiar, to…
Długotrwałe, nadmierne przyjmowanie kwasu foliowego może powodować powstanie szkodliwych kryształków folacyny w moczu. Obserwuje się również utratę apetytu i nudności. Za wysokie dawki kwasu foliowego u kobiet w ciąży mogą być przyczyną niebezpiecznego niedoboru cynku w ich organizmie.

Dużą ilość Kwasu foliowego zawierają:

  • warzywa zielonolistne: szpinak, sałata, brokuły, natka pietruszki
  • drożdże piwne
  • wątróbka
  • żółtko jaja
  • ziarna zbóż
  • groch, fasola i soja
  • owoce cytrusowe

Kwas foliowy jest bardzo nietrwały, wrażliwy na działanie wielu czynników, jak utlenianie, wysoka temperatura czy światło słoneczne. Znaczące jego straty stwierdza się w czasie gotowania w dużej ilości w wody. Jeśli to możliwe gotujmy więc warzywa w małej ilości wody. Potrawy tracą znaczną ilość kwasu foliowego, gdy przechowujemy je w temperaturze pokojowej przez 2-3 dni. Zapobiegajmy tym stratom przechowując warzywa w lodówce.

Czy wiesz, że…
Ostatnio naukowcy wiążą nadzieje z kwasem foliowym jako środkiem zapobiegającym nowotworom.

Suplementy zawierające witaminę B9:
1. Stress Management – 100 ug
2. Vital 0 – 100 ug
3. Vital A – 100 ug
4. Vital B – 100 ug
5. Vital AB – 2 ug
6. Full Spectrum – 200 ug
7. Infant Formula – 0,4 ug
8. Lion Kids D – 100 ug
9. Senior Formula – 70 ug
10. Menopausal Formula – 40 ug
11. New Life – 200 ug

Witamina B12 (kobalamina)

Witamina B12, zwana także kobalaminą i cyjanokobalaminą jest znana jako „witamina czerwona”. Nazwa kobalamina związana jest z obecnością atomu kobaltu w cząsteczce te witaminy. Rozpuszcza się w wodzie i znajduje się wyłącznie w żywności pochodzenia zwierzęcego, chociaż niektóre produkty wegetariańskie są obecnie wzbogacane o tę witaminę. Witamina B12 jest jedyną witaminą zawierającą niezbędne składniki mineralne, ale nasze zapotrzebowanie na nią jest jest jednak bardzo niewielkie. Znaczenie witaminy B12 dla ustroju zostało odkryte w 1934 roku przez dwóch naukowców. Uczeni ci opisali ochronne właściwości tego związku w zapobieganiu anemii złośliwej, chorobie traktowanej wówczas jako nieuleczalnej.

Działanie Witaminy B12:

  • jest niezbędna do tworzenia czerwonych ciałek krwi
  • bierze udział w przemianach metabolicznych węglowodanów, tłuszczów i aminokwasów
  • uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych
  • jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i osiągnięcia prawidłowego wzrostu
  • odgrywa rolę w płodności i stymuluje wydzielanie mleka u matek
  • wpływa korzystnie na zdolność koncentracji, pamięć i równowagę psychiczną
  • usuwa cyjanek z żywności i dymu papierosowego

Zalecane normy dietetyczne na Witaminę B12 dla różnych grup ludności*

Grupy ludności Zalecane normy dietetyczne [µg/dzień]
Dzieci 1-3 lat 0,9
Dzieci 4-8 lat 1,2
Chłopcy 9-13 lat 1,8
Młodzież męska 14-18 lat 2.4
Mężczyźni 19-30 lat 2,4
Mężczyźni 31-50 lat 2,4
Mężczyźni 50-70 lat 2,4
Mężczyźni powyżej 70 lat 2,4
Dziewczęta 9-13 lat 1,8
Młodzież żeńska 14-18 lat 2,4
Kobiety 19-30 lat 2,4
Kobiety 31-50 lat 2,4
Kobiety 50-70 lat 2,4
Kobiety powyżej 70 lat 2,4
Kobiety ciężarne do 18 lat 2,6
Kobiety ciężarne 19-30 lat 2,6
Kobiety ciężarne 31-50 lat 2,6
Kobiety karmiące do 18 lat 2,8
Kobiety karmiące 19-30 lat 2,8
Kobiety karmiące 31-50 lat 2,8

*(według Dietary Reference Intakes ustalone przez National Academy of Sciences, Food and Nutrition Board, USA)

Kiedy potrzebujesz więcej
Dodatkowa podaż kobalaminy wskazana jest u chorych na różne rodzaje anemii – złośliwą, krwotoczną oraz pokarmowej. Jest także wskazana w nerwobólach, cukrzycowych zapaleniach nerwów, ogólnym zmęczeniu fizycznym i psychicznym. Na deficyt witaminy B12 narażeni są przede wszystkim wegetarianie, którzy nie jedzą mięsa i produktów mlecznych, będących prawie wyłącznym źródłem tej witaminy. Niedobór tej witaminy jest szczególnie dokuczliwy u dzieci. Niedobór witaminy B12 może powstać także niezależnie od diety, na tle upośledzonej przyswajalności tej witaminy, np. u ludzi z chorobą Crohna, niedomogą trzustki lub po operacjach jelit lub żołądka. Niektóre leki niszczą zasoby witaminy B12, należą do nich środki antykoncepcyjne, leki obniżające cholesterol, leki przeciw wrzodowe i potas. Niekorzystne interakcje, powodujące obniżenie poziomu kobalaminy, powodują także duże dawki witaminy C oraz kwasu foliowego.

Jeśli za mało, to…
Wczesnymi objawami niedoboru witaminy B12 są osłabienie, utrata wagi, bóle krzyża, apatia, zakłócenia pamięci, chaos myślowy i obniżony refleks. Przedłużający się niedobór prowadzi do anemii wraz z uszkodzeniami układu nerwowego (drętwienie, mrowienie, chłód). Anemia nie zawsze jest rezultatem niedostateczne spożywania witaminy B12 w diecie. Często jej przyczyną może być brak czynnika w soku żołądkowym, bez które przyswajanie witaminy B12 jest niemożliwe. Szczególnie częsta sytuacja ta ma miejsce u ludzi starszych.

A kiedy nadmiar, to…
Witamina B12 jest uważana za mało toksyczną nawet w dużych dawkach. Wewnętrzny czynnik soku żołądkowego, pośredniczy we wchłanianiu witaminy B12, zabezpiecza przed przedawkowaniem tą witaminą. Nadmiar witaminy jest wydalany z kałem.

Duże ilości Witaminy B12 zawierają:

  • mięso i produkty mięsne: ryby, drób, skorupiaki
  • jaja
  • mleko i produkty mleczne

Witamina B12 jest syntetyzowana także przez bakterie występujące naturalnie w jelitach. Gromadzi się w wątrobie, mięśniach, trzustce i nadnerczach. Najważniejszym magazynem tej witaminy jest wątroba. U dobrze odżywionych ludzi wątrobowe zapasy kobalaminy wystarczają na 4-5 lat. Witamina B12 jest bardzo odporna na ciepło, dlatego gotowanie pokarmu nie niszczy jej. Smażenie tylko w niewielkim stopniu niszczy kobalaminę.

Czy wiesz, że…
Objawy związane z niedoborem witaminy B12 mogą wystąpić nawet po 5 latach.

Suplementy zawierające witaminę B12:
1. Stress Management – 2 µg
2. Vital 0 – 1 µg
3. Vital A – 1 µg
4. Vital B – 1 µg
5. Vital AB – 1 µg
6. Full Spectrum – 1 µg
7. Lion Kids D – 1 µg
8. Senior Formula – 1 µg

Witamina B13 (kwas orotowy)

Mimo że kwas orotowy został odkryty już w roku 1930, nigdy nie uznano oficjalnie ani w Stanach Zjednoczonych, ani w Związku Radzieckim jego rzeczywistych właściwości witaminowych. Zresztą publikacje naukowe na temat tej substancji są raczej zwięzłe. Z chemicznego punktu widzenia ma ona postać pojedynczej, lecz złożonej cząsteczki. Nigdy nie badano naukowo dziennego zapotrzebowania organizmu człowieka na witaminę BI3. Nieznane są również prace nad jej dokładnym metabolizmem. Na podstawie jednak praktycznych obserwacji można chyba stwierdzić, że zapotrzebowanie to jest bardzo niewielkie. Wydaje się, że kwas orotowy zawarty w pożywieniu po dostaniu się do przewodu pokarmowego ulega chelatacji pod wpływem kwasu szczawiowego i moczowego. Uczestniczy w przemianach kwasu foliowego i witaminy B12.

Działanie Witaminy B13:

  • zmniejszaniu zawartości kwasu moczowego we krwi poprzez regulowanie biosyntezy kwasu moczowego
  • pobudza funkcje trawienne wątroby rozrzedzając żółć
  • ma  właściwości przeciwmiażdżycowe
  • prekursor związków nukleotydowych
  • obniża stężenie cholesterolu we krwi
  • zapobiega marskości i stłuszczeniu wątroby
  • ochrania miąższ wątroby przed toksynami
  • zwiększa przyrost masy mięśniowej i rozrost tkanki łącznej

Kiedy potrzebujesz więcej
Nigdy nie badano naukowo dziennego zapotrzebowania organizmu człowieka na witaminę BI3. Nieznane są również prace nad jej dokładnym metabolizmem. Na podstawie jednak praktycznych obserwacji można chyba stwierdzić, że zapotrzebowanie to jest bardzo niewielkie. Witamina B13 jest wskazana dla osób cierpiących na: niewydolność serca, miażdżycę, zatrucia, niedobór białek w organizmie, zaburzenia przemian białkowych i aminokwasowych oraz stwardnienie rozsiane.

Jeśli za mało, to…
Wydaje się, że niedobór witaminy B13 przyspiesza utratę wapnia i krzemu z tkanki łącznej. Tłumaczyłoby to jego działanie opóźniające starzenie się tkanek mózgu i skóry. Nie ma jednak poważnych prac naukowych, na których podstawie można by przedstawić dokładny rozwój niedoboru witaminy B13. Stwierdzono jednak zwiększenie się zawartości kwasu moczowego we krwi w przypadku awitaminozy B13, której towarzyszy często piasek w nerkach i kolka nerkowa. Brak tej witaminy powoduje nasilenie się procesów zwyrodnieniowych artrozy.

A kiedy nadmiar, to…
Nieznane są przypadki hiperwitaminozy B13.

Duże ilości Witaminy B13 zawierają:

  • buraki
  • warzywa korzeniowe
  • serwatka
  • szczaw
  • szpinak
  • drożdże piwne

Jest nieodporna na działanie światła i bardzo łatwo rozpuszczalna w wodzie.

Czy wiesz, że…
Witaminę B13 należy łączyć z wapniem, ponieważ nie jest łatwo przyswajalna.

Witamina B15 (kwas pangamowy)

witamina B15Nazwą chemiczną witaminy B15 jest kwas pangamowy. Dość późno, bo dopiero w roku 1952, doktor Hans Adolf Krebs odkrył witaminę B15.  Kwas pangamowy uzyskano najpierw z pestek moreli i świeżych migdałów i stwierdzono jego obecność we wszystkich prawie ziarnach. Następnie uzyskano go z otrąb ryżowych, drożdży piwnych i wątroby końskiej. I w ten właśnie sposób dołączył do grupy witamin B. Krebs nazwał go witaminą B15, ponieważ był piętnastą odkrytą witaminą tej grupy. Jednak ta substancja nigdy nie została powszechnie uznana za witaminę. Ta witamina staje się obecnie coraz bardziej popularna na całym świecie. Szczególnie szeroko w lecznictwie jest wykorzystywana od lat sześćdziesiątych w krajach byłego Związku Radzieckiego. W Polsce mało znana i rzadko zalecana.

Działanie Witaminy B15:

  • pełni  ważną rolę w oddychaniu komórkowym zatrzymując tlen we wnętrzu komórki
  • przeciwdziała stwardnieniu tętnic, niewydolności wieńcowej: dusznicy bolesnej i zawałowi
  • wykorzystywana jest w leczeniu nie tylko chorób sercowo-naczyniowych, lecz również choroby reumatycznej, astmy i sinicy
  • odgrywa również istotną rolę w rozkładzie cholesterolu
  • niezaprzeczalne właściwości zapobiegania guzom nowotworowym
  • zapobiega przedwczesnemu męczeniu się mięśni
  • zwiększa produkcję żółci i detoksykację
  • przyśpiesza wydalanie toksyn azotowych, węglowodorowych, sterydowych i metali ciężkich
  • pobudza regenerację tkanki łącznej, mięśniowej, chrzęstnej, nabłonków, włosów i paznokci
  • zapobiega marskości wątroby

Ile jej potrzebujesz
Witamina B15 jest podawana doustnie w dawce 100-200 mg/dobę. Ilość witaminy B15 podaje się w miligramach, działa ona najlepiej, gdy jest ona przyjmowana po  największym posiłku w ciągu dnia.

Kiedy potrzebujesz więcej
Przy dłuższym zażywaniu kwasu pangamowego widoczne ogólne wzmocnienie i pobudzenie organizmu pod względem fizycznym i psychicznym. Organizm odporny jest na przemęczenie, poprawia się krążenie obwodowe, sercowe i mózgowe. Wyraźnie wzrasta aktywność mięśnia sercowego. Usprawnieniu ulegają procesy myślowe, człowiek staje się bardziej otwarty, śmiały i rozmowny. Dlatego w wielu krajach witamina B15 zalecana jest również w terapii autyzmu, demencji starczej, miażdżycy i gapowatości starczej.

Jeśli za mało, to…
Niedobór kwasu pangamowego powoduje najpierw niedobór tlenu w komórkach, a następnie jego brak. Zmniejsza to mechanizmy obrony immunologicznej, może spowodować martwicę komórkową, a w konsekwencji zmiany nowotworowe. Awitaminoza B15 sprzyja powstawaniu puryn we krwi. Jest to spowodowane zaburzeniem syntezy protein.

A kiedy nadmiar, to…
Zaleca się jedzenie dwóch, najwyżej trzech sztuk dziennie, ponieważ zawierają one witaminę B17 (amigdalinę), mającą silne działanie upośledzające pośredni podział komórki. Uwaga: nigdy nie należy przekraczać tej liczby, ponieważ większa dawka jest trująca. Pestki z moreli zawierają bowiem również cyjanek i jeden z jego związków, kwas cyjanowodorowy. Naturalne źródła witaminy B15 nie mogą spowodować hiperwitaminozy.

Dużą ilość witaminy B15 zawierają:

  • pestki moreli
  • ziarna słonecznika, sezamu, dyni
  • krwiste mięso
  • drożdże piwne
  • kiełki pszenicy i soi

Cząsteczka kwasu pangamowego jest nieodporna na działanie światła i gorąca.

Czy wiesz, że…
Kwas pangamowy uzyskano nawet z krwi wołowej.